کد خبر: 1081652
تاریخ انتشار: ۱۸ اسفند ۱۴۰۰ - ۲۱:۰۰
خوانشی نوین از جلال آل احمد در آیینه آثارش
برداشت‌هایی «از نفرین زمین»
محمدرضا کائینی

در ســــــاحت روشنفکری ایران، جلال آل احمد همچنان یک مسئله است، حتی اگر آن مسئله، سوژه برخی از به اصطلاح روشنفکران وطنی برای بدگویی باشد! این، اما تنها ظاهر مسئله است که واقعِ آن دغدغه‌ها و سؤالاتی است که آل احمد در عرصه اندیشه و راهبرد ایجاد کرد و همچنان پاسخ‌های در خور می‌طلبد. «از نفرین زمین» به قلم مجتبی حبیبی نگاشته شده و مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر ساخته است. مؤلف در این پژوهش سعی دارد تا جلال را بر اساس آثارش بشناساند. توفیق او در این فقره، بسته به نظر مخاطبان است. ناشر در دیباچه خویش بر این اثر، در باب محتوای آن چنین آورده است:
«راه‌ها هر چه باریک‌تر، صعب‌العبور‌تر و حساس‌تر باشند، آغازگر بودن در آن‌ها ارزشمند‌تر و مهم‌تر است. به خصوص که راهی، دو جایگاه و موضع تاریخی را‌- آن هم در منظر یک قوم و ملت‌- به هم برساند. به خصوص اینکه ایستگاه و مبدأ این حرکت، وادادگی و انفعال و خیانت باشد و موقف و مقصد آن خودآگاهی، مبارزه و خدمت. ناگفته پیداست که این راه توبه نام می‌گیرد و مطلعی است برای یک رستاخیز؛ رستاخیزی به آسمان، پس از هبوطی دردناک و فروخفتگی در حضیض ذلت. توبه‌ای چنین، اگر مقبول افتد منشأ حرکت است و یقظه‌ای عمومی و آن روز که همه بیدار شوند، آغازگران، هر یک به سهم تأثیرشان جاودانه خواهند شد. چنانکه راهبر حکیم انقلاب اسلامی نگاشته است: جلال آل‌احمد، در قله ادبیات مقاومت زمانه خویش و شاخص و نقطه شروع فصل توبه روشنفکری ایران است.
نویسنده‌ای کم‌نظیر، متعهد و انقلابی که موضوع شاهکار‌های خود را اصلی‌ترین دغدغه‌های مسلمانان در ایران و جهان، بلکه مستضعفان عصر قرار داد. آنجا که ماهیت امپریالیسم غرب و شرق و ظلمه آن دو، به ویژه اسرائیل را رسوا می‌سازد، تا آنجا که عمق انحرافات روشنفکران وطنی را فریاد می‌زند و آنجا که فقر و ظلم و بیداد و ناکار آمدی و بحران هویت ایران پهلوی را به داستان می‌کشد. بیش از ۴۶ اثر ادبی و علمی جلال آل‌احمد، آیینه‌ای شفاف از تحول اوست، در زندگی سیاسی و شخصی که در تلاطم طوفان تحولات دهه‌۱۳۲۰ و حزب توده و... آغاز می‌شود و طی دو سه دهه، در نهایت به ساحل نهضت اسلامی ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ می‌انجامد و بشارت نجات و پیروزی را در قامت بلند حضرت روح‌الله سر می‌دهد. از نفرین زمین، تلاشی است برای بازخوانی مجدد جلال، نه آن سان که دیگران گفته و شنیده‌اند، بلکه آن سان که او گفته است و جز آثار او، چه ذخیره‌ای یارای بازگویی آن همه حکایت را دارد؟ این اثر در چهار بخش، آثار جلال را موشکافی می‌کند و با او همراه می‌شود تا آخرین برگ‌های یک داستان که هر چند به مرگ مشکوک نویسنده ناتمام می‌ماند، ولی می‌توان صفحه سفید مانده آن را خواند و از روی آن استنساخ کرد. در بخش اول، از سفرنامه‌های جلال و همچنین سفر‌های خارجی او، استفاده شده است. در بخش دوم، داستان‌های جلال را (شامل رمان و مجموعه داستان) که او را در مقام پیشگامی ادبیات نهضت و مبارزه و حتی انقلاب اسلامی می‌نشاند، برانداز می‌کنیم. در بخش سوم، یادداشت‌ها و در بخش چهارم مقالات و تقاریر سیاسی- اجتماعی او را از نظر می‌گذرانیم تا شاید شخصیت ناشناخته جلال آل‌احمد، سه دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌- که او انتظارش را می‌کشید‌- برای جویندگان تشنه نسل حاضر، معرفی گردد. در بخش ضمایم و اسناد هم ناگفته‌هایی از جلال و درباره او درج شده است که هدف اثر را محقق می‌سازد. در پایان ضمن تشکر از مؤلف پرتلاش از معاون پژوهشی جناب آقای دکتر طبیعی، مدیر گروه هنر و ادبیات انقلاب اسلامی مرکز آقای سید مجید امامی، آقای مهدی حق‌بین ارزیاب نهایی طرح و همکاران پرتلاش معاونت انتشارات قدردانی می‌نماییم...».

نظر شما
جوان آنلاين از انتشار هر گونه پيام حاوي تهمت، افترا، اظهارات غير مرتبط ، فحش، ناسزا و... معذور است
captcha
تعداد کارکتر های مجاز ( 200 )
پربازدید ها
پیشنهاد سردبیر
آخرین اخبار