طرح الگوی کشت یکی از اقدامات جسورانه دولت سیزدهم است که پس از دهها سال معطلی رونمایی شد. این طرح امسال در بخش زراعت و در سال آینده بخشهای باغبانی و دیگر بخشهای کشاورزی اجرا میشود. معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به اینکه کشاورزان با افزایش بهرهوری مشمول تخفیف ۵۰درصدی آب بها میشوند، گفت: «در سال اول اجرای طرح در صورتی که تمام الزامات اجرا شود ۲/۲ میلیارد دلار صرفهجویی ارزی خواهیم داشت و اگر محقق نشود به همین میزان صرفهجویی ارزی کاهش خواهد یافت.»
الگوی کشت محصولات کشاورزی پس از سالها بلاتکلیفی، دیروز در اولین اجلاس سراسری به همین نام در وزارت جهاد کشاورزی رونمایی و سند کشت محصولات استانها در سال زراعی ۱۴۰۱- ۱۴۰۲ با حضور وزیر جهاد کشاورزی ابلاغ شد.
طرح الگوی کشت برنامهای است که به کشاورزان کشور توصیه میکند که چه محصولی را در کجا و به چه میزان بکارند و پیشبینی شده است که تحول بزرگی در تولیدات کشاورزی کشور ایجاد کند. گفته میشود این طرح موضوع فراقوهای است و قوه مقننه، اجرایی، اتحادیهها، بخش خصوصی و ... هم باید در اجرای این طرح دخیل باشند. به عبارت دیگر مسئولان در تمام بخشهای اقتصادی از وضع قوانین و مقررات توسط قوه مقننه گرفته تا همکاری سایر نهادها در اجرا باید همکاری لازم را داشته باشند، تا کشاورزان به سمت کشت محصولات مهمتر بروند. این طرح برای ۱۳۳ محصول کشاورزی است، اما از آنجایی که ۱۵ محصول ۳۳ درصد در سبد تولیدات کشاورزی قرار گرفته تمرکز روی این محصولات خواهد بود.
سید مجتبی خیامنکویی معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در اولین اجلاس سراسری الگوی کشت محصولات کشاورزی، گفت: «چشمانداز اجرایی این سند دستیابی به امنیت غذایی پایدار و رسیدن به حاکمیت و اقتدار غذایی است. تدوین و اجرای سند نظام کشت محصولات کشاورزی در سال اول اجرا برای حوزه زراعی انجام شده و سال آینده در بخشهای دیگر اجرا خواهد شد.»
معاون وزیر جهاد کشاورزی تأکید کرد: «در مدلسازی الگوی کشت مؤلفههایی همچون تخصیص آب و زمین، صادرات، راهبردهای ملی و منطقهای، شاخصهای امنیت غذایی، اشتغال، قطبهای تولید و سرانه و الگوی مصرف را لحاظ کردهایم.»
خیام نکویی تصریح کرد: «رویکردهای اصلی برای نظارت بر تدوین الگوی کشت شامل کاهش آب مصرفی خالص و ناخالص، حفظ و ارتقای تولید با الگوی مصرف فعلی، صرفهجویی ارزی، افزایش ضریب نفوذ دانش با ارتقای عملکرد در هکتار، توسعه کشت در دیمزارهای کم بازده، توسعه کشت گیاهان علوفهای کم آب بر، توسعه کشت دانههای روغنی، اصلاح کشت سبزی و صیفی از فضای باز به گلخانه و حفظ و ارتقای شاخصهای اقتصادی میشود.»
وی تأکید کرد: «با اجرای الگوی کشت، در پایان سال اجرای طرح، تولید از ۱۲۵ میلیون تن به ۱۵۲ میلیون تن خواهد رسید و مصرف آب ۳ میلیارد مترمکعب کاهش خواهد یافت، همچنین خودکفایی در تأمین انرژی را به دنبال دارد و همچنین نفوذ دانش به صددرصد خواهد رسید. سطح زیر کشت در سال اول اجرا از ۱۱ میلیون هکتار به ۱۲ میلیون هکتار افزایش مییابد.»
خیام نکویی با بیان اینکه با اجرای الگوی کشت صرفهجویی ارزی حدود ۶۹۷ میلیون دلار برای گندم خواهد بود، اظهار داشت: «در سال اول اجرای طرح در صورتی که تمام الزامات اجرا شود ۲/۲ میلیارد دلار صرفهجویی ارزی خواهیم داشت و اگر محقق نشود به همین میزان صرفهجویی ارزی کاهش خواهد یافت.»
تأمین بودجه در اولویت
همچنین محمد قربانی معاون امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی که در این مراسم سخن میگفت، افزود: «الگوی کشت براساس قانون اجرایی میشود و به ظرفیتهای بخش کشاورزی در داخل اعتماد شده است، یک وجه آن امنیت غذایی است و وجه دیگر آن به انتخاب مصرف کنندگان برمیگردد. در الگوی کشت، وزارتخانههای کشور، نفت، نیرو، سازمان محیطزیست، بودجه، وزارت امور اقتصادی و داریی، بانک مرکزی و سازمان صدا وسیما از نقش آفرینان در اجرای الگوی کشت هستند که باید همکاری کنند.»
