چاقوکش ابتدا روی امنیت جامعه چاقو میکشد و در مرحله بعد قربانی خود را مجروح میکند. اتفاقی که چند روز پیش به عنوان درگیری دو کارگردان در رسانهها خبری شد، نشاندهنده عمیق شدن بیاخلاقی در جامعهای است که در آن سینما باید منادی اخلاق باشد و مردم از هنرمندانش انتظار دارند در اخلاقمداری پرچمدار باشند.
نیم قرن پیش، زمانی که هنوز انقلاب اسلامی پیروز نشده بود و سینمای فیلمفارسی در سینما حرف اول و آخر را میزد، یکی از سناتورهای مجلس سنا، در نطقی به شدت به محتوای ضداخلاقی فیلمها حمله کرد و از اینکه در سینمای فیلمفارسی مردم به چاقوکشی و حمل چاقو دعوت میشوند، به تندی انتقاد کرد.
گویا دست تقدیر این روزها باعث شده است قشری که یک روز برای فروش بیشتر فیلمها، رقص و دعوا و چاقوکشی را به هر نحو ممکن داخل یک داستان ضعیف میگنجاندند، حالا خود درگیر و قربانی همان فرهنگ منحط شوند.
در نظر مردم ایران هنر و هنرمند از ارزش و جایگاه خاصی برخوردار است و مردم معتقدند «هنر برتر از گوهر آمد پدید». مردم فکر میکنند هنرمند الگوی خوبی است برای اخلاق، چون در زمانی که اغلب مردم برای کسب روزی از صبح تا شب درگیر هستند، هنرمند به فکر تولید اثری است که روح و روان مردم را به خود مشغول میکند، اما همین مردم چند روزی است با خواندن خبر درگیری و چاقوکشی که در آن یک دستیار کارگردان از سوی چاقوکشهای اجیرشده از سوی یک فیلمساز به شدت مجروح شده، انگشت حیرت به دهان گزیدهاند.
ماجرای مبهم و البته سربسته درگیری و چاقوکشی که در آن یکی از دستیاران کارگردان سینما به شدت مجروح شده، باعث شد چند نام در رسانهها مطرح شوند. از گرفتن انگشت اتهام به سمت کارگردان فیلم «ملاقات خصوصی» گرفته تا باز شدن پای برخی چهرههای جوان که به عنوان سرمایهگذار و تهیهکننده چند سالی میشود سر و کلهشان در سینما پیدا شده است.
اصل فروش و عامهپسندی
ماجرای چاقوکشی که به اخبار تلویزیون هم کشیده شد و رسانهها آن را به صورت گسترده پوشش دادند، از دو جنبه قابل تأمل است؛ ابتدا اینکه باید جامعه از نگاه صرفاً سفید به مقوله هنرمندان فاصله بگیرد.
این روزها با تجاری شدن هنر، ما با هنر اصیل روبهرو نیستیم. این روزها هنر صنعت حرف اول را میزند. همه تولیدات به دنبال بازار و بازاریابی هستند. اصل فروش و بازارپسندی بر اصل گوهر هنر ارجحیت دارد. سرمایهگذار به هنر به همان چشم نگاه میکند که به پرتقال شب عید و لاستیک خودرو! هر چیزی که قابل فروش باشد، باید روی آن سرمایهگذاری کرد، حالا آن چیز سینما باشد یا سیمان فرقی نمیکند.
هنرمند هم اگر چه به لطف قانون از پرداخت مالیات معاف شده، ولی او هم مانند همه فعالان تجاری در بازار مکاره هنر به دنبال سود و منفعت است. اینجاست که نگاه مردم باید به هنرمند تصحیح شود. هنرمند تاجرمسلک و دلالمأب دیگر آن قداست هنرمند اصیل را ندارد.
چاقوی بیاخلاقی
چاقو و چاقوکشی که در دوره سینمای فیلمفارسی به عنوان نماد ناموسپرستی به خورد مردم ساده داده میشد، این روزها یکی از نمادهای قانونگریزی و اوباشگری است. همان طور که پلیس در مبارزه با اراذل و اوباش از خود قاطعیت نشان داده، در بازداشت متهم به اصطلاح هنرمند نیز تعلل نکرده است. ما نیازمند این هستیم به فرهنگی برسیم که در آن مجرم بدون در نظر گرفتن اینکه چه شغل و جایگاهی دارد، مجرم است و نمیتواند الگوی اخلاقی برای کسی باشد.
در این بین دو بیانیه از سوی دو صنف سینمایی قابل توجه است. انجمن برنامهریزان و دستیاران کارگردان سینما در بیانیهای با اشاره به استخدام شرور برای حمله به یکی از اعضای این انجمن تأکید میکند: «با تأسف و حیرت بسیار، به واقعه تلخ استخدام اشرار و آسیب رساندن به جسم و جان یکی از اعضای خود مینگرد. بدیهی است بررسی دلایل ریشهای و حقوقی این اقدام غیرقانونی و ضدامنیتی در ید اختیار مراجع قضایی است، اما آنچه انتظار همصنفان عزیز و افکار عمومی است، موضعگیری صریح و روشن انجمن ما در این زمینه است.»
در مقابل شورای مرکزی کانون کارگردانان سینمای ایران در بیانیهای از اینکه رسانهها خبر چاقوکشی را به یکی از کارگردانان منتسب کردند، به شدت انتقاد کرده است. این شورای صنفی همچنین تهدید کرده است که اگر رسانهها عذرخواهی نکنند، حق شکایت از آنها را خواهد داشت. در هیچ کدام از این دو بیانیه، متأسفانه به جریان حضور افراد مشکوکی که به عنوان سرمایهگذار یا تهیهکننده یکشبه با پولهای بادآورده به سینما میآیند، اشارهای نشده است!ای کاش انجمنهای سینمایی به این نکته واقف بودند که پولهای باد آورده میتواند بیآبرویی نیز به بار آورد.
