وزارت جهاد کشاورزی با اعمال سیاستهای مناسب از قاچاق گندم و خروج پنهان آرد یارانهای در قالب صادرات ماکارونی و دیگر محصولات غذایی جلوگیری کند.
به گزارش فارس، طبق گزارشها قاچاق گندم به کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد و این نگرانی را ایجاد کرده که در صورت ادامه این روند، تأمین این کالای استراتژیک در داخل کشور به خطر بیفتد، اگرچه آمار دقیقی از قاچاق وجود ندارد، اما مسئولان ارشد کشور وجود آن را تأیید میکنند. مهمترین دلایل قاچاق در سالهای گذشته پایین بودن قیمت گندم در داخل نسبت به قیمتهای جهانی مطرح میشد که فروش آن در خارج از مرز سودآوری برای قاچاقچیان را بیشتر میکرد. حتی گزارشهایی وجود داشت که گندم وارداتی با ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی هم که وارد میشد، قاچاق میکردند. علاوه بر این، صادرات محصولات صنعتی تولیدشده با گندمهای وارداتی است که باعث شده یارانه این محصول به جیب کشورهای خارجی برود. کشور به صنایع و کارخانههای تولید آرد، گندم یارانهای میدهد و آنها محصولات خود را به خارج از کشور صادر میکنند. سالانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تن ماکارونی را کارخانهدارانی که گندم ارزان دولتی دریافت میکردند به خارج از کشور صادر میشد، بنابراین در شرایطی که تمام کشورها به دنبال افزایش تولید و ذخیرهسازی گندم و دیگر کالاهای اساسی هستند سیاست داخل کشور هم باید طوری باشد تا حداقل یارانه این محصول به سفره مردم بیاید.
امسال وزارت جهاد کشاورزی خرید تضمینی گندم را ۵۰ درصد افزایش داده و قرار است هر کیلو گندم تولید کشاورزان را در سال جدید زراعی ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان خریداری کند و این سؤال مطرح است آیا این میزان افزایش میتواند از قاچاق گندم به کشورهای دیگر مانع شود؟ آیا وزارت کشاورزی برنامهای برای خروج محصولات یارانهدار مانند ماکارونی از کشور خواهد شد؟ واقعیت این است کارشناسان در این خصوص تردید دارند، زیرا هنوز نرخی که وزارت جهاد کشاورزی افزایش داده نسبت به نرخ بازار جهانی پایینتر است. قیمت هر تن گندم در بازار جهانی ۵۵۰ دلار است و با دلار آزاد هر کیلو آن برای کشور بیش از ۱۴ هزار تومان تمام میشود. روشن است اگرچه وزارت جهاد قیمت را افزایش داده، اما هنوز پایینتر از قیمتهای جهانی است. امسال آنطور که مسئولان وزارت جهاد کشاورزی میگویند، حدود ۹ میلیون تن در کشور تولید شده که تقریباً ۵ تن آن از سوی دولت خریداری میشود، بنابراین امسال حداقل ۵ میلیون تن گندم باید وارد کنیم تا نیاز داخل کشور تأمین شود.
چرا گندم اهمیت دارد؟
شاید گندم راهبردیترین محصول اساسی در جهان برای تأمین امنیت غذایی به حساب بیاید و براساس گزارشها یک سوم پروتئین مصرفی در برخی کشورها از نان به عمل میآید. علاوه بر تأثیر در امنیت غذایی امروزه گندم به عنوان عامل تأثیرگذار در مناسبات سیاسی دولتها هم به حساب میآید و به همین دلیل اشتیاق عجیبی در کشورها به ویژه پس از دوران کرونا و درگیری نظامی روسیه و اوکراین برای کشت این محصول ایجاد شده است. در چنین شرایطی گندم کشور ما به کشورهای همسایه قاچاق میشود و مسئولان هم آن را تأیید میکنند. معاون وزیر صمت به تازگی اعلام کرده است «گندم یارانهای کشور قاچاق میشود.»
رئیس انجمن صنفی آرد و نان میگوید: «متأسفانه بخشی از گندم که به صورت یارانهای توزیع میشود، سر سفره مردم نمیرسد و از طریق قاچاق یا روشهای مختلف از سبدغذایی خانوار خارج میشود و منافع آن به جیب عدهای در داخل و خارج میرود، بنابراین اگر این سبد به سفره مردم برگردد، سرانه افزایش نان میتواند افزایش یابد لذا مردم نه تنها هیچ ضرری نمیکنند، بلکه از آن نفع خواهند برد.» بنابراین موضوع قاچاق یا به تعبیر بهتر نرسیدن گندم یارانهای به سفره مردم محرز و مسلم است، اما در این میان به غیر از قاچاق عوامل دیگری هم در نرسیدن این محصول اساسی به سر سفره مردم تأثیر دارد.
فروش آرد دولتی با نرخ آزاد با همدستی برخی نانواها
گزارشها حاکی از آن است برخی نانوایان آرد یارانهای را به کارخانهها میفروشند و کارخانهها هم به ۱۰ برابر قیمت عرضه میکنند. دولت گندم را به سه نرخ مختلف به نانوایان و صنایع غذایی میدهد، هر کیلو گندم وارداتی برای کشور حدود ۱۳ هزار تومان تمام میشود، اما کیلویی ۶۵۰ تومان به نانواهای دولتی، کیلویی ۹۰۰ تومان به نانوایان آزادپز و هر کیلو ۲ هزار و ۵۰۰ تومان به صنایع غذایی تحویل میدهد.
در این گندم چند نرخی ۲ اتفاق میافتد
نخست، فساد در توزیع شکل میگیرد و بخشی از آرد یارانهای به سفره مردم نمیرسد. گزارش خبرنگار فارس حاکی از این است برخی از نانواها آرد یارانهای را به کارخانهداران میفروشند و آنها هم به نرخ آزاد به بازار عرضه میکنند. دوم، اینکه آرد یارانهدار وارد صنعت میشود. مثلاً ماکارونی، بیسکوئیت و موادغذایی دیگر تولید میشود یا صادر یا به قیمتهای گرانتری در داخل توزیع میگردد. مثلاً سالانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تن ماکارونی را ایران به کشورهای دیگر صادر میکند، مفهوم آن این است که ما یارانه آرد را به جیب کشورهای خارجی میریزیم یا بیسکوئیت به قیمتهای گرانتر در داخل به فروش میرود. به نظر میرسد مسئولان وزارت جهاد کشاورزی باید از همین الان نه تنها به فکر واردات به ویژه در شرایط سخت بازارهای جهانی باشند، بلکه از قاچاق و خروج پنهان آرد یارانهای در قالب صادرات ماکارونی و دیگر محصولات غذایی اجتناب کنند.
