در صورت توافق در مذاکرات باید هر کدام از طرفین بدعهدی کرد طرف مقابل حق انجام اقداماتی را داشته باشد و آن اقدامات باید آنقدر بازدارنده باشد که طرف مقابل جرئت بیرون آمدن از توافق را نداشته باشد.
حسن بهشتیپور، کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با فارس، با اشاره به فضاسازی برخی رسانههای غربی مبنی بر قریبالوقوع بودن توافق در وین منوط به اراده سیاسی ایران اظهار داشت: این اخبار و اظهارات با این هدف انجام میشود که فشاری روی افکار عمومی به وجود بیاورند تا ایران زودتر به خواستههای آنان تن دهد، وگرنه یکی از دلایل طولانی شدن مذاکرات این است که دو طرف چانهزنی سیاسی و سعی میکنند اهداف خود را تحمیل کنند و طبیعی است که طرف مقابل در برابر امتیاز دادن مقاومت میکند و میخواهد امتیاز بیشتری بگیرد.
وی افزود: در این شرایط آنها دائماً تبلیغات میکنند که ما به این نتیجه رسیده ایم که این طرف ایرانی است که باید تصمیم بگیرد و میخواهند بگویند که ما امتیازات لازم را دادهایم و بیش از این امتیاز نمیدهیم و این طرف ایرانی است که باید امتیاز بدهد تا مذاکرات به نتیجه برسد و این در حالی است که طرف ایرانی هم از طرف امریکایی انتظار دارد امتیاز بدهد، به خصوص اینکه این امریکاییها هستند که از برجام خارج شدهاند.
امتیازگیری امریکا با فشار به افکار عمومی
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: هر گفتگو و مذاکرات یک بعد تبلیغاتی و رسانهای و یک بعد دیپلماسی روی میز دارد و این اظهارات بازی رسانهای غربیها علیه ایران است و طرف مقابل سعی میکند صحنه چانهزنی سیاسی را با فشار رسانهای همراه کند تا امتیازات بیشتری بگیرد.
بهشتیپور در پاسخ به سؤالی در خصوص عدمتعهد امریکاییها به اجرای توافق صورت گرفته در صورت تغییر دولت ایالات متحده تصریح کرد: این از موضوعات کلیدی است، چون یک رویه حقوقی در دنیا وجود دارد و آن اینکه دولتها میراثدار دولتهای قبلی خود هستند و تعهدات دولتها به دولتهای بعدی منتقل میشود و نمیشود که یک دولت بگوید من تعهد میکنم ولی دولت بعدی به تعهد من متعهد نمیماند.
بهشتیپور گفت: دنیای امروز پذیرفته است که حتی وقتی حکومتها عوض میشوند، باز تعهدات حکومت قبلی پابرجاست، چه برسد به اینکه دولتها عوض شوند. شوروی فروپاشید و روسیه میراثدار شوروی شد و تمام تعهدