تستهای تراکم استخوان (که به آنها تستهای تراکم مواد معدنی استخوان یا تستهای BMD نیز گفته میشود) با اندازهگیری بخش کوچکی از یک یا تعداد کمی از آنها، میزان استحکام استخوانهای شما را بررسی میکنند. نتایج میتواند به پزشک شما کمک کند تا بداند چگونه میتوانید از پوکی استخوان و شکستگی جلوگیری کرده یا به درمان آن بپردازید.
انواع تست تراکم استخوان
دستگاههای مختلفی وجود دارد که برای سنجش تراکم استخوان استفاده میشود. دستگاه مرکزی، تراکم استخوان را در لگن، ستون فقرات و کل بدن اندازه میگیرد. دستگاههای محیطی، تراکم استخوان را در انگشت، مچ، زانو، ساق پا و پاشنه اندازه میگیرد. در ذیل به برخی تفاوتهای انواع تستهای تراکم استخوان اشاره میکنیم:
DXA (انرژی جذب دوگانه اشعه ایکس) تراکم استخوان را در ستون فقرات، لگن یا کل بدن اندازه گیری میکند و معمولا در بیمارستانها و مطبهای پزشکی وجود دارد. دستگاههای مرکزی، بزرگ هستند و میز مسطح و بازوی معلقی در بالای سرشان دارند.
pDXA (انرژی جذب دوگانه اشعه ایکس محیطی) تراکم استخوان را در مچ دست یا پاشنه پا اندازه گیری میکند. pDXA ساختاری است جعبه مانند و قابل حمل با فضایی که برای قرار دادن پا یا ساعد برای تصویر برداری در نظر گرفته شده است. دستگاههای محیطی تراکم استخوانی را در مچ دست، انگشتان و یا پاشنه پا اندازه گیری میکنند واغلب در داروخانهها در دسترس اند و یا در آمبولانسها وجود دارند.
SXA (تک انرژی جذب اشعه ایکس) تراکم استخوان را در مچ دست یا پاشنه پا اندازه گیری میکند.
QUS (اولتراسوند کمّی) با استفاده از امواج صوتی تراکم استخوان را معمولا در پاشنه پا اندازه میگیرد.
QCT (توموگرافی کامپیوتری کمّی) معمولا بیشتر برای سنجش تراکم استخوان در ستون فقرات مورد استفاده قرار میگیرد، اما میتواند در سایر قسمتهای بدن نیز بکار رود.
pQCT (توموگرافی کامپیوتری کمی محیطی) برای سنجش تراکم استخوان در مچ دست بکار میرود.
RA (جذب رادیوگرافی) از دست تصویر اشعه ایکس میگیرد.
با اطلاعاتی که از تست سنجش تراکم استخوان بدست آوردید، شما و تیم مراقبت پزشکی تان میتوانید درمورد انتخاب بهترین اقدامات پیشگیرانه یا درمانی، تصمیم گیری کنید.
آیا برای بررسی درمان پوکی استخوان به آزمایش تراکم استخوان نیاز دارم؟
پزشکان در این سوال اختلاف نظر دارند. انجمن پزشکی آمریکا و سایر گروههای بزرگ پزشکی میگویند که اکثر افراد برای بررسی درمان پوکی استخوان خود در ۳ سال اول نیازی به آزمایش مجدد ندارند.
تراکم استخوان با درمان، آنقدر آهسته تغییر میکند که ممکن است تفاوتها کمتر از خطای اندازه گیری دستگاه باشد. متخصصان میگویند که اسکنهای تکراری نمیتوانند تفاوت بین افزایش واقعی تراکم استخوان به دلیل درمان و تغییر در نحوه اندازه گیری دستگاه را تشخیص دهند.
اما گروههای دیگر مانند بنیاد ملی پوکی استخوان، همچنان از تکرار آزمایش هر ۱ تا ۲ سال در طول درمان حمایت میکنند. از پزشک خود بپرسید که کدام گزینه برای شما مناسب است.
اکثر پزشکان ۲ سال بعد از اولین بار انجام آزمایش را تکرار میکنند. آنها این کار را انجام میدهند تا ببینند آیا داروی شما موثر بوده است یا خیر.
آیا من به سنجش تراکم استخوان نیاز دارم؟
بر اساس دستورالعمل بنیاد بین المللی پوکی استخوان، چند گروه از افراد جامعه هستند که باید تست سنجش تراکم استخوان بدهند:
همه زنان یائسه که ۶۵ سال به پایین هستند و فاکتورهای پوکی استخوان در آنها بالاست.
همه زنان ۶۵ ساله و مسنتر
زنان یائسه که شکستگی استخوان داشته اند؛ این بند اجباری نیست، زیرا ممکن است درمان بدون در نظر گرفتن تراکم استخوان شروع شده باشد
زنان با شرایط پزشکی مرتبط با پوکی استخوان. پزشک در تشخیص این مورد میتواند به شما کمک کند
زنانی که تصمیم آنها برای استفاده از دارو ممکن است به پوکی استخوانشان کمک کند
مردان ۷۰ سال به بالا
مردان بین سنین ۵۰ تا ۶۹ سال که فاکتورهای خطر پوکی استخوان در آنها بالاست
آیا بیمههای درمانی، سنجش تراکم استخوان را پوشش میدهند؟
بسیاری از بیمههای درمانی با توجه به ضرورت انجام این تست برای برخی از گروههای خطر در جامعه، که به آنها اشاره شد، سنجش تراکم استخوان را تحت پوشش خدمات درمانی خود دارند. اما برای برخی موارد خاص که در گروههای ذکر شده نیستند، نیاز به تایید نسخه پزشک است. بهتر است برای کسب اطلاعات بیشتر از بیمه درمانی خود سوال کنید.