قربانی گفت: «الگوی کشت را براساس وضع موجود طراحی کردیم، اما در سالهای آینده الگوی بهتری را طراحی خواهیم کرد. موفقیت در اجرای این طرح، حمایت سازمان برنامه وبودجه و مجلس را میخواهد و وزارت جهاد کشاورزی امسال با اعمال مشوقها کشاورزان را برای همکاری ترغیب میکند. در سال آینده برای اجرا به ۴۰ هزار میلیارد تومان نیاز داریم و به لحاظ ساختاری این الگوی کشت ملی، فراقوهای و چند وجهی است و پیشنهاد ما این است که طرح ملی الگوی کشت به ریاست معاون اول رئیسجمهور تشکیل شود. در استانها استانداران این طرح را مدیریت خواهند کرد. قربانی گفت: «در ارتباط باساختار قرار است الگو را در کل کشور داشته باشیم، اما در ۱۱ استان مجری الگوی کشت داشته باشیم که انتظارات ما از این طرح برآورده شود.»
معاون اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی افزود: «یارانه نهادهها، تسهیلات، کمکهای فنی و ا عتباری و اعتبارات آب و خاک، بیمه به سمت الگوی کشت هدایت خواهیم کرد که مشوقی برای اجرای این طرح باشد. هر کشاورزی که محصولات توصیه شده در الگوی کشت را بکارند از تخفیفات ویژههای برخوردار خواهند شد.»
بخشودگی آببها
قربانی ادامه داد: «مذاکرات فشرده با وزارت نیرو داشتیم و بخشودگی آب بها تا ۵۰درصد برای کشاورزانی که محصول توصیه شده را بکارند و ۵۰ درصد دیگر به ازای بهرهوری که داشته باشد اعمال میشود.» وی با بیان اینکه همکاری سازمان برنامه وبودجه هم بسیار مهم است گفت: «قرار است در تبصره ۱۴ عدد مناسبی برای عملیاتی کردن الگوی کشت داشته باشند و همچنین قرار است کمیسیون کشاورزی هم در این زمینه همکاری کند.»
طرح الگوی کشت امسال در بخش زراعت اجرا میشود
همچنین علیرضا مهاجر معاون زراعت در این مراسم گفت: «این طرح امسال در بخش زراعت و در سال آینده بخشهای باغبانی و دیگر بخشهای کشاورزی اجرا میشود. ۷۰ درصد تولیدات کشاورزی در بخش زراعت است که ۱۲ میلیون هکتار کشت دارد و غلات مهمترین رکن امنیت غذایی و نباتات علوفهای که بخش دام را تغذیه میکند در این بخش وجود دارد. تولیدات صنعتی و ... هم در این بخش کشت میشود. اصلاح ساختاری دسترسی به نهادهها و کاهش مصرف نهاده از برنامه ما است، راهبرد در غلات افزایش عملکرد و کاهش سطح خواهد بود که تناوب را هم در این بخش اجرا کنیم. از سوی دیگر با روشهای به زراعی به دنبال کاهش مصرف آب، سم و کود شیمیایی در عین حال افزایش عملکرد محصولات کشاورزی هستیم که در این راستا توسعه آبیاریهای نوین را هم در دستور کار خود قرار میدهیم.»
معاون زراعت تأکید کرد: «در نهادههایی مانند بذر، سم و کود به دنبال کیفیتسازی هستیم که امسال علاوه بر ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گندم، ۴۵۰ هزار تن هم بذر خریداری کردیم. ارقام زودرس را برای کاهش میزان آب را در محصولات در دستورکار داریم؛ و بخشی از کشت را به سمت دیم کاری میبریم.»
وی اجرای تناوب را از برنامههای دیگر برای تحقق طرح الگوی کشت عنوان کرد و گفت: «توسعه برخی محصولات در پاییز و زمستان هم در برنامه است که یکی از آنها کنجد است. ادوات کشاورزی را هم در راستای اجرای الگوی کشت تغییر میدهیم که با شرایط فعلی کشاورزان سازگار باشد.»
معاون زراعت جهاد کشاورزی با بیان اینکه یکی از برنامههای راهاندازی آبیاری سطحی و نواری است درخواست کرد که برای اجرای این طرح اعتبارات ویژه تخصیص یابد.
مهاجر از برنامه افزایش تولید و خودکفایی و صادرات پنبه وزرات جهاد گفت که امیدواریم سازمان پنبه هم احیا شود و بتوانیم تولید این محصول صنعتی را رشد دهیم. وی انتقال کشت محصولات سبزی و صیفی از فضای باز به گلخانهها را از دیگر برنامه وزرات جهاد کشاورزی گفت: «میزان صادرات محصولات سبزی و صیفی ۵/۲۸ میلیون تن در سال است که این تولیدات به زیر گلخانهها خواهد رفت.»
وی همچنین به توسعه کشت برنج با آب کم با آبیاری نواری اشاره کرد و گفت: «امسال با کشت قراردادی برنج افزایش تولید ۵۰۰ هزار تن را در دستور کار قرار داریم. علاوه براین اصلاح بذر هیبرید را دنبال میکنیم و با تحقق آن تولید از چهار تن شلتوک هکتار به ۱۲ تن در هکتار افزایش مییابد.»
