فتنهجویی مقتدی صدر و طرفدارانش مشهور به جریان صدر چیز تازهای نیست. او و جریانش تاکنون بارها باعث بروز تنش، آشوب و فتنهجویی بوده که نمونه بارز آن در اکتبر سه سال قبل بود که اصطلاحاً از آن به عنوان انقلاب تشرین نیز یاد میشود و از ۱ اکتبر ۲۰۱۹ شروع شد. اعتراضات در آن واقعه به صورت تظاهرات، پیادهروی، تحصن و اعتصاب بود که در بسیاری از مواقع منجر به زد و خورد با نیروهای امنیتی میشد و گفته میشود در جریان آن زد و خوردها ۷۰۰ نفر کشته و بیش از ۲۷ هزار نفر زخمی شدند. بنابراین، تنشآفرینی و حتی خشونت مرگبار توسط صدر و جریان او چیز تازهای نیست، اما اتفاق بسیار مهم و تازه در جریان وقایع روزهای اخیر عراق این است که جریان صدر این بار دست به اسلحه برد و واحدهای خود به نام سرایاالسلام را به خیابانها فرستاد.
ورود واحدهای سرایاالسلام به خیابانهای بغداد و بهخصوص منطقه سبز این شهر چهره اعتراضی جریان صدر را به طور کلی تغییر داد و باعث شد این جریان عملاً جنگ خیابانی را در بغداد در دستور کار خود قرار دهد. خشونتهایی که عراق از دوشنبهشب تا اواسط روز سه شنبه تجربه کرد محصول این حرکت جدید جریان صدر بود و نگرانی از وقوع جنگ داخلی آن قدر جدی شده بود که حتی شخصیتهای برجسته مذهبی نظیر آیتالله مدرسی از مرجعیت دینی عراق نسبت به وقوع جنگ داخلی در عراق هشدار داد و آیتالله حسین اسماعیل الصدر نیز با صدور بیانیهای خواستار خاموش کردن فتنه شد و تمامی طرفهای عراقی را به مذاکره و آرامش دعوت کرد. وخامت اوضاع آنقدر حاد شده بود که خود مقتدی صدر کنفرانس مطبوعاتی در خانهاش واقع در منطقه الحنانه شهر نجف تشکیل داد تا از عناصر جنبش خود به شدت انتقاد کند و «از مردم عراق بابت اتفاقاتی که افتاده، عذرخواهی» کند.
به این ترتیب، به نظر میرسد که آشوب روز دو شنبه با عقبنشینی علنی مقتدی صدر فروکش کرده، چنان که گفته میشود اعضای جناح صدر از پارلمان و دیگر بخشهای منطقه سبز بغداد خارج شدهاند و واحدهای سرایاالسلام نیز با تسلیحات خود از این منطقه عقبنشینی کردهاند. با این حال، باید توجه داشت که کنفرانس مطبوعاتی صدر و عقبنشینی نیروهایش به معنای پایان گرفتن فتنهجویی این جریان در عراق نیست. در واقع، سخنان صدر در این کنفرانس مطبوعاتی نشان داد که هنوز هم عناصری تحریککننده در کلام او هست، چنان که گفت «اگر گروههای سیاسی همانطور که قبلاً چندین بار خواسته بودیم منحل میشدند، اکنون شاهد این وضعیت نبودیم.» این حرف او به روشنی دلالت بر باجخواهی از دیگر گروههای سیاسی و حتی تهدید آنها به تکرار چنین وقایعی دارد، اگر به درخواستهایش برای عدم انحلال پارلمان یا دستکم عدم مشارکت این گروهها در فرایندهای سیاسی عراق عمل نکنند. بنابراین، فتنه روز دو شنبه گذشته را باید زنگ خطر جدی از سوی جریان صدر و زیادهخواهی آن دانست که نشان داد میتواند خشونت را در عراق به آنجا برساند که این کشور تنها یک گام دیگر با سقوط در جنگ داخلی فاصله داشته باشد. در نتیجه هرچند که شخصیتهایی نظیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق، یا حیدر العبادی، رئیس ائتلاف النصر و مثنی السامرائی، رئیس ائتلاف العزم، از سخنان وی قدردانی کرده و آن را عامل خاموش کردن آتش فتنه دانستهاند، اما نباید فراموش کرد که مطالبات نامعقول مقتدی صدر طی هفتههای اخیر بود که نه تنها کار پارلمان و قوه قضائیه عراق را با اردوکشیهای خیابانی به تعطیلی کشاند، بلکه عامل اصلی فتنه اخیر و خونریزیها بود. از اینرو است که سخنان صدر را میتوان فقط به عنوان مانور سیاسی او ارزیابی کرد تا اینکه دست خود را از خونهایی بشوید که عواملش در خیابانهای عراق به زمین ریختند و حالا وظیفه سنگین مسئولان عراقی و بهخصوص الکاظمی است که با پیگیری صادقانه و جدی ماجرا اجازه تکرار چنین فتنهای را در عراق ندهند.
