محتوای آثار داستانی پانزدهمین جایزه جلال، از نظر داوران این دوره صرفاً در حدی بود که «شایسته تقدیر» باشند وگرنه اثری که در حد جایزه اصلی باشد، امسال وجود نداشتهاست!
امسال جایزه جلال در بخشهای «داستان بلند و رمان» و «داستان کوتاه» صرفاً به معرفی آثار شایسته تقدیر کفایت کرد که حواشیای را به دنبال داشت، همین موضوع باعث شد داوران این بخشها در مصاحبههایی از عملکرد خود دفاع کنند. آنها میگویند که نمیخواستند لباسی گشاد بر تن آثار کنند.
رحیم مخدومی، نویسنده و داور بخش رمان جایزه جلال آل احمد، درباره اینکه چرا به هیچ کدام از چهار اثر راهیافته به بخش نهایی داوریها، جایزه اصلی دادهنشد؟! میگوید: «ما به عنوان داور وظیفه داریم که شأن و جایگاه اثر برگزیده را حفظ کنیم، اما نباید به گونهای باشد در سالی که آثار برگزیده نداشتیم، بگوییم، چون فردی یک اثر متوسط و حتی ضعیف ارائه داده و نسبت به سایر آثار ضعیف دیگر برتری دارد، آن اثر برگزیده اعلام شود. یا گفته شود که این اثر شانس آورد، چراکه آن سال آثار محکمی ارائه نشد و اثر ضعیف وی برگزیده شد. اثر برگزیده نباید مبتنی بر شانس باشد و باید مبتنی بر معیار باشد. در غیر این صورت اجحاف در حق اثر خوب میشود و این کار قابلدفاع نیست. آثار باید به حدی از بلوغ برسند که قابل دفاع باشند و بتوان نام برگزیده را بر آنها گذاشت.»
مخدومی در بخش دیگری از سخنانش میگوید: «عدهای دیگر به این قائل هستند که اثر برگزیده شأن و جایگاهی دارد و اگر آثار برگزیده شده سالهای متعدد را کنار اثر این دوره گذاشتیم، نباید اختلاف فاحشی باهم داشته باشند. این گروه قائل هستند که در اثر برگزیده معیارهایی وجود دارد که باید رعایت شود. اثر برگزیده نباید از لحاظ ساختاری و محتوایی ضعف فاحشی داشتهباشد. ما نمیتوانیم بپذیریم، چون این اثر که در مقایسه با آثار آن سال برتری دارد، برگزیده اعلام شود. خب در اینجا حق این اثر چه میشود؟ حقش این است که نشان بدهیم این اثر نسبت به آثار آن سال برتر است، اما نباید لباسی به تنش کنیم که برایش گشاد باشد. من خودم قائل به نگاه دوم هستم.»
داور بخش رمان پانزدهمین جایزه جلال، درباره سطح کیفی آثار این دوره تأکید میکند: «آثار از بعد محتوا یا فنی و ساختار چشمگیر نبودند و انتظار داوران را برآورده نکردند. محتوا و ساختار اهمیت دارند و پا به پای هم پیش میروند و اثر را به اهتزاز میرسانند.»
محتوای آثار باعث خط خوردن آنها شد!
بخش داستان کوتاه جایزه جلال هم با وجود اینکه امسال آثار قابلتوجهی در این بخش به جایزه جلال راه پیدا کردهبودند، اما در نهایت با انتخاب اثر شایسته تقدیر به کار خود پایان داد. یوسف قوجق، یکی از داوران بخش داستان کوتاه، درباره اینکه چرا در این بخش نیز اثر برگزیده وجود نداشت، یادداشتی را منتشر کردهاست و در آن با اشاره به روند داوریها نوشتهاست: «داوران جشنواره به خاطر تخصصی که دارند، «فرم و تکنیک» استفاده شده را قاعدتاً میشناسند. من به عنوان داور، همراه با دیگر داوران، هم در این دوره جایزه جلال و هم در دوره قبل، بارها از خواندن کتابهایی که شیوههای روایت فوقالعادهای داشتهاند، لذت برده و نویسندهاش را تحسین کردهایم. تا اینجای کار و تا این مرحله، داوری براساس حرفه نویسندگی است، اما همین داور قرار است اثر را براساس «محتوا، مضمون و درونمایه» نیز سبک و سنگین کند. معیار این بخش از داوری، فرهنگ رفتاری و گفتاری غالب در جامعهای است که همان داور در آن زندگی میکند و با آن آشناست.»
وی ادامه دادهاست: «مجموعه داستانی باید به لحاظ فرم روایت و ساختار فنی، بسیار عالی نوشته شدهباشد و در آن شاهد نوآوری هم باشیم، اما همان کار، اگر محتوای مناسبی نداشتهباشد، از داوری کنار گذاشته میشود. همچنانکه در این دوره از جشنواره به اتفاق آرا، از سوی همکاران داور چنین کردیم.»
لازم به ذکر است که در سالهای اخیر کمتر دورهای بودهاست که جایزه جلال در بخشهای داستان کوتاه و رمان اهدا شود.
