رسیدن سن اعزام به خدمت سربازی یکی از چالشهای ورزش قهرمانی است، اما اجرای قانون «سرباز قهرمان» دغدغه ورزشکاران مرد را به حداقل رسانده است. انجام خدمت مقدس سربازی قانونی است که شامل همه مشمولان ایرانی میشود و برخورد یکسان و بدون تبعیض با آنها خواسته عموم مردم است. در این بین اهمیت ورزش حرفهای باعث شده است قانونگذاران تبصرهها و بندهای تشویقی را جهت حمایت از ورزشکاران درنظر بگیرند تا ملیپوشان و نخبگان این حوزه از این امتیازات برای خدمت به ورزش کشور بهره ببرند.
«سرباز قهرمان» قانونی است که در سال ۷۶ در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و پس از آن نیز در سال ۹۱ اصلاحاتی جدید در آن انجام گرفت. به موجب این قانون، تمامی ورزشکارانی که به عضویت تیمهای ملی دربیایند در زمان صلح و به درخواست وزارت ورزش و جوانان و با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح، میتوانند پس از طی دوره آموزش نظامی خدمت مقدس سربازی خود را زیر نظر وزارت ورزش در تیمهای ملی سپری کنند. در یکی از تبصرههای مصوب سال ۹۱ آمده است: نفرات اول تا سوم بازیهای المپیک، نفرات اول و دوم مسابقات جهانی، قهرمانان بازیهای آسیایی رشتههای تحت پوشش IOC (کمیته بینالمللی المپیک)، مقام اول تا سوم جامهای جهانی فوتبال، بسکتبال و والیبال و همچنین یکی از فرزندان قهرمانان بازیهای پارالمپیک پس از طی دوره آموزشی از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میشوند.
جدا از این قوانین، بحث امریه را نیز باید به امتیازات ورزشکاران اضافه کرد. ورزشکاران حرفهای باید دائماً در تمرینات حضور داشته باشند و آمادگیشان را برای حضور در رقابتها حفظ کنند. به موجب آن فدراسیونهای ورزشی از جمله نهادهایی هستند که میتوانند از سربازهای امریه استفاده کنند، البته با شرط و شروط خاص. وزارت ورزش ابتدا باید درخواست به کارگیری افراد مدنظر خود را به ستاد کل نیروهای مسلح اعلام کند، اگر این افراد فاکتورهای لازم را برای استفاده از این مزیت داشته باشند در اختیار وزارت ورزش و فدراسیونهای مربوطه قرار میگیرند و پس از طی دوره آموزشی به عنوان مأمور در باشگاههای خود خدمتشان را انجام میدهند. البته تنها ورزشکارانی میتوانند از این تبصره استفاده کنند که مدرک لیسانس و مدال کشوری (رتبه اول تا سوم در رشتههای مربوطه) داشته باشند.
سازمان نظام وظیفه طی سالهای گذشته به منظور حمایت از ورزش قهرمانی تسهیلات بیشتری را برای ورزشکاران در نظر گرفته تا آنها با فراغ بال در خدمت تیمهای ملی و باشگاهی خود باشند. کمک به رشد و توسعه استعدادها در ورزش ایران باعث شد تا طرح تعویق اعزام به سربازی در دستورکار قرار گیرد. بر این اساس ورزشکاران در سطح حرفهای و قهرمانی که در رشتههای فوتبال، بسکتبال و والیبال شاغل هستند اگر در لیگ برتر بازی کنند حداکثر تا ۲۸ سال تمام و اگر در سطح تیمهای ملی باشند حداکثر تا ۳۰ سالگی فرصت دارند برای انجام خدمت دوره ضرورت اقدام کنند. پس از آن هر ورزشکار موظف است برای اعزام به خدمت مقدس سربازی اقدام کند. ضمن اینکه عضویت ورزشکاران در تیمهای ملی و باشگاهی باید به تأیید فدراسیونهای مربوطه نیز برسد. تسهیلات در نظر گرفته شده در این قانون از ابتدای شروع فصل بازیها لحاظ میشود و حداکثر تا یک سال ادامه خواهد داشت. در این مدت اگر ورزشکاری برای عضویت در تیمهای ملی انتخاب نشود یا دیگر در لیگ برتر فعالیت نکند حداکثر باید ظرف شش ماه برای اعزام به سربازی خود را معرفی کند.
رشته پرطرفدار و البته پرحاشیه فوتبال بیشترین تیمهای نظامی در ورزش ایران را دارد. به همین دلیل فوتبالیستهای لیگ برتری کشورمان برای گذراندن خدمت سربازی دغدغه کمتری نسبت به سایر ورزشکاران دارند. اگرچه برخی فوتبالیستهای وطنی به رغم همه تسهیلات درنظر گرفته شده برایشان باز هم ناراضی هستند و خود را تافته جدا بافته میدانند، اما سایرین در موعد مقرر به عضویت تیمهای نظامی درمیآیند. باشگاههای نظامی این فرصت را به فوتبالیستها میدهند تا به جای حضور در پادگان خدمت خود را در مستطیل سبز پشت سر بگذارند. در حال حاضر در لیگ برتر فوتبال فجر سپاسی تنها تیمی است که میتواند از حضور بازیکنان مشمول استفاده کند. نماینده شیراز پس از سالها دوری دوباره به لیگ برتر بازگشته و فعلاً هم یکی از تیمهای پایین جدولی است. فجریها با استفاده از پتانسیلی که دارند همواره از حضور بازیکنان سرباز استقبال میکنند. امید منصوری، محمدعرفان معصومی و شهرام گودرزی، در نقل و انتقالات تابستانی به عنوان سرباز به عضویت تیم شیرازی درآمدند و پس از آن احمدرضا زندهروح نیز از شهرخودرو به جمع سربازان فجر اضافه شد. اتابک زارعی، ابوالفضل بابایی و محمد زینالی به همراه دیگر سربازان فجر پیش از پوشیدن پیراهن این تیم دوره آموزشی خود را پشت سر گذاشتند. ملوان بندرانزلی دیگر تیم نظامی معروف فوتبال ماست که در لیگ یک حضور دارد و صدرنشین هم است. ملوان تا زمانیکه در لیگ برتر حضور داشت همواره یکی از تیمهای محبوب فوتبالیستهای مشمول لیگ برتری محسوب میشد و بعد از سقوط به دسته یک شرایط کمی فرق کرده است. مقاومت و نیروی زمینی دو باشگاهی هستند که علاوه بر فوتبال، در سایر رشتههای ورزشی نیز تیمداری میکنند. به همین دلیل این دو باشگاه نظامی مورد توجه ورزشکاران منهای فوتبالی هستند. به عنوان مثال تیم نیروی زمینی در لیگ برتر بسکتبال حضوری فعال دارد و بسکتبالیستهای مشمول در موعد مقرر برای این تیم بازی میکنند. باشگاه پاس به رغم حضور در دستههای پایینتر همچنان به عنوان یک باشگاه نظامی میتواند مقصد ورزشکاران سرباز باشد.
