«پروژههای نیمه تمام» واژهای آشنا و آزار دهنده برای همه استانها است. پروژههایی که برخی از آنها اگر در زمان خودشان به بهرهبرداری میرسیدند حالا میتوانستند گرهایی از مشکلات مردم در این استانها باز کنند. اما هنوز در پی و چند تکه آهن و ستون گیر کردهاند. تنها در هرمزگان نزدیک به ۳۶۰۰ پروژه نیمه تمام وجود دارد که به علت طولانی شدن ساختنشان، استاندار معتقد است عملاً با پایان یافتن آنها دیگر هیچ گرهی از مشکلات مردم و استان باز نخواهند کرد و مولد رشد هرمزگان نخواهند بود.
سالهاست که صحبت در مورد پروژههای نیمه تمام در استانهای مختلف به یک بحث رایج تبدیل شده است. پروژههایی که کلنگ احداث آنها طی مراسم ویژهای و با حضور مسئولان کت و شلوار پوشیده، برای رفع یک نیاز و ارائه خدمت به مردم، به زمین زده شده و همان جا مانده است. حالا در برخی از استانها علاوه بر اینکه تعداد پروژههای نیمه تمام از چند هزار گذشته، بلکه زمان و نوع خدماتشان نیز از بین رفته است.
درست مثل هرمزگان که به گفته استاندارش، نزدیک به ۳۶۰۰ پروژه راکد و نیمه تمام در این استان وجود دارد و عملاً با پایان یافتن آنها نیز هیچ گرهی از مشکلات مردم و استان باز نخواهد شد و مولد رشد هرمزگان نیستند.
مهدی دوستی گفت: «اعتقاد دارم رشد و اشتغالزایی و صادرات هرمزگان در توسعه کشاورزی، صنعت، شیلات، آبخیزداری و تأمین زیرساختهای لازم در حوزه برق و آب نهفته است که اگر این موارد در نظر گرفته شود میتوان به پیشرفت و توسعه اقتصادی استان امیدوار بود.»
وی ادامه داد: «دستگاههای اجرایی مولد رشد هرمزگان باید در جهت توسعه همه جانبه، پروژههای مرتبط تعریف و به استانداری اعلام کنند تا در شورای برنامهریزی استان جایگزین پروژههای غیر مفید کنیم.»
استاندار هرمزگان با بیان اینکه ما دو بخش منابع داریم که بخشی در قالب اعتبارات و بخشی در قالب تسهیلات است، تصریح کرد: «میتوان از هر کدام از این منابع برای توسعه زیرساختهای لازم استان و جذب و ترغیب سرمایهگذاران بهره برد از اینرو باید با تغییر در مدل توسعه، دستگاههای مولد پروژههای تسهیلاتی و طرحهای اعتباری خود را تعریف و معرفی کنند.»
حرفهای تکراری و بیعمل استانداران
پروژههای نیمه تمام و راکد، درد امروز و دیروز هرمزگان نیست و نزدیک به یک دهه است که مسئولان فقط در مورد آنها حرف میزنند و بودجه میگیرند و درجا میزنند.
اواسط سال ۱۳۹۵ بود که استاندار وقت هرمزگان با اشاره به کافی نبودن اعتبارات دولتی برای تکمیل پروژههای عمرانی نیمه تمام استان گفت: «واگذاری پروژههای نیمه تمام به بخش خصوصی با هدف تحقق اقتصاد مقاومتی و جلوگیری از هدر رفت سرمایههای کشور انجام میشود.»
در آن زمان وقتی جاسم جادری در نشست کارگروه ساماندهی واگذاری طرحهای عمرانی نیمه تمام استان هرمزگان به بخش خصوصی، صحبت میکرد، با بیان اینکه باید سرمایهگذاران بخش خصوصی را جذب کنیم، چون آنها توان مناسبی برای اجرای پروژههای عمرانی دارند و این کار باید با جدیت کامل پیگیری شود تا اشتغالزایی هم صورت گیرد، ادامه داد: «در کل کشور ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار میلیارد تومان بودجه برای تکمیل این پروژهها نیاز است که با اعتبارات فعلی، دولت نمیتواند این پروژهها را تکمیل کند و نیاز است این پروژهها را با شرایط مناسب به بخش خصوصی واگذار کنیم.»
