صداوسیما برای چندمین سال در نوروز امسال اقدام به پخش برخی از آثار سینمایی کرد که بدون حضور در اکران سینما بهطور مستقیم از طریق تلویزیون به نمایش درآمدند. این اقدام امسال در سطح وسیعتری رخ داد و باعث توجه رسانهها به این موضوع شد، به خصوص اعتراض چند فیلمساز به صداوسیما برای جلوگیری از پخش آثارشان حساسیت در این زمینه را پررنگتر کرد. یکی از تهیهکنندگانی که در نامهای به پخش فیلمش از تلویزیون اعتراض کرد ابراهیم اصغری، تهیهکننده فیلم سینمایی «شماره ۱۰» بود.
اصغری در تازهترین اظهاراتش درباره پخش «شماره ۱۰» از تلویزیون به موضوع پرداخت حق پخش میلیاردی از سوی صداوسیما برای نمایش این فیلم اشاره کرده است.
«شماره ۱۰» چند میلیاردی!
اصغری، تهیهکننده فیلم سینمایی «شماره ۱۰» که در ایام نوروز امسال دو نوبت از تلویزیون پخش شد، درباره برنامهریزی برای اکران عمومی این فیلم گفت: «امیدواریم در اولین فرصت که احتمالاً اردیبهشت یا خردادماه امسال باشد فیلم را روانه پرده سینماها کنیم. در تلاشیم شرایط را برای مخاطبان حرفهای که علاقهمند هستند اینگونه فیلمها را با کیفیت و بر پرده بزرگ تماشا کنند، فراهم کنیم.»
وی درباره توافق مالی برای پخش تلویزیونی «شماره ۱۰» هم گفت: «اطلاع دقیقی از رقم این توافق میان بنیاد فارابی و تلویزیون ندارم، اما از آنجایی که به صورت حدودی در جریان آن هستم، میتوانم بگویم رقم خوبی پیشنهاد شده و فارابی حق داشته به این توافق رضایت بدهد.»
به ادعای این تهیهکننده مبلغی که برای پخش تلویزیونی «شماره ۱۰» پرداخت شده بالاترین مبلغی است که تلویزیون تاکنون برای خرید حق پخش یک فیلم پرداخته است. تهیهکننده فیلم «شماره ۱۰» در ادامه گفت: «تا جایی که من اطلاع دارم حدود ۶ تا ۷ میلیارد تومان برای حق پخش «شماره ۱۰» از سوی تلویزیون پرداخت شده است. این مبلغی است که باید برای حمایت از فیلمهای دفاع مقدسی از سوی تلویزیون پرداخت شود، اماای کاش صاحبان آثار را ملزم نکنند که فیلم قبل از اکران عمومی از تلویزیون پخش شود.»
این اتفاق به نفع سینماست!
با فرض صحت ادعای تهیهکننده فیلم «شماره ۱۰» و اینکه صداوسیما حاضر به پرداخت ۷ میلیارد تومان برای پخش این فیلم سینمایی شده باشد، تأثیر این اقدام بر چرخه اکران سینما چه خواهد بود و آیا این موضوع باعث نمیشود دیگران نیز به جای آنکه آثار خود را از طریق سالنهای سینما به نمایش دربیاورند به سراغ صداوسیما بروند و با قبول نمایش مستقیم فیلم از طریق تلویزیون دیگر اجزایی را که از اکران فیلم در سینماها منتفع میشدند حذف کنند؟
رضا سعیدیپور، عضو انجمن سینماداران و از مدیران شناخته شده سینما در گفتگو با «جوان»، ضمن ابراز تعجب از پرداخت رقم چند میلیاردی از سوی صداوسیما برای پخش فیلم «شماره ۱۰» درباره تأثیر این کار بر چرخه اقتصادی سینما میگوید: «اگر واقعاً چنین اتفاقی رخ داده باشد و صداوسیما حاضر به پرداخت چنین رقمی برای نمایش آن فیلم شده باشد، میتوان گفت اتفاقی رخ داده که به نفع سینماست!» سعیدیپور با اشاره به فیلم «شماره ۱۰»، ادامه میدهد: «آقای اصغری (تهیهکننده فیلم شماره ۱۰)، فیلمهای خوبی میسازد، اما آثار او در گیشه با استقبال متوسطی روبهرو میشوند و خروج چنین فیلمهایی از چرخه اکران زمینه را برای نمایش فیلمهایی که قابلیت فروش بیشتری دارند، فراهم میکند. از این جهت سینما نه تنها از نمایش اینگونه فیلمها متضرر نمیشود، بلکه به سود سینما هم خواهد بود.»
