پلتفرمهای نمایش خانگی میتوانند مانع کوچ مخاطبان به شبکههای ماهوارهای شوند، به شرطی که عنصر فرهنگ به نحوی مؤثر در این آثار مورد توجه قرار گیرد.
مدتی است بحث نظارت بر عملکرد پلتفرمهای شاغل در عرصه نمایش خانگی به یکی از تیترهای اصلی و پرمناقشه رسانههای مختلف دیداری و شنیداری کشور بدل شده و در قامت مسئلهای مهم، ابعاد تازهای به خود گرفته است. برخی معتقدند تشدید نظارت «ساترا» بر عملکرد پلتفرمها باعث اخلال در روند کاری آنها شده و چالشهای تازهای را فراروی آنها قرار داده است. با وجود این، برخی دیگر نیز چنین اعمال سختگیرانهای از سوی «ساترا» را لازم میدانند و معتقدند این نهاد به عنوان نهادی متولی، باید به محتوای آثار عرضه شده در پلتفرمهای نمایش خانگی نظارتی تام و تمام داشته باشد. برای بررسی این مسئله سراغ مهرداد غفارزاده، کارگردان شناختهشده سینمای ایران رفتیم و نکات و نظرات او را در اینباره جویا شدیم. غفارزاده با اشاره به وضعیت کنونی حاکم بر شبکه نمایش خانگی میگوید: «اکنون فعالیت در شبکه نمایش خانگی یک امتیاز و فرصت برای فیلمسازان است تا بتوانند ایدهها و اندیشههایشان را به تولید، عرضه و نمایش برسانند. تصور من این است که هر قدر بتوانیم قالبهای مختلف و متنوعی را برای عرضه سریالها و آثار سینمایی به وجود آوریم، باز هم کم است.» وی افزود: «در ایران دو پلتفرم مشهور توانستهاند مدیوم نمایش خانگی را به دست بگیرند. بسیاری از اهالی سینما به واسطه وجود چنین مدیومی توانستهاند مشغول کار شوند و خوشبختانه اکنون بازار کار در این عرصه بسیار مستعد و فعال است.»
کارگردان فیلم سینمایی «گیرنده» ادامه داد: «اگرچه گاهی اوقات نتایج حاصل از تولیدات پلتفرمها برای مردم آنچنان که باید جذاب و خوشایند نیست، با وجود این اکنون شاهد شکلگیری فعالیتها و اتفاقات خوبی در عرصه نمایش خانگی هستیم. تولید سریالهای متعدد در ژانرها، قالبها و مضامین مختلف، توانسته است عرصه نمایش خانگی را طی سالهای اخیر فعالتر نشان دهد. تصور میکنم در آینده آثار بهتری را در بستر نمایش خانگی شاهد خواهیم بود.»
غفارزاده بیان کرد: «احساسم این است که نباید دامنه فعالیت نمایش خانگی به همین دو پلتفرم مشهور محدود شود، باید پلتفرمهای دیگری هم وارد عرصه و مطرح شوند و به آنها بها داده شود تا دامنه عرضه و نمایش سریالهای مختلف و آثار گوناگون سینمایی بیش از پیش گسترش پیدا کند.» این فیلمساز یادآور شد: «شاید بتوان گفت گسترش و جدیتر شدن فعالیت پلتفرمها در عرصه نمایش خانگی به آغاز فراگیری کرونا در دنیا بازمیگردد. همزمان با اپیدمی کرونا، فعالیت پلتفرمها نه تنها در ایران بلکه در سراسر دنیا با اقبال مضاعف مخاطبان روبهرو شد. اکنون میتوان گفت تأثیر پلتفرمهای نمایش خانگی بر سینما و تلویزیون، واقعیتی است که بر کمتر کسی پوشیده مانده است.»
شبکه نمایش خانگی نباید مشابه تلویزیون باشد
کارگردان سریال «آهوی من مارال» در پاسخ به این پرسش که مهمترین چالشها و فرصتهای فعالیت در عرصه نمایش خانگی را چه میداند، عنوان کرد: «فکر میکنم جدیترین چالش در حوزه نمایش خانگی، احتمال تبدیل شدن پلتفرمهای شاغل در این عرصه به شبکههای تلویزیونی است. مسئولان «ساترا» باید به این نکته توجه داشته باشند که مبادا عملکردشان باعث تبدیل پلتفرمهای نمایش خانگی به شبکههای تلویزیونی شود. شبکههای تلویزیونی مخاطبان خاص خود را در مقیاس ملی دارند و پلتفرمها نیز مخاطبان خاص خود را دارا هستند؛ مخاطبانی که برای تماشای آثار عرضهشده در پلتفرمها از جیبشان هزینه میکنند، بنابراین محدودیتهای مختلف تلویزیونی که در حوزه مضمون، اجرا، تولید، عرضه و نمایش آثار وجود دارد، نباید گریبانگیر پلتفرمها شود. این مهمترین چالشی است که پلتفرمها با آن مواجهند و باید برایش تمهیدی جدی اندیشید.»
وی ادامه داد: «از جمله مهمترین فرصتهایی که پلتفرمها در اختیار سازندگان فیلمها و سریالها قرار میدهند، این است که قالب و بستر جدیدی را برای عرضه تولیدات نمایشی آنها فراهم میکنند.»
نمایش خانگی به سینما نزدیکتر است
غفارزاده در پاسخ به این پرسش که آیا فعالیت در حوزه نمایش خانگی نسبت به فعالیت در سایر مدیومها از جمله سینما مزیت خاصی دارد یا خیر گفت: «من اینطور تصور نمیکنم. به نظرم تفاوت عمده مدیوم نمایش خانگی با مدیوم سینما و سایر مدیومها در این است که قالب سریال در نمایش خانگی طرفداران بیشتری دارد و مخاطبان علاقهمند به تماشای سریال بیشتر به سوی این مدیوم جذب میشوند. هر چند در پلتفرمهای نمایش خانگی، فیلمهای سینمایی و آن دسته از آثاری که موفق به اکران عمومی در سینماهای کشور نشدهاند نیز به نمایش درمیآیند. در نهایت همانطور که پیشتر هم اشاره کردم، بخش مهمی از این تفاوت به قالبهای متفاوت عرضه بازمیگردد.» این کارگردان اضافه کرد: «فعالیت در عرصه نمایش خانگی به فعالیت در مدیوم سینما نزدیک است و این دو مدیوم قرابتهای زیادی با یکدیگر دارند، حتی فکر میکنم گاهی سینما از نمایش خانگی عقب مانده است و در برخی مواقع مخاطبان این مدیوم نوظهور نسبت به مخاطبان سینما فزونی پیدا کردهاند.»
