سالهاست تحریمهای امریکا و غرب جان بیماران ایرانی را به بازی گرفتهاست. این در حالی است که غربیها مدعیاند دارو هیچگاه در فهرست تحریمهای آنها جا نداشتهاست، اما در عمل با تحریم بانکها و وقتی مبادله پولی برای خرید دارو امکانپذیر نیست، دست بیماران مبتلا به بیماریهای خاص و صعبالعلاج به دارو نمیرسد. بگذریم از اینکه بسیاری از شرکتهای دارویی غربی به طور علنی از فروش دارو و تجهیزات پزشکی به کشورمان خودداری میکنند. برونداد این ماجرا هم تهدید جان میلیونها بیمار مبتلا به بیماریهای خاص و صعبالعلاج از جمله تهدید جانی ۸ هزار بیمار مبتلا به بیماری تالاسمی است.
«تحریمها بر تأمین دارو در ایران اثرگذار است»؛ این تأکید آلنا دوهان، گزارشگر ویژه سازمان ملل در سفر ۱۰ روزهاش به کشورمان برای ارزیابی تحریمهای یکجانبه امریکا علیه ایران در اردیبهشت ماه طی مصاحبه با رسانهها بر آن تأکید کرد.
دوهان با اشاره به آثار تحریمها بر تأمین دارو، ادعای امریکا را درباره اینکه مواد دارویی و غذایی از شمول تحریمها معاف هستند، رد کرد. وی در اینباره توضیح داد: «در تئوری بله، همه اسناد مربوط به تحمیل تحریمها علیه ایران، امکان استثنای بشردوستانه را در مورد موادغذایی و دارویی میدهد، اما در واقعیت، چنین چیزی رخ نمیدهد و حتی آژانسهای سازمان مللی نیز نمیتوانند کمکهای پزشکی لازم را ارائه کنند.»
یکی از مثالهایی که او در زمینه تحریم دارویی استفاده میکند، مشکلات دسترسی نداشتن بیماران پروانهای به پانسمانهای مخصوص است که باعث جان باختن برخی میشود. پیشتر نیز برخی از کارشناسان و گزارشگران در اینباره گزارشاتی را نسبت به تحریمهای امریکا و معضلات بیماران پروانهای در ایران منتشر کردند، اما بیماران پروانهای تنها بیمارانی نیستند که از تحریمها آسیب میبینند و بیماران سرطانی، تالاسمی و سایر بیماران مبتلا به بیماریهای خاص و صعبالعلاج هم از تحریمها آسیب میبینند و جانشان در معرض خطر است.
جان ۸ هزار بیمار تالاسمی بازیچه تحریمها
یونس عرب، مدیر عامل و عضو هیئتمدیره انجمن تالاسمی ایران با اشاره به وضعیت تأمین داروهای بیماران تالاسمی، با تأکید بر اینکه مطالعات نشان دادهاست که بین ۱۰ تا ۳۵ درصد از بیماران تالاسمی به تناسب نوع داروی مصرفی امکان مصرف داروی تولید داخلی را ندارند، میافزاید: «در تحریمهای ظالمانه علیه کشور و عدم امکان واردات داروهای بیماران تالاسمی، ممکن بود یک نسلکشی در بیماران تالاسمی اتفاق افتد. باید توجه کرد که ۸هزار بیمار تالاسمی به دلیل تحریمها آسیب دیدند و فوتیهای زیادی هم داشتیم.»
مدیر عامل انجمن تالاسمی ایران با اشاره به آمار مرگ بیماران تالاسمی در سالهای اخیر میافزاید: «در سال ۱۳۹۷ حدود ۷۰ بیمار تالاسمی فوت کردند، در سال ۱۳۹۸ حدود ۹۰ بیمار فوت کردند و در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۴۰ بیمار و در سال گذشته هم ۱۸۰ بیمار فوت کردند. امسال هم پیشبینی میکنیم که تا ۲۲۰ بیمار فوت کنند که مرگ این بیماران ناشی از اثر تحریمها بر تأمین داروهای بیماران تالاسمی است.»
طبق تأکید عرب این آمارها نشان میدهد که سرعت مرگ و میر در جامعه تالاسمی افزایش یافتهاست که اگر تحریمها تداوم یابد و جامعه بینالملل در زمینه تحریم دارو فکری نکند، وضعیت برای سال آینده از این هم نگرانکنندهتر میشود.