مدیر سابق پردیسهای سینمایی «آزادی» و «ایرانمال» در پاسخ به این سؤال که آیا صداوسیما ممکن است برای دیگر فیلمها نیز اینگونه دست به جیب شود، عنوان میکند: «صداوسیما قطعاً برای پخش فیلمها بر مبنای سیاستهای خود تصمیم میگیرد و آثاری را که با خطمشیهای خود هماهنگ است برای پخش انتخاب میکند.»
از این جیب به آن جیب
پخشکنندگان فیلم، یکی از سه ضلع اکران فیلم هستند و موضوع اکران مستقیم فیلمهای سینمایی در تلویزیون میتواند بر فعالیت دفاتر پخش فیلم تأثیر منفی بگذارد. عبدالله علیخانی، مدیر یکی از دفاتر شناخته شده پخش فیلم و از تهیهکنندگان قدیمی سینما درباره پخش مستقیم فیلمهای سینمایی که عمدتاً از فیلمهای ساخته شده بنیاد فارابی هستند به «جوان» میگوید: «اینگونه فیلمها قطعاً در اکران سینما موفق نخواهند بود و به دلیل اینکه ماهیتی دولتی دارند در یک توافق میان دولت و صداوسیما که آن هم به نوعی دولتی است، از این جیب به آن جیب میشوند.» علیخانی با تأکید بر اینکه چنین رفتاری صرفاً از بخش دولتی سینما برمیآید، میافزاید: «بخش خصوصی سینما قطعاً ترجیح میدهد ابتدا فیلمش را در سینماها اکران کند و هیچ وقت به نمایش مستقیم فیلم از تلویزیون فکر نمیکند.»
این فیلمها اصلاً سینمایی نیستند!
محمدتقی فهیم، روزنامهنگار و منتقد پیشکسوت سینما نیز در اظهارنظری به پخش چند عنوان از فیلمهای جشنواره فجر از تلویزیون اشاره میکند و میگوید: «این فیلمها اساساً فیلمهای تلویزیونی بودند، اما، چون به تازگی تولید شدند چه بهتر است که از تلویزیون پخش شوند، چراکه اساساً اگر یک فیلم برای پرده سینما تولید شده بود، اشکال است که برای اولین بار از تلویزیون پخش شود؛ بنابراین ۸۰ درصد تولیدات سینمای ما، تلویزیونی هستند و حتی برای قاب تلویزیون تولید میشوند و حتی تولیدکنندگان آنها هم تلویزیونی هستند. به هر حال پخش سه فیلم جدید ایرانی میتواند بخشی از رضایت مخاطب را جلب کند، اما فراموش نکنیم ما تا وقتی که فیلم تلویزیونی برای سینما میسازیم و قرار است در سینما مخاطب بیاورد با این کار یک راه منجر به شکست را طی میکنیم. من اگر یک مدیر تلویزیون بودم، ۵۰ درصد فیلمهایی را که برای سینما تولید میشوند، اما در اصل ماهیت تلویزیونی دارند برای پخش تلویزیونی انتخاب میکردم.»
به نظر میرسد از نظر صاحبنظران سینما، پخش آثاری مانند «شماره ۱۰» از تلویزیون که به نوعی آثار مورد علاقه سینمای تجاری نیستند، نمیتواند تأثیر منفی بر اقتصاد سینما بگذارد و حتی تأثیرات مثبتی هم برای سینما خواهد داشت.
