یکی از برجستهترین اقدامات دولت سیزدهم اصلاحات مالیاتی است. دولت در یک سال اخیر، ضمن کاهش فرار مالیاتی، فشار مالیاتی را از حداقلیبگیران و تولیدکنندگان کاهش و همزمان درآمدهای مالیاتی را افزایش داد، به طوری که رئیس سازمان امور مالیاتی کشور از «حسابرسی ویژه» پرونده مالیاتی ۲۰۰ شرکت بزرگ خبر میدهد و میگوید: «در حال حاضر بخش مهمی از فراریان مالیاتی وادار به تمکین شدهاند و پرونده شرکتهایی که ظن کماظهاری درآمدها و بیشاظهاری هزینهها در مورد آنها میرود، توسط ممیزان برگزیده از سراسر کشور بررسی خواهد شد.»
نظام مالیاتی یکی از حیاتیترین حوزههایی است که عملکرد مناسب آن میتواند به دستاوردهای مختلفی از جمله عدالت اقتصادی، رشد اقتصادی، کاهش وابستگی به منابع حاصل از خامفروشی و در نتیجه کاهش تأثیرگذاری تحریم بر اقتصاد کشور منجر شود، با این حال در هشت سال مدیریت دولت قبلی هیچ اقدام اساسی برای تحول در نظام مالیاتی انجام نشد و اجرای تمام این اصلاحات به دولت سیزدهم سپرده شد. با شروع به کار دولت سیزدهم اجرای این اصلاحات با پیگیری دو رویکرد اصلی آغاز شد. رویکرد اول، کاهش فشار مالیاتی از بخش رسمی و افزایش فشار مالیاتی بر بخش غیررسمی و غیرمولد است. در این ارتباط اولین اقدام دولت در سال گذشته، سامان دادن به نظام نقل و انتقال پول و شفاف کردن انتقال پول در وجه ذی نفعان بود.
در همین ارتباط درگاههای پرداخت و پوزها تقریباً به طور کامل به پروندههای مالیاتی متصل شد. نظم دادن به دستگاههای پرداخت باعث شد حدود یکمیلیون و ۲۰۰هزار مؤدی جدید شناسایی شود، البته از روشهای دیگر هم از جمله بررسی و تجزیه و تحلیل اطلاعات فعالان اقتصادی بر اساس اطلاعات طرفهای ثالث، یک میلیون مؤدی دیگر نیز شناسایی شدند. در مجموع حدود ۲/۲ میلیون مؤدی مالیاتی جدید شناسایی شدند. اقدام دیگر در حمایت از بخش رسمی و خوش حساب اقتصادی کشور، کاهش نرخ مالیات واحدهای تولیدی از ۲۵درصد به ۲۰ درصد بود؛ اقدامی که میتواند به رشد بیشتر تشکیل سرمایه در بخشهای مختلف اقتصاد و رشد بیشتر اقتصاد کشور منجر شود.
اقدام دیگر دولت، تفکیک حسابهای شخصی از تجاری بود، هر چند این سیاست هنوز به طور کامل اجرایی نشده، اما تا کنون باعث شده ۵/۲ برابر سال گذشته از اصناف مالیات دریافت شود.
نکته مهم تر، تمرکز دریافت مالیات از اصناف با درآمدهای بالا و کاهش فشار و بعضاً بخشش مالیات اصناف کم درآمد بوده است. طبق اعلام رئیس سازمان مالیاتی، از ۴ میلیون مؤدی که اظهارنامه دادهاند، ۶/۱ میلیون اظهارنامه مالیات صفر و ۸۰۰هزار اظهارنامه مالیات زیر ۵ میلیون تومان پرداخت میکنند. در مقابل ۵ درصد مؤدیان که جزو صنفهای پردرآمد نظیر پزشکان، دندانپزشکان، طلافروشان و نمایشگاهداران اتومبیل هستند، حدود ۵۰ درصد مالیات مشاغل را پرداخت میکنند. این حرکت به معنی عدالت مالیاتی و نگرفتن مالیات از کم درآمدها و دریافت مالیات منصفانه از پردرآمدهاست.
عامل موفقیت دولت سیزدهم در افزایش درآمدهای مالیاتی، تمرکز بر خلأهای اخذ مالیات و به دام انداختن فراریان مالیاتی بوده است. با اقداماتی که دولت سیزدهم انجام داده است، فراریان مالیاتی به تور افتادهاند. به عنوان مثال دولت ۲هزار و ۵۰۰ بدهکار مالیاتی را ممنوعالخروج کرد که این اقدام موجب واریز هزار و ۲۰۰میلیارد تومان مالیات شد.
