پشت چراغ قرمز ایستادهای، دختر و پسربچههای کمسن و سال، وقتی به طرف ماشینت خیز برمیدارند دوست داری زودتر چراغ سبز شود و به راهت ادامه بدهی، اما بالاخره پیش آمده مجبور شوی پولی را جهت خلاص شدن از دست آنها بپردازی. وضعیت این کودکان بارها در رسانه ها به بحث گذاشته شده است. در گفتوگو با محمدرضا حیدرهایی از زوایای جدیدی به این موضوع پرداختهایم.
محمدرضا حیدرهایی، سرپرست دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفتوگو با «جوان» درباره کودکان خیابانی میگوید: تعریف کودک کار با کودکان خیابانی و بچههایی که مشاغل کاذب دارند، فرق میکند. کودکان کار عموماً دستفروش هستند اما این بچههای تکدیگر که غالباً اسپند دود میکنند کودک خیابانی نامیده میشوند.
وی درباره اینکه بهزیستی چه مسئولیتی در قبال کودکان کار دارد، میگوید: همکاران ما با حضور در محل و پاتوق آنها اطلاعات اولیه را کسب و بعد سعی میکنند از طریق خانوادهها، بچهها را به مراکز آموزشی بهزیستی بکشانند. بهزیستی تحت هیچ شرایطی قصد بگیر و ببند ندارد. با همین فراخوان و جذب از ابتدای سال 1401 تاکنون به بیش از 10 هزار و 500 نفر خدمات ارائه شده است. ما همواره دوست داریم بچهها با پای خودشان به بهزیستی بیایند. حیدرهایی در پاسخ به این سؤال که آیا آمار و اطلاعات درستی از کودکان خیابانی داریم، اظهار داشت: باید گفت که بیش از 80 درصد بچههای کودکان کار از اتباع خارجه هستند که احتمالاً به صورت فصلی با توجه به شغل پدر و مادر از حاشیههای شهر به تهران و شهرهای بزرگ میآیند و تکدیگری میکنند، اما طبق آماری که همکارانم جمعآوری کردهاند باید گفت در حال حاضر حدود 14 هزار و 500 نفر کودک خیابانی در سطح خیابانهای تهران تکدیگری میکنند و همانطور که گفتم 80 درصد اتباع خارجه و بیشتر آنها غیرمجاز و در حاشیههای تهران ساکن هستند.
وی در ادامه درباره اینکه پس ازشناسایی کودکان روند حمایت از آنها چطور پیش میرود، گفت: اولاً باید گفت که هیچ خانوادهای حق ندارد از کودک زیر شش سال کار بکشد و اگر کسی از مردم عزیز با این موضوع مواجه شد درخواست داریم با شماره تلفن 123 مرکز فوریتهای بهزیستی تماس بگیرد. همکاران بنده قطعاً با حضور در محل، آن بچه را با خود به مراکز تعیین شده خواهند برد تا تکلیفش معلوم شود. ما با توجه به اینکه در این مواقع حکم قضایی داریم، میتوانیم تا تعیین تکلیف، کودک را پیش خودمان نگه داریم. اگر آن کودک خانواده داشته باشد از خانواده تعهد گرفته میشود که دیگر کودک را به خیابان نفرستند و شرایط تحصیل کودک فراهم شود و وارد چرخه حمایتی ما خواهد شد.
سرپرست دفتر امور آسیبدیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در مورد اینکه آیا پس از شناسایی، حمایتی از خانواده کودکان خیابانی صورت میپذیرد، خاطر نشان کرد: اگر مشخص شود که پدر خانواده معتاد است، ما کمک میکنیم با معرفی به مراکز ترک اعتیاد، پس از درمان به آغوش خانواده بازگردد. مادر خانواده هم اگر بررسی شود، نمیتواند به لحاظ مالی خانه را اداره کند، میتوانیم با معرفی او به مراکز فنی و حرفهای و گذراندن دورههای خاص، برای او ایجاد اشتغال کنیم تا بخشی از مایحتاج خانواده را تأمین کند. البته برخی خانوادهها هم با توجه به اینکه برخی افرادشان دچار بیماریهای خاص هستند سعی میکنیم علاوه بر حمایت، تحت زیرمجموعه بیماریهای خاص قرار دهیم تا بتوانند در پوشش هزینههای درمان قرار بگیرند.
وی درباره اینکه آیا کودکان خیابانی تحت هدایت «باند» در برخی چهارراههای لاکچری پایتخت ساماندهی میشوند، گفت: نمیشود گفت همه این بچهها تحت برنامهریزی و باندبازیها در کف خیابانها تکدیگری میکنند، چون همانطور که قبلاً گفتم برخی از این بچهها با اجبار خانواده مشغول این کار هستند و بعضی در برخی خیابانهای شمالی پایتخت بین 5/1 تا 2 میلیون تومان روزانه درآمد دارند. اما واقعاً اگر مشخص شود با باندبازی کودکان در کف خیابان روز را شب میکنند، این وظیفه نیروی انتظامی و وزارت اطلاعات است که میبایست در این مورد رسیدگی کند.
محمدرضا حیدرهایی در خاتمه افزود: ما مردمان مهربان و دلسوزی داریم که در شرایط و موقعیتهای مختلف به کودکان خیابانی کمک میکنند، اما یادمان باشد تا زمانی که گردش مالی چند هزار میلیاردی این بچهها در کف خیابان همچنان وجود داشته باشد ما همچنان با این معضل روبهرو خواهیم بود. از مردم تقاضا دارم تحت هیچ شرایطی به این بچهها کمک نکنند و اگر کمکی هم میخواهند انجام دهند، کمک مالی نباشد.
