از حضیض بهداشت، آموزش و حقوق تا اوج سلامت، با سوادی و مراعات حقوق شهروندی خلاصه قرنی است که بر ایران گذشت. اینجا فرصت ذکر آمار نیست، اگر البته اصلاً آماری رسمی از اوضاع بغرنج اجتماعی ایرانیان در اوایل قرنی که گذشت در دسترس باشد. وضعیت سالهای ۱۳۰۰ تا نیمه قرن به قدری دهشتناک بوده است که در هیچ یک از نمادهای اجتماعی جایی برای دفاع باقی نگذاشته است. اندک بهبود شاخصههای اجتماعی هم در اواسط قرنی که گذشت، تحتالشعاع آزادیهای به فنا رفته اجتماعی و حقوق بهمحاقرفته شهروندی قرار گرفت؛ نابود شد یا در خوشبینانهترین حالت محدود به طبقه خاص حاکم و اطرافیانشان شد.
ورق با انقلاب اسلامی ایران برگشت. انتظارها به قدری بالا گرفت که هیچ مرزی در هیچ حوزه اجتماعی قانعکننده نبود. امید به زندگی بالا، سواد حداکثری، مراعات حقوق بشر و شهروندی با استفاده از آخرین یافتههای علمی، وضعیت کنونی جامعه ایرانی است. البته، منطقاً نمیتوان و نباید منکر کاستیها شد؛ کاستیهایی نظیر تبعیض و فاصلهطبقاتی. با وجود این، مبرهن است که در همه شاخصههای اجتماعی، بدترین وضعیت اجتماعی اکنون، یک سر و گردن بالاتر از بهترین وضعیتی است که جامعه ایرانی در نیمه این قرن به خود دیده است.
شاید ایرانیِ متولد ۱۳۰۰ حتی تصورش را هم نمیکرد که روزی کشورش در علومی مانند نانو، پزشکی، هوافضا و مهندسی جزو پنج، شش کشور برتر جهان باشد؛ حق هم داشت، پیشرفتهای علمی و فناوری حالا حتی دشمنان ایران و ایرانیان را هم مبهوت کرده است. به موازات همه اینها، آنچه از حیث اهمیت کمتر از شاخصههای بهداشتی و علمی نیست، آزادیهای اجتماعی و مؤلفههای مردمسالارانه حکمرانی است. شبکه گسترده دادگاهها، حتی در کوچکترین شهرستانها و بخشها، برای احقاق حق و الزام نهادهای حاکمیتی به رعایت منشور حقوق مراجعان، در کنار خیزشهای مجازی مقابله با مصادیق فساد دولتی و غیردولتی، همگی نشان از حرکت ایران بر لبه شاخصهای مترقیانه جهانی دارد. این را هم نباید نانوشته گذاشت که اکنون دیگر در تحلیل کلی و نهایی، آزادیهای اجتماعی، قانون اساسی و مواد متعدد متناظر با حقوق شهروندی در قوانین مختلف، تضمینکننده استمرار و بهتر از پیش شدن شاخصههای اجتماعی شده است.
وضعیت امروز ایران از حیث اجتماعی، یک وضعیت پیشاتمدنی بزرگ است. مسیرها طی شده، موانع برطرف شده و موجبات فراهم گردیده است تا خیزش عظیم ایران رخ دهد؛ تمدنی نوین بر پایه اسلام و در خاک ایران. تمدنی که دیر یا زود الگوی شماره یک جهان خواهد شد. ۱۴۰۱ سال اول ورود به این صفحه جدید تاریخ است. مطلب ششم