عرب میافزاید: «هرچند که تحریمکنندگان ادعا میکنند تحریمها اثری روی دارو و درمان ندارد، اما اصلاً این ادعا درست نیست و یک دروغ بزرگ و کادوپیچ است که ارمغان مرگ را برای جامعه تالاسمی ایران به همراه آوردهاست. به صراحت اعلام میکنم که این تحریمهای ظالمانه اثر مستقیم روی بیماران تالاسمی گذاشتهاست که این موضوع در حوزه بینالمللی و طبق گزارش خانم آلنا دوهان، گزارشگر ویژه اقدامات قهری و تحریم یکجانبه در امور ایران نیز که در نشست پنجاه و یکمین شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قرائت شد، هم تأیید شدهاست و به عنوان یک سند و رفرنس معتبر بینالمللی میتواند مورد توجه رسانهها و مردم قرار گیرد.»
وی درباره میزان پرداختی بیماران تالاسمی برای تأمین داروهای اجباری مورد نیازشان که حتماً باید مصرف کنند، اینگونه توضیح میدهد: «طبق بررسی انجمن تالاسمی ایران در زمینه تهیه داروهای اجباری که بیماران باید حتماً مصرف کنند و صرفنظر از پکیج تزریقی مورد نیاز بیماران و مکملها و داروهای تقویتی است، بیماران باید هزینهای بالغ بر ماهانه تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان پرداخت کنند. این در حالی است که در گذشته هزینهای برای این موارد از سوی بیماران پرداخت نمیشد. پرداخت چنین هزینهای برای بیماران تالاسمی که عمدتاً جزو اقشار ضعیف اقتصادی هم هستند، بسیار دشوار است. تا جایی که برخی از آنها نمیتوانند این هزینهها را تقبل کنند و از درمان صرفنظر میکنند که نتیجهای جز مرگ برای این بیماران به همراه ندارد، بنابراین باید در این زمینه وزارت بهداشت و بیمهها اقدامی انجام دهند.»
مرگ پروانههای زخمی
پیش از این نیز سید حمیدرضا هاشمی، مدیر عامل خانه بیماران پروانهای با تأکید بر نقش تحریمها در مرگ و آسیب به این گروه از بیماران گفتهبود: «در سالهای اخیر بیماران پروانهای با مشکلاتی مواجه بودهاند که بخش عمده آن به تحریمها مربوط میشود. با خروج یکجانبه امریکا از برجام، تحریمها به یکباره افزایش یافت و از می ۲۰۱۸ تا می ۲۰۱۹ به علت افزایش تحریمها ۱۵ نفر از بیماران پروانهای به علت نداشتن پانسمان جان خود را از دست دادند.»
نقض گزارشهای سازمان ملل
تاکنون گزارشهای متعددی از سوی گزارشگران سازمان ملل منتشر شده که بر اثرگذاری تحریمها روی سلامت مردم ایران تأکید دارد و سندی از استانداردهای دوگانه و رفتار ضد حقوق بشری امریکا و غرب است.
۲۷ مهر ماه ۱۴۰۰ نیز سازمان ملل در گزارشی تأکید کرد که تحریمهای امریکا علیه ایران باعث نقض حقوق بشر در ارتباط با برخی بیماران در ایران میشود.
این گزارش با اشاره به مشکلاتی که برخی بیماران در ایران برای دسترسی به دارو و تجهیزات درمانی مورد نیاز خود در نتیجه تحریمهای امریکا با آن مواجهند، تأکید کردند که این تحریمها مانع برخورداری این بیماران از حقوق بشر، به ویژه حق سلامت میشود.
در این گزارش به تصمیم یک شرکت داروسازی سوئدی برای لغو ارسال محموله باندهای پزشکی به ایران به دلیل تحریمهای امریکا اشاره میشود و تنها تولیدکننده این نوع باند همین شرکت سوئدی است که پیش از این نیز صادرات محصولات خود را به ایران به دلیل تحریم متوقف کردهبود.
کارشناسان سازمان ملل در این گزارش دلیل به وجود آمدن این وضعیت برای بیماران را در ایران تحریمهای امریکا و ترس شرکتها و بانکهای خارجی از مجازات و اقدامات تنبیهی نهادهای امریکایی در صورت تعامل با ایران عنوان میکنند. با تمام اینها، اما امریکا و غرب با ادامه تحریمها جان مردم و بیماران ایرانی را دستمایه بازیهای سیاسی خود ساختهاند.
