رؤسای جمهور چین و امریکا پنج شنبه شب دو ساعت کامل با هم تلفنی گفتگو کردند؛ مکالمهای که کاخ سفید گفته که برای «مدیریت مسئولانه» اختلافات انجام شده است. با این حال، بخش مهمی از این گفتگو، صرف خط و نشان کشیدن دو رئیسجمهوری شد که تاکنون با همدیگر ملاقات حضوری نداشتهاند. در حالی که نانسی پلوسی، نماینده کنگره امریکا دیروز سفر آسیایی خود را در میان تنشهای بیسابقه پکن-واشنگتن شروع کرده، شیجینپینگ، رئیسجمهور چین به بایدن هشدار داده که «هرکس با آتش بازی کند، خواهد سوخت» و متقابلاً بایدن نیز گفته که با هرگونه اقدام یکجانبه پکن برای تغییر وضعیت حاکمیت تایوان مخالف است. پس زمینه این تنش، هشدار مشاور امنیت ملی انگلیس است که گفته غرب به دلیل «قطع ارتباط» با چین و روسیه، در معرض خطر آغاز درگیری هستهای ناخواسته با آنها قرار دارد.
به گزارش جوان، تشدید تنشها با کاهش تماسهای رو در رو ارتباط مستقیم دارد. جو بایدن و شی جین پینگ رؤسای جمهور امریکا و چین پنج شنبه شب در حالی برای چیزی که کاخ سفید آن را تلاش برای «مدیریت مسئولانه اختلافات و همکاری با یکدیگر» خوانده با هم تماس تلفنی برقرار کردند که طی ۵۵۴ روز گذشته، هیچ ملاقات حضوری باهمدیگر نداشتهاند. این گفتوگوی آنلاین، تداوم گفتوگوی دو رئیسجمهور در ۱۸ مارس ۲۰۲۱ و در ادامه مجموعهای از مکالمات بین مقامات عالی رتبه امریکا و چین است، ولی دو طرف مدت زیادی است که با هم ملاقات حضوری نداشتهاند. بایدن گفته بود تا پایان ماه جولای با «شی» دیدار خواهد کرد، ولی تاکنون چنین دیداری انجام نشده و دیروز هم یک مقام ارشد امریکایی بدون تعیین زمان، صرفاً گفت که ملاقات بایدن و شی با «برنامهریزی برای ترتیب دادن اولین دیدار حضوری» تمام شده است. در شرایطی که تنشها بین دو طرف، به خصوص از زمان جنگ در اوکراین تشدید شده، گفته میشود نبود ارتباطات مستقیم و چهره به چهره در سطح رؤسای جمهور و مقامهای ارشد که به بیاعتمادیها دامن زده، یک دلیل عمده افزایش تنشها است. حالا مشاور امنیت ملی بریتانیا به عنوان بلندپایهترین مقام غربی درباره خطر رویارویی هستهای به دلیل «قطع ارتباط» غرب با چین و روسیه هشدار داده است.
سر استفان لاوگرو، ۵۵ ساله که روز ۲۸ جولای در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن در یک میزگرد با عنوان «آینده کنترل تسلیحات، ثبات استراتژیک و نظم جهانی» صحبت کرده، گفته که معتقد است بدتر شدن ارتباطات (غرب و امریکا) با چین و روسیه موجب خطر «تشدید سریع درگیری استراتژیک» شده است. به گفته لاوگرو «دو بلوک یکپارچه جنگ سرد یعنی اتحاد جماهیر شوروی و ناتو – هرچند فاقد لرزشهای نگرانکننده نبودند، ولی توانستند به درک مشترکی از دکترینی برسند که امروزه وجود ندارد.»لاوگرو، که در مارس ۲۰۲۱ به عنوان ارشدترین چهره دفاعی «وایت هال» منصوب شده، توضیح داده که غرب و شرق در طول جنگ سرد «از یک مجموعه مذاکرات و گفتوگوها» بهره میبردند که به گفته او «درک ما (غرب) از دکترین و تواناییهای شوروی را بهبود بخشید» و بالعکس درک شوروی از توانمندیهای هستهای امریکا و غرب را هم تقویت میکرد: «این به هر دوی ما اعتماد به نفس بالاتری داد که راه خود را به سمت جنگ هستهای اشتباه محاسبه نخواهیم کرد.»چنین چیزی به گفته مشار امنیت ملی بریتانیا وجود ندارد: «امروز، ما با دیگرانی که ممکن است در آینده ما را تهدید کنند - به ویژه در مورد چین، زمینههای مشابهی نداریم. در اینجا بریتانیا قویاً از مذاکرات پیشنهادی بایدن با چین به عنوان یک گام مهم حمایت میکند.»
