تلاش برای خدمت رسانی به زلزله زدگان خوی در حالی جریان دارد که معضلات ناشی از وقوع زمین لرزه مشکلات بی پایانی را برای آسیب دیدگان ایجاد کرده است. شهرستان خوی با جمعیت 380 هزار نفر با حدود 90 هزار خانوار از 13 مهرماه امسال با آسیب های ناشی از زلزله های به وقوع پیوسته درگیر است. با وجود این که تلاش های امداد رسانی برای یاری رساندن به حادثه دیدگان از لحظه وقوع حادثه به جریان افتاده است سردی هوا و میزان خسارت های به جای مانده ادامه زندگی برای حادثه دیدگان را با مشکل مواجه کرده است.
ساعت ۲۱:۴۴ شامگاه هشتم بهمن بود که زمین لرزه ای به بزرگی ۵.۹ ریشتر شهرستان خوی را به لرزه درآورد. زلزله سه شهر و 72 روستا را تحت تاثیر قرار داد و جان سه نفر که دو مرد 37 و 65 ساله و دختری 11 ساله بودند را گرفت و 120 نفر را هم مصدوم و روانه مراکز درمانی کرد. آن هایی که امکان مهاجرت از این مناطق را داشتند به شهرهای ارومیه، تبریز، سلماس و شهرهای دیگر رفتند. تبلیغات صورت گرفته در شبکه های معاند و انداختن ترس وقوع زمین لرزه بزرگ تر به جان حادثه دیدگان سبب شد بسیاری از مردم ناگزیر به ترک شهر شوند.
در چند ماه گذشته زمین لرزه در این شهرستان خسارت های بسیاری برجای گذاشته است. از جمله در 13 مهرماه امسال که زمین لرزهای با قدرت 4/5 ریشتر در این شهرستان اتفاق افتاد و منجر به تخریب کامل ۱۱۰۰ واحد مسکونی و وارد آمدن خسارت به ۴۲۰۰ واحد مسکونی شد. 28 دی ماه امسال هم زلزله مشابه خسارت های بسیاری به این مناطق وار کرده بود. در جریان آن حادثه زمین لرزه ۵/۴ ریشتری 370 واحد مسکونی را به طور کامل تخریب کرد و به 3600 واحد مسکونی هم خسارت وارد شد.
اسکان اضطراری
براساس گزارش مسوولان امداد، در حال حاضر 110 کمپ در این مناطق برقرار شده و 130 هزار نفر از آسیب دیدگان در این مراکز اسکان داده شده اند. این کمپ ها در مدارس، سالن های ورزشی و فضاهایی برقرار شده است که امکان گرمایشی وجود داشته باشد.در اردوگاه هایی هم که در فضای باز برقرار شده است تلاش شده است به هر چادر یک بخاری برقی داده شود. براساس آماری که هلال احمر منتشر کرده به هر خانواده یک چادر تعلق گرفته است که براساس آن اسکان اضطراری چهار برار خانه های آسیب دیده صورت گرفته است.ارزیابی ها صورت گرفته در این باره همچنین نشان داده می دهد ۲۷۰۰ واحد مسکونی دچار آسیب شدند که نیاز بازسازی دارند و بین ۷۰۰۰ تا ۷۵۰۰ واحد هم نیازمند ترمیم و مرمت هستند.
تهدید گازگرفتگی و آتش سوزی
حادثه گازگرفتگی و آتش سوزی احتمالی در کمپ های برقرار شده دو اتفاقی است که هر لحظه امکان بروز دارد. اتفاقی که تاکنون براساس گزارش مرکز فوریت های پزشکی آذربایجان غربی منجر به مسمومیت بیش از 100 نفر و جان باختن یک مادر و فرزند شده است. چادر برقرار شده مادر و فرزند خارج از کمپ های برقرار شده بود و بررسی ها هم نشان داد که آن ها به دلیل استنشاق گاز مونواکسید کربن ناشی از احتراق زغال که با هدف گرم کردن چادر فوت شده اند. یا حادثه آتش سوزی که در کمپ شهرک ولیعصر خوی اتفاق افتاد و آتش سوزی ناشی از گاز پیک نیک منجر به سوختگی چهار امدادگر شد.تحمل سرمای طاقت فرسا آن هم در شرایط بحرانی که در این مناطق وجود دارد بسیار دشوار است برای همین اکتفا کردن به دادن هشدارهایی که برای جلوگیری از این حوادث اعلام می شود کارآیی لازم را ندارد.زنان، کودکان، افراد سالخورده وبیماران بیش از دیگران در معرض عوارض ناشی از سرمای سخت قرار دارند.آن گونه که مسوولان امداد تاکید دارند در اردوگاه های برقرار شده همه چیز تحت کنترل است و از ساعت توزیع غذا گرفته تا رعایت نکات بهداشتی و ... مورد توجه قرار گرفته است.در هر اردوگاه پزشک خانم و آقا مستقر شده است و در برخی از اردوگاه ها حتی بیمارستانهای سیار را مستقر شده است که به مادران باردار، افراد دارای معلولیت، سالمندان و ...خدمات ارایه می دهند.
وعده رییس مجلس برای بازسازی
رئیس مجلس روز جمعه با حضور در مناطق زلزله زده تاکید کرد که تلاش مان این استکه بتوان درمدت شش یا هفت ماه خانه های تخریب شده را از نو بنا کنیم. محمدباقر قالیباف پنج روز پس از سفری که رییس جمهور به این مناطق داشت در جمع مردم زلزله زده کمپ شهید سلیمانی شهر فیرورق خوی حاضر شده بود ادامه داد« همه تلاش ما این است بتوان در ۶ یا هفت ماه آینده خانههایی را که تخریب شده، از نو ساخت و ضمن تعمیر سریع منازل کمتر آسیب دیده، به آنانی همه که مستأجر بودهاند، کمک شود که در جای دیگری ساکن شوند. دولت و مجلس با همه توان در کنار زلزلهزدگان خوی هستند و تمام تلاش خود را برای کمک به مردم منطقه به کار می گیرد. اعتبارات و تسهیلات خوبی برای کمک به ساخت و ساز مناطق زلزله زده در خوی از سوی دولت تمهید شده که طبق اخباری که دارم، تخصیص نیز داده شده است. هم دولت، هم مجلس و هم مسؤولان اجرایی و استانی به صورت مستمر پیگیر وضعیت زلزله زدگان هستند و امیدواریم بتوانیم گامهای بلندی برای بهبود وضعیت زلزلهزدگان برداریم.» رئیس مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه اسکان در این اردوگاهها در شرایط آب و هوایی سخت است، به برخی گلایهها در خصوص نحوه توزیع اقلام و نیازمندیهای زلزله زدگان اشاره کرد و افزود:« این اشکالات را میپذیریم و تلاش میکنیم با مدیریت مناسب، این موارد رفع شود.»
تسهیلات دولتی
آن گونه که مسولان وعده داده اند بازسازی شش ماه دیگر صورت خواهد گرفت. استاندار آذربایجان غربی هم از مالکین واحدهای تخریب شده درخواست کرده برای دریافت صدور پروانه به شهرداری ها و دهیاری ها مراجعه کنند .محمدصادق معتمدیان از تصویب و اختصاص ۶۰ میلیون تومان کمک بلاعوض ، ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات قرض الحسنه برای واحدهای شهری و ۲۵۰ میلیون تومان تسهیلات برای واحدهای روستایی خبر داده است.وی در خصوص پرداخت تسهیلات به واحدهای دامی آسیب دیده نیز گفت:« ۵۵۰۰ واحد دامی خسارت دیده هم شناسایی شده که به هر کدام از این واحدها ۲۰ میلیون وام بلاعوض و ۳۰ میلیون تومان تسهیلات ۶۰ ماهه با سود ۴ درصد پرداخت میشود. همچنین با توافقاتی که با بنیاد مستضعفان انجام شده، مقرر شده تمامی میلگرد و سیمان موردنیاز جهت بازسازی و نوسازی واحدهای آسیب دیده توسط این نهاد بهمردم اهدا شود. آواربرداری واحدهای تخریب شده به طور رایگان انجام خواهد شد همچنین تمهیداتی پیش بینی شده که مجوزهای ساخت و ساز نیز به طور رایگان صادر شود.»