البته این پایان ماجرا نبود و بعد از چند سال یعنی در تیرماه ۱۳۹۹ هم دوباره استاندار دیگری که سکان هدایت هرمزگان را بر عهد داشت از واگذاری پروژههای نیمه تمام طبق تبصره ۱۹ قانون بودجه به بخش خصوصی و عمومی خبرداد.
اینبار فریدون همتی که در نشست شورای برنامهریزی و توسعه استان هرمزگان حضور داشت با اشاره به ظرفیتهای تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۹۹ کشور، گفت: «این تبصره این اجازه را داده که طرحهای نیمه تمام جهت تکمیل به بخش خصوصی و عمومی واگذار شوند.»
وی ادامه داد: «استانها میتوانند ۱۰درصد از ظرفیت اعتبارات تملک دارایی را برای کمک و حمایت از بخش خصوصی متقاضی دریافت پروژههای نیمه تمام اختصاص دهند.»
به گفته همتی، برای تسریع در اجرای این تبصره قانونی مقرر شد، هر کدام از دستگاههای اجرایی پروژههای خود که ظرفیت واگذاری به بخش خصوصی را دارند به سازمان مدیریت و برنامهریزی استان اعلام کنند.
در همان سال روح اله محسنزاده سرپرست مهندسی و ساخت راه و شهرسازی استان هرمزگان معتقد بود پروژهها را باید اولویتبندی کرد و از تزریق قطره چکانی اعتبارات بین پروژهها پرهیز شود.
ناهماهنگی بین مسئولان
وقتی سال ۱۴۰۰ به روزهای پایانی خود رسیده بود یکبار دیگر موضوع پروژههای نیمه تمام پیش کشیده شد و اینبار رئیس شورای اسلامی شهر بندرعباس عنوان کرد که اولویت بودجه ۱۴۰۱ شهرداری این شهر، پروژههای نیمه تمام است.
فاطمه جراره با بیان اینکه پروژههای شهرداری به دلیل مشکلات مالی که همیشه گریبانگیر آن است به موقع به بهرهبرداری نمیرسد، گفت: «با توجه به برنامهریزی شورای شهر برای سال ۱۴۰۱ امیدواریم این موضوعات را به حداقل برسانیم.»
وی از استاندار هرمزگان خواست به مجموعه شهرداری کمک کند تا با برنامهریزی پل پیامبراعظم (ص) و مهرگان را به بهرهبرداری برساند.
رئیس شورای شهر بندرعباس در حالی گفت، بودجه ۱۴۰۱ بالغ بر ۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برنامهریزی و مصوب شده و سعی شده اولویت بودجه پروژههای نیمه تمام باشد تا در کمترین مدت زمان به بهرهبرداری برسد که استاندار معتقد است بسیاری از این پروژهها حتی با به بهرهبرداری رسیدن هم دیگر کارایی نخواهند داشت و دردی را دوا نخواهند کرد. حالا هرمزگان مانده و هزاران پروژه نیمه تمام و نظرات مختلف و اختلاف سلیقهها در نحوه به پایان رساندن آنها.
کسی بازخواست نمیشود!
هنوز معلوم نیست چرا برای پروژهای که تعریف و بعد از تصویب، اعتبار و بودجهای تعریف میشود و سپس کلنگ ساخت آن به زمین میخورد، گزارشی از نحوه اختصاص بودجه و نوع خرج آن ارائه نمیشود.
مگر نباید پروژهها را اولویتبندی کرد و از تزریق قطره چکانی اعتبارات بین آنها جلوگیری شود.
حتی حالا که هزاران پروژه نیمه تمام در کشور وجود دارد میتوان بر مبنای اولویت، اعتبار مورد نیاز جهت تکمیل پروژهها را در نظر گرفت تا آنها به صورت نیمه تمام برای سالهای بعد روی زمین نمانند و از همه مهمتر اینکه از هدر رفت و سوءاستفاده از بیتالمال هم جلوگیری شود.