مکالمهای برای خط و نشان کشیدن
تنشها بین چین و امریکا همزمان با شروع سفر آسیایی نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان امریکا به اوج کمسابقهای رسیده است. بر اساس گزارش سیانبیسی از قول دو منبع آگاه، «پلوسی» روز جمعه در حالی در رأس یک هیئت رسمی کنگره سفر آسیاسی خود را شروع کرد که هنوز مشخص نیست که آیا این سفر شامل توقف در تایوان میشود یا نه. «کارن ژان پیِر» سخنگوی کاخ سفید در نشست خبری پنج شنبه شب برای کاستن از مسئولیت کاخ سفید، گفت که جو بایدن معتقد است، به او ربطی ندارد که به پلوسی توصیه کند به تایوان برود یا نه. وی افزود: ««بایدن خودش ۳۶ سال سناتور بوده و به خوبی میداند که در کنگره روندها چگونه کار میکند و ربطی به او ندارد که رئیس مجلس نمایندگان به کجا سفر میکند. پس مخالفت علنی نمیکند.» با این حال، نیروهای مسلح چین با یک رزمایش دریایی دو روزه خود در دریای چین جنوبی به استقبال این سفر رفتند و سفیر چین در امریکا هشدار داد، ارتش این کشور در برابر هرگونه تلاش برای جدایی تایوان از چین میایستد و مانع این کار خواهد شد. همزمان، رؤسای جمهور امریکا و چین در شرایطی دومین مکالمه آنلاین خود را به مدت دو ساعت برگزار کردند که بخشی از این مکالمه آنها صرف خط و نشان کشیدن برای همدیگر شد. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین با واکنش تند به سیاست امریکا در قبال تایوان، گفت که پکن آن را بخشی از قلمرو خود میداند و خطاب به بایدن هشدار داد: «کسانی که با آتش بازی میکنند در نهایت میسوزند، امیدوارم طرف امریکایی این موضوع را کاملاً درک کند.»جو بایدن هم به همتای چینیاش گفت که واشنگتن با هرگونه اقدام یکجانبه از سوی پکن برای تغییر وضعیت حاکمیت تایوان مخالف است.
رزمایش پکن، ناو کشی واشنگتن
در حالی که این پنجمین گفتوگوی آنلاین بایدن با شی از زمان ریاست جمهوری او به حساب میآید، مخفی کردن بی اعتمادی عمیق بین دو کشور بسیار دشوار به نظر میرسد. سفیر چین در امریکا هشدار داده که ارتش این کشور در برابر هرگونه تلاش برای جدایی تایوان از چین میایستد و مانع این کار خواهد شد و تأکید کرده که اگر کسی بخواهد جزیره تایوان را از کشور چین جدا کند و بخواهد اصل اساسی چین را به چالش بکشد، در آن صورت ارتش اقدامات قاطعی را برای حفاظت از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی این کشور اتخاذ خواهد کرد. در طرف مقابل نیز، همزمان با شروع شدن رزمایش دریایی چین، ناو یواساس رونالد ریگان و گروه ضربت آن وارد دریای جنوبی چین شده است. تحت چنین شرایطی، نگرانیها از تصاعد تنشها بین طرفین رو به افزایش است. در حالی که وزارت خارجه تایوان روز جمعه، بعد از تماس تلفنی رهبران چین و امریکا، اعلام کرد که به تعمیق همکاری امنیتی با امریکا خواهد داد، «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه گفته که مسکو انتظار دارد و امیدوار است که هیچ تحریکی در رابطه با مسئله تایوان صورت نگیرد. لاوروف گفت: «ما هیچ مشکلی با حفظ اصل حاکمیت چین نداریم و با این واقعیت پیش میرویم که هیچ اقدام تحریکآمیزی که بتواند اوضاع را تشدید کند، انجام نخواهد شد.»
