امام هفتم شیعیان حضرت موسیبنجعفر (ع) در ذیالحجه سال ۱۲۷ قمری (یا بنا به روایتی هفتم صفر سال ۱۲۸ ه. ق) هنگامی که امام صادق (ع) و همسرشان حمیده از حج بازمیگشتند، در منطقه ابواء به دنیا آمد.
کنیهها و لقبهای امام کاظم (ع)
کنیههای حضرت موسی ابن جعفر (ع) را ابوابراهیم، ابوالحسن اول، ابوالحسن ماضی و ابوعلی گفتهاند. معروفترین لقبهای آن حضرت، به دلیل کنترل خشم و غضب در برابر بدرفتاری دیگران، «کاظم» است. همچنین ایشان را به سبب عبادت بسیار، «عبد صالح» و نیز «باب الحوائج» لقب دادهاند و مردم مدینه او را «زَینُ المُجتَهدین» (زینت تلاشگران) مینامیدند.
امامت
حضرت کاظم (ع) که براساس تقدیر الهی قرار بود پس از پدر بزرگوارش امامت امت را به عهده بگیرد، تحت تربیت فوقالعاده امام صادق (ع) مراحل رشد و کمال را پشت سرگذاشت و مرحله نوجوانی و جوانی را طی نمود.
از حوادث مهم دوران جوانی آن امام، مرگ نابهنگام برادر بزرگترش، اسماعیل بود که از الطاف خفیه الهیه محسوب میشد و زمینهساز تثبیت امامت وی شد. تلاش امام جعفرصادق (ع) نیز در این راستا و به منظور جلوگیری از انحراف جریان امامت بود. هر چند بعدها نیز گروهی پیدا شدند و پس از امام صادق (ع) معتقد به امامت اسماعیل گشتند و مرگ او را انکار نمودند. سرانجام پس از شهادت جانگداز امام صادق، موسیبن جعفر (ع) در سن بیست سالگی مسئولیت بزرگ امامت و هدایت امت را در یکی از بحرانیترین دورانها به دوش گرفت.
دوران امامت
دوران سیوپنج ساله امامت موسیبن جعفر (ع) مصادف بود با اوج قدرت حکومت بنیعباس و همزمان با چهار تن از حاکمان ستمگر عباسی به نامهای منصور دوانیقی، مهدی عباسی، هادی عباسی و هارونالرشید که حضرت نیز به فراخور شرایط زمانی حساس هر یک، وظیفه سنگین امامت و هدایت امّت را به بهترین شکل ممکن به دوش کشید و اگر چه با حوادث سهمگین و خونینی همچون واقعه فخ و شهادت مظلومانه گروهی از آلعلی (ع) روبهرو گردید، ولی لحظهای از وظیفه خطیر خود کوتاهی نکرد و تلاش مستمر خویش را عمدتاً در محورهای زیر متمرکز ساخت:
اول: تبلیغ دین اسلام و تبیین و تشریح معارف و احکام الهی در قالب احادیث بلند و کوتاه و پاسخ به سؤالات شفاهی و کتبی و...
دوم: پرورش و تربیت شاگردان والامقام و شاخص در میدان علم و عمل و حفظ و حراست آنان.
سوم: مبارزه بیامان با حاکمان جور و ستم و غاصبان خلافت و شکستن ابهت شیطانی آنان در میدانهای مختلف و تشریح مبانی حق.
چهارم: تربیت یاران مدیر و مدبّر و نفوذ دادن آنان در مراکز حساس حکومتی، تا مرز وزارت و استانداری، به منظور خنثیسازی نقشههای دشمنان، کمک به مظلومان و محرومان و دفاع از حریم شیعیان.
پنجم: ساماندهی شیعیان با شیوههای مختلف تربیتی، عملی، مناظرههای سیاسی و...
شهادت
مبارزه سیاسی، اجتماعی و دینی امام هفتم (ع) تا بدان اندازه موفقیتآمیز بود که دستگاه حاکم هارونالرشید آن را مانعی جدی در برابر خود دید و به همین دلیل به فکر از میان برداشتن آن حضرت کرد، چنانکه هارون خود برای دستگیری امام به صحنه آمد و طی صحنهسازی در کنار قبر رسول خدا (ص) به جوسازی علیه امام پرداخت و او را در یک جلالت ظاهری ولی در پردهای از ابهام با تشکیل دو کاروان مختلف از مدینه تبعید کرد و بارها به زندان انداخت. هارون چندین بار به ترور حضرت اقدام نمود و در بعضی موارد شخصاً وارد شد که هر بار ناموفّق بود. سرانجام پس از دستگیری و به زندان انداختن آن حضرت، دستور داد سندیبن شاهک، امام کاظم (ع) را در بیست وپنجم رجب سال ۱۸۳ هجری قمری در پنجاهوپنج سالگی با خرمای زهرآلوده به شهادت برساند.
