یکی از ویژگیهای مهم هر عصر و زمانهای کیفیت آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان است. اجتماعات به نام تعلیمات آموزشی و اثربخشی نظام پرورشی شاهد بروز و ظهور نسلهایی میشوند که نقش خود را در تمدنسازی ایفا میکنند. بیتردید یکی از مشخصههای مهم نظام تربیتی دوره ما نقش پررنگ بازی و جهان مجازی در شکلگیری شخصیت و هویت نسل جدید است. نسل جدید نه فقط از دوران مدرسه بلکه از زمانی که از سوی خانواده در گهواره رسانه قرار داده میشود تا با کمترین مزاحمت برای والدین هم نگهداری شود و هم آموزش ببیند، بسیاری از ویژگیها را از طریق بازیهای رسانهای که به آن بازی کامپیوتری یا ویدئویی گفته میشود، فرا میگیرد.
بچهها با بازی رایانهای لذت میبرند و پیامهای پیدا و پنهان آن را بدون هیچ مانعی در زوایای نهان ساختار عصبی خود ذخیره میکنند، بدون آنکه بعداً بدانند بسیاری از تمایلات از کدام جهت وارد ذهن و دلشان شده است و به چیزهایی گرایش دارند که سالها پیش آن را با لذت تجربه کردهاند و از چیزهایی متنفرند که در کودکی و شاید در یک بازی نامطلوب بودن آن را مشق کردند.
خروجی اجتماعی شدن نسلها در این فضا بیتردید با سایر نسلها و زمانهها متفاوت است. اتفاقات جدید کشور که در آن نسل Z شبیه تفریحکردن شروع به اعتراض و بعضاً تخریب بیهدف جامعه کرد، یکی از مثالهای ساده و دمدستی از چیزی است که اثرات بسیار مهم آن در زمانی که نسل بازی بخواهد حکمرانی کند و در نقشههای جدی قرار بگیرد، فراروی آینده بشر قرار دارد.
از سویی فناوریهای جدید که بر پایه اینترنت قرار میگیرند اولین تجربههای عملیاتی را در فضای بازی مورد آزمون و خطا قرار میدهند و نسل جدید به صورت پایه با برخی از مسائل جدید دنیای فناوری قبلاً به صورت تفریحی آشنا شده است (به عنوان نمونه میتوان از فناوری بلاک چین متاورس و برخی بازیهای جدی که ابتدا در عرصه بازی و سپس در اقتصاد، اجتماع و صحنههای واقعی کاربرد خود را نشان دادند و قبلاً صرفاً یک بازی بودند، یاد کرد)، بنابراین میتوان با اطمینان گفت آشنایی با زبان بازیهای رایانهای گونهای از فهم جامعه آینده است و سواد بازیهای رایانهای قدرت تشخیص و کنترلی است که نسبت به این موضوع و خروجیهای آن داشته و داریم. بخشی از تمدنی که در پیش است تا حد زیادی شبیه فانتزیهای بازیهاست و به همان نسبت دنیای آینده نیز به مقتضای آن خاستگاه میتواند مهیج، دلپذیر، رؤیایی یا ناامن، خشن و بیرحم باشد. شناخت تمدن آینده بدون فهم درست بازیهای رایانهای ناقص است و نمیتوان آگاهانه برای آن برنامهریزی کرد.
* مدیر ارتباطات و امور بینالملل بنیاد ملی بازیهای رایانهای