آیا برای بررسی روند درمان پوکی استخوان، از تستهای سنجش استخوان استفاده میشود؟
انجمن پزشکی آمریکا و برخی دیگر از سازمانهای معتبر پزشکی، دستورالعملی را تبیین کرده اند که بر اساس آن تکرار تست تراکم استخوان (تصویربرداری با دستگاه دگزا) برای بررسی روند درمان پوکی استخوان در ۳ سال اول شروع درمان یا پیشگیری را غیر ضروری میدانند. تغییرات تراکم استخوان با درمانهای موجود بسیار کند پیش میرود. این تغییرات آن قدر کوچک هستند که در برابر خطای اندازه گیری دستگاه در فواصل زمانی کمتر از ۳ سال، به چشم نمیآیند. پزشکان بر این باورند که تکرار اسکنهای دگزا نمیتواند بین یک افزایش واقعی در تراکم استخوان در نتیجه درمان یا یک تغییر صرف در اندازه گیری را از خود دستگاه تشخیص دهد.
با این حال هنوز هم برخی دیگر از سازمانها همانند بنیار بین المللی پوکی استخوان پیشنهاد میکنند تست سنجش استخوان در فواصل زمانی یک یا دو سال در طول دوره درمان، تکرار شود. در این باره با پزشکتان صحبت کنید.
پیش بینی استخوانهای بد: تستهای تراکم استخوان
به گزارش سلامت نیوز به نقل از وب ام دی، مدیر بالینی بنیاد ملی پوکی استخوان در واشنگتن و یک پزشک نیویورکی میگوید: «آزمایشهای تراکم استخوان پیشبینیکننده خوبی برای خطر شکستگی هستند. به حداقل رساندن این خطر مهم است، زیرا هر چه سن شما بالاتر باشد، شکستگی میتواند جدیتر باشد که اغلب منجر به بستری طولانی مدت در بیمارستان و از دست دادن طولانی مدت تحرک شما میشود. برخی از زنان در معرض خطر بیشتری برای کاهش توده استخوانی به نام پوکی استخوان هستند که در آن احتمال شکستگی استخوانها وجود دارد.»
چه چیزی خطر پوکی استخوان را افزایش میدهد؟
سابقه خانوادگی این بیماری
داشتن استخوانهای ظریف
برخی شرایط پزشکی مانند آرتریت روماتوئید
مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها
عوامل سبک زندگی: مصرف الکل، ورزش کم، سیگار کشیدن، نوشیدن کولا، رژیم غذایی کم کلسیم، فسفر و ویتامین D
چه زمانی باید اولین اسکن تراکم استخوان را انجام دهید؟
برخی از سردرگمیها در مورد این آزمایش قابل درک است، زیرا توصیههای رسمی پزشکان در مورد زمان انجام آزمایش برای اولین بار با هم مطابقت ندارند.
به عنوان مثال، بنیاد ملی پوکی استخوان و همچنین انجمن متخصصان غدد بالینی آمریکا به همه زنان ۶۵ سال به بالا و همچنین زنان و مردان پس از پنجاه سالگی که دچار شکستگی میشوند، توصیه میکند که آزمایش تراکم استخوان را انجام دهند. آنها همچنین پیشنهاد میکنند که زنان جوانی که یائسگی را پشت سر گذاشته اند و یک یا چند عامل خطر (مانند سابقه خانوادگی شکستگی ستون فقرات) دارند نیز آزمایش شوند.
لورا توسی، دکتر، مدیر برنامه سلامت استخوان در مرکز ملی پزشکی کودکان در واشنگتن، میگوید علیرغم این دستورالعملها، بسیاری از پزشکان میگویند که همه زنان متوسط و سالم باید هنگام یائسگی آزمایش تراکم استخوان را انجام دهند. او میگوید این منطقی است، زیرا از دست دادن استخوان در سالهای پس از یائسگی سرعت بیشتری میگیرد، بنابراین دریافت یک ایده اولیه از جایگاه شما با ورود به یائسگی، گزینهای برای مقایسه اسکنهای بعدی به شما میدهد.
توسی میگوید: «برخی از زنان باید حتی زودتر این آزمایش را انجام دهند. به عنوان مثال، زنی که ۴۰ سال یا بیشتر دارد و از «شکستگی» رنج میبرد (شکستگی استخوانی که هنگام سقوط از ارتفاع ایستاده (حدود ۵.۵ فوت یا کمتر) رخ میدهد) باید آزمایش تراکم استخوان انجام دهد. چرا که این نوع شکستگی در استخوانهای قوی رخ نمیدهد.
توسی میگوید، زنانی که برای درمان بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس از داروهای کورتیکواستروئیدی با دوز بالا استفاده کرده اند، همراه با زنانی که بیماری تیروئید دارند، باید آزمایش تراکم استخوان را نیز در نظر بگیرند، زیرا احتمالا تراکم استخوان کمتری نسبت به سایرین دارند.