ارقام و واقعیت ها
تسهیلات مورد اشاره از سوی دولت مصوب شده و هنوز به دست حادثه دیدگان نرسیده است. تجربه نشان داده است که این منطقه در معرض پسا زلزله های دیگری قرار دارد برای همین با مبالغ در نظر گرفته شده نمی شود خانه های ایمن که مقابل زمین لرزه مقاوم باشد را بنا کرد یا ساختمان هایی که قدرت تاب آوری ندارند و دچار خسارت شده اند را ایمن کرد. به عنوان مثال اگر دولت در لحظه کمک 360 میلیونی خود را بدون تشریفات قانونی به حساب سرپرست خانواده حادثه دیده واریزکند مگر می شود با این مبلغ خانه ای احداث کرد که مقابل زمین لرزه های مدام قدرت تاب آوری داشته باشد؟ دریافت کنندگان این کمک ها علاوه بر خسارت هایی که متوجه خانه هایشان شده اموال خود را هم زیرآوار از دست داده اند که با این کمک ها حتی نمی شود بخشی از خسارت های وارد شده را جبران کرد.افراد حادثه دیده در معرض آسیب های روحی و روانی بسیاری قرار دارند. قرار دادن آن ها در بوروکراسی های اداری برای دریافت مجوزهای ساخت و ساز که استاندار از آن خبر داده می تواند بر آلام آن ها اضافه کند بنابراین دولت باید شرایطی در فراهم کند که صادر کنندگان مجوز در مناطق حادثه دیده حاضر شده و سازوکارهای لازم برای خدمت رسانی را تسهیل کنند.
کمک رسانی دشوار
تجربه نشان داده است رساندن کمک به دست نیازمندان یکی از دشوارترین عملیات های امداد است. با وجود این که کشور همواره در معرض آسیب هایی از این دست قرار دارد اما هنوز انسجام لازم در کمک رسانی به حادثه دیدگان وجود ندارد و دولت ها هنوز در جلب اعتماد عمومی در این باره موفق عمل نکرده اند. با وجود این که بخش مهمی از کمک ها از طرف مردم تامین می شود اما هدف گزاری های لازم که مسیر انتقال این کمک ها را مشخص کند وجود ندارد.
عوارض بعد از زلزله
آن گونه که دکتر حمید سوری عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی تاکید دارد درصد بالای مشکلاتی که در مناطق زلزلهزده وجود دارد مربوط به عوارض بعد از زلزله میشود. وی معتقد است«جامعه مصیبتزده نیاز به بازسازی روحی، روانی و اجتماعی داردآماده کردن جامعه به لحاظ رفتاری قبل و بعد از زلزله و همچنین ترمیم اثرات مخرب زلزله در جامعهای مصیبتدیده یکی از مهمترین مواردی است که باید موردتوجه باشد. کاهش نشاط اجتماعی، افزایش میزان خودکشی، افسردگی، آشفتگی در نظام اجتماعی و اقتصادی از دیگر عوارض ناشی از زلزله است.
اثرات مخرب اجتماعی، روانی و بافت محیطی ناشی از زلزله در صورت عدم تامین نیازها میتواند سالیان سال باقی بماند فرزندان در خانوادهای به دنیا میآیند که اثرات سوء زلزله را با خود حمل میکنند و قطعا کودکان نیز از فضای روانی حاصلشده متأثر میشوند. »
