گروه دی‌هشت، چالش‌ها، فرصت‌ها

بیش از یک دهه از فعالیت گروه دی‌هشت متشکل از هشت کشور بزرگ جهان اسلام می‌گذرد. زمانی که نجم‌الدین اربکان نخست‌وزیر وقت ترکیه ایده شکل‌گیری دی‌هشت را مطرح ساخت، برخی تحلیلگران آن را به مثابه پاسخی از سوی کشورهای در حال توسعه به گروه هشت کشور صنعتی برشمردند با این تفاوت که گروه دی‌هشت همگی از بلوک دول اسلامی بوده و از درون سازمان کنفرانس اسلامی با 57 کشور عضو سربرآورده بود. ایران، ترکیه، پاکستان، بنگلادش، مالزی، اندونزی، مصر و نیجریه امیدوار بودند با همگرایی اقتصادی در قالب دی‌هشت این ساز و کار را به موتور محرکه سازمان کنفرانس اسلامی بدل سازند و بدین ترتیب جهان اسلام را به قطبی نیرومند در بعد اقتصادی تبدیل کنند.
هرچند وزیران خارجه گروه دی‌هشت دوازدهمین نشست خود را در کوالالامپور برگزار کردند و بر ضرورت تشکیل صندوق مشترک (پیشنهاد ارائه شده از سوی ایران) و ضرورت برداشتن تعرفه‌های گمرکی و همین‌طور برنامه 10 ساله امینت غذایی تأکید کردند اما آنچه مبین عزم جدی اعضای دی‌هشت برای عملیاتی ساختن اهداف خود به شمار می‌رود تصمیم این کشورها به تأسیس دبیرخانه است که مقر آن در استانبول است. بدین ترتیب به نظر می‌رسد دی‌هشت مصمم است مصوبات خود را اجرایی کند تا بتواند از بازار مصرف 950 میلیونی اعضا به نحو احسن استفاده نماید و سطح مبادلات تجاری فی‌مابین را از یک میلیارد دلار کنونی بالاتر برد. با وجود این گام‌های مؤثر برای نهادینه ساختن همگرایی، به نظر می‌رسد دی‌هشت با چالش‌هایی نیز مواجه است. از جمله اینکه برخی اعضای آن نظیر پاکستان با چالش‌های امنیتی مواجه هستند و برخی دیگر نیز همچون بنگلادش از درآمد سرانه بسیار پایینی رنج می‌بردند. البته در این میان ترکیه ضمن حضور فعال در دی‌هشت همچنان چشم به اتحادیه اروپا دوخته است. این چالش‌ها در کنار عدم اجرایی شدن برخی مصوبات سبب شده تا روند همگرایی اعضا از سرعت لازم برخوردار نباشد. شاید همین چالش‌ها و برخی مسائل حاشیه‌ای دیگر سبب شده است تا مالزی به عنوان میزبان نشست وزرای خارجه دی‌هشت به صراحت اعلام کند دوره حرف زدن سپری شده، از این رو اعضای باید به دنبال عمل کردن به تعهداتشان باشند.