مدتی است اختلاف گازوئیل ایران و فوب خلیجفارس باعث شده است که بسیاری از سودجویان کارتهای سوخت کامیونداران را اجاره کنند و با تخلفات دست به فروش سوخت در بازار آزاد بزنند. این در حالی است که اگر فردی بیشتر از سهمیه نیاز به سوخت گازوئیل داشته باشد باید آن را در بازار سیاه و دلالان گازوئیل بخرد.
کافی است جستجویی در شبکههای مجازی کنید تا متوجه شوید که گازوئیل آزاد به راحتی حتی تا نرخ ۷۰۰۰ تومان در لیتر به فروش میرسد. گازوئیلی که دولت آن را برای حمل و نقل ارزان به نرخ ۳۰۰ تومان به کامیون داران میفروشد.
وجود اختلاف ۲۰ هزارتومانی قیمت گازوئیل ایران با خارج از کشور باعث شده که قاچاق این سوخت افزایش پیدا کند و سودجویان زیادی را به طمع بیندازد. در حال حاضر مصرف گازوئیل در ایران دو برابر متوسط جهانی است که بیانگر این نکته است که بخش عظیمی از آن در حمل و نقل فرسوده هدر میرود و قسمت زیادی از آن قاچاق میشود.
اگرچه قصد دولت از ارزان فروشی گازوئیل به کامیونداران رسیدن کالای ارزان به دست مصرف کننده است، ولی باید این سئوال پرسیده شود آیا این ارزان فروشی به نفع مصرف بوده است؟ بررسیها نشان میدهد در بهار ۱۴۰۰ براساس آمار رسمی بیشترین تورم مربوط به بخش حمل و نقل بوده است. بخش حمل و نقل در حالی تورم ۶۴ درصدی را به خود اختصاص داده بود که میانگین تورم کشور در آن فصل زیر ۴۰ درصد بود و قیمت گازوئیل و بنزین تغییری پیدا نکرده بود.
اگرچه نمیتوان کتمان کرد که تغییر قیمت گازوئیل حتما بر بخش حمل و نقل اثر خواهد داشت، اما باید به نکته توجه کرد بخش عظیمی از گازوئیل به علت فرسودگی ناوگان حمل و نقل جادهای هدر میرود.
در حال حاضر بیش از ۵۰ هزار دستگاه کامیون فرسوده در کشور وجود دارد. میانگین مصرف سوخت هر دستگاه خودرو کار و تجاری فرسوده در ایران در هر ۱۰۰ کیلومتر ۶۵ لیتر و در کامیونهای روز دنیا نزدیک به ۳۰ لیتر است این اختلاف را اگر در پیمایش کامیونهای فرسوده محاسبه کنیم رقم قابل توجهی خواهد بود.
اگر دولت از هماکنون برای سوخت راهکاری مناسب ارائه نکند گازوئیل به زودی میتواند معضلی جدی برای حمل و نقل کشور رقم بزند.
در حال حاضر کمبود گازوئیل خصوصا در شهرهای جنوبی و بنادر کشور معضل اساسی کامیونداران شده است، به نحوی که بسیاری از کامیونداران از صفهای طولانی و ساعتها معطلی در صفهای سوخت گلایه دارند. این در حالی اتفاق میافتد که شرکت پخش فراوردههای نفتی معتقد است جایگاههای عرضه سوخت نفت گاز به طور منظم و مستمر در حال تامین و در حال توزیع است و هیچ مشکلی وجود ندارد.
رئیس اتحادیه کامیون داران کشور در همین باره میگوید: دولت باید در یک نرخ مناسب گازوئیل را به نرخ آزاد بفروشد، الان سهمیه سوخت گازوئیل برای بسیاری از کامیون داران کافی نیست و در صورت نیاز آنها مجبورند سوخت را از بازار آزاد تهیه کنند و متاسفانه با ارقامی عجیب غریب گاها حتی تا ۲۰ هزارتومان به کامیونداران میفروشند. ستاد تنظیم سوخت باید با ارائه یک عدد متعادل برای گازوئیل آزاد اجازه دهد اگر اشخاصی به بیش از سهمیه به گازوئیل احتیاج داشتند به راحتی بتوانند از جایگاههای سوخت آن را تأمین کنند.
یک راهکار برای صرفهجویی در مصرف سوخت گازوئیل نوسازی ناوگان فرسوده حمل و نقل جادهای و کامیونهای قدیمی با تسهیلات مناسب است. بیتردید انجام کار کارشناسی دقیق و اصولی در این برهه حساس اقتصادی در مورد سوخت و به خصوص گازوئیل احساس میشود، و دولت و وزارت نفت با همکاری سایر دستگاههای ذیربط باید طرحی جامع و کامل ارائه کنند.