تأمین ۴۸ درصدی درآمدهای بودجه امسال
به گزارش تسنیم، داود منظور، رئیس سازمان امور مالیاتی در جمع مدیران استانی وزارت متبوع با اشاره به تأمین ۴۸ درصدی درآمدهای بودجه سال ۱۴۰۱ از محل مالیات و مقایسه آن با رقم ۳۰ الی ۳۵ درصدی سالیان قبل میگوید: «در حال حاضر، دوران گذار مهمی از بودجه متکی به نفت به درآمد مالیاتی را طی میکنیم و این دوره اگر چه سخت، اما به خوبی دارد طی میشود.»
منظور با بیان اینکه در سال جاری، متوسط درآمد مالیات ماهانه کشور معادل ۴۰هزارمیلیارد تومان پیشبینی شده است، این رقم را برای سال ۱۴۰۰ معادل ۲۵ و برای سال ۱۳۹۹ معادل ۱۵هزارمیلیارد تومان عنوان کرد که از نظر وی تحولی بسیار مهم محسوب میشود.
وی میافزاید: «در شش ماهه امسال میزان درآمدهای مالیاتی کشور معادل ۲۳۱هزارمیلیارد تومان، یعنی ۸/۵۰ درصد کل درآمدهای پیش بینی شده بوده است که با توجه به اینکه عموماً درآمدهای ما در نیمه اول سال زیر ۴۰ درصد است، اتفاقی بیسابقه محسوب میشود.»
منظور تأکید میکند: «ما هیچ نگرانیای برای نیمه دوم سال نداریم، چون همواره درآمدهای ما در نیمه دوم سال، بیشتر از نیمه اول است. این در شرایطی است که ما با توجه به شرایط رکودی اقتصاد، بسیار مراعات حال مؤدیان را به لحاظ تقسیط بدهیها، بخشودگی جرایم و دادن تنفس مالیاتی به بنگاههای آسیب دیده میکنیم.»
هوشمندسازی نظام مالیاتی
منظور با بیان اینکه ظرفیتهای مالیاتی کشور هنوز فراتر از این ارقام است، میگوید: «در یک سال گذشته، تمرکز اصلی ما عمدتاً بر جلوگیری از فرار مالیاتی و نیز هوشمندسازی بوده است. نتیجه تمرکز بر فرار مالیاتی در این مدت، شناسایی ۲/۲ میلیون نفر، مؤدی جدید مالیاتی و دریافت ۵/۱ میلیون اظهارنامه جدید از اشخاص حقیقی است.»
رئیس سازمان امور مالیاتی کشور ادامه میدهد: «خوشبختانه مالیات ابرازی مشاغل نیز امسال ۲۰۰ درصد نسبت به قبل رشد داشته است، یعنی هم تعداد افراد و هم میزان تمکین مالیاتی زیاد شده است.»
منظور با بیان اینکه در تمام دنیا، تنها کسی که همه مردم، بیشتر از پلیس از آن میترسند، مأمور اداره مالیات است، میافزاید: «مردم باید بدانند، اگر مالیات ندهند، جرم کیفری متوجه آنها خواهد شد و این همان اتفاقی است که در اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم افتاد و برای اولین بار، فرار مالیاتی، کماظهاری و زیاد نشان دادن هزینهها به عنوان جرم کیفری معرفی شد.»
رئیس سازمان امور مالیاتی کشور میافزاید: «در همین راستا در برخی استانها، برای افراد دارای سابقه فرار مالیاتی، پرونده تشکیل دادیم و به قوه قضائیه فرستادیم. در بحث فرار مالیاتی، امروز در جایی ایستادهایم که بخش مهمی از جامعه، وادار به تمکین شدهاند.»
وی در ادامه با بیان اینکه فرار مالیاتی در شرکتهای بزرگ عمدتاً به صورت بیشاظهاری هزینهها و کماظهاری درآمدها خودش را نشان میدهد، اظهارمیدارد: «ما حدودهزار پرونده با این مشخصات داریم که برای امسال، ۲۰۰ پرونده را در دست گرفتهایم و با گردآوری ممیزان برگزیده از استانهای مختلف، در حال حسابرسی ویژه هستیم تا متوجه شویم کیفیت رسیدگیها تاکنون چگونه بوده و با بررسی صحیح، چقدر میتوان میزان وصولی از آنها را افزایش داد.»
