زبان هر قومی به عنوان هویت و کارت شناسایی ملی آنها شناخته میشود و زبان فارسی نیز زبان هویت، ملیت و تاریخ ماست.
ایران کلباسی، زبانشناس در نشست مجازی «ایران؛ رنگینکمان فرهنگ و زبانها» گفت: کردی، لری، گیلکی، بلوچی، مازندرانی، خوانساری و فارسی گروهی از زبانهای ما هستند که ریشه ایرانی دارند و «گویش» نامیده میشود.
وی افزود: گروهی دیگر که ریشه غیرایرانی دارند، «زبان محلی» نامیده میشود و ترکی، عربی، ارمنی، آسوری و گرجی جزو این گروه هستند و در میان تمام این زبانها، فارسی به عنوان زبان ملی برگزیده شده است. کلباسی با تأکید بر اینکه رکن اساسی هویت ما زبان فارسی است، ادامه داد: این زبان وسیلهای برای وحدت همه ایرانیان در سراسر جهان است و میراث ارزشمندی شناخته میشود که سابقه آن به فارسی میانه یا باستان میرسد.
وی با اشاره به اینکه فارسی باستان در زمان هخامنشیان رواج داشت و فارسی میانه متعلق به ساسانیان است، افزود: دلیل اینکه حملات متعدد در طول تاریخ نتوانسته است زبان فارسی را نابود کند، شجاعت ایرانیان برای حفظ هویت و میراث فرهنگی خود بوده است. این استاد زبانشناسی با بیان اینکه زبان فارسی باید زبان علم و فن شود تا به حاشیه رانده نشود، افزود: پیشرفت در علم و صنعت نباید با بیاعتنایی به زبان ملی همراه باشد بلکه همگام با پیشرفت در عرصه علمی، زبان ملی نیز باید نیرومند شود. وی با اشاره به نکاتی در جهت تقویت زبان ملی گفت: با ایجاد معادلهای مناسب واژگان باید از هجوم واژههای بیگانه جلوگیری کنیم،، چون ضعف هر زبان به معنای ضعف هویت ملی کاربران است. اگر زبانی ضعیف شود، ادبیات، هنر و نوآوری سخنوران آن نیز ضعیف میشود، چون ادبیات غنی به پشتوانه زبان فارسی شکل گرفته است. این استاد زبان فارسی درباره عوامل مؤثر در بقا یا زوال یک زبان یادآوری کرد: شهرنشینی، آموزش، رسانهها، اعتبار اجتماعی زبان و صنعتی شدن جوامع همراه با تکنولوژی جزو عوامل عمدهای هستند که در بقا یا زوال یک زبان محلی مؤثر است. مرگ زبانها در جوامع دوزبانه یا چندزبانه شکل میگیرد.
وی با ارائه پیشنهاداتی برای جلوگیری از مرگ یک زبان گفت: یاد دادن زبان مادری به فرزندان یا اولیای آنها، یاد دادن زبان مادری در رسانهها به صورت مثبت، آگاه کردن گویشوران زبانهای محلی به اهمیت زبانشان، جمعآوری و ثبت این زبانها به کمک علاقهمندان و مراکز آموزشی از جمله عواملی هستند که مانع مرگ یک زبان میشود. نشست مجازی «ایران؛ رنگینکمان فرهنگ و زبانها» به همت دانشگاه علامه طباطبایی با همکاری بنیاد سعدی و گروه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان انجمن زبانشناسی ایران برگزار شد.
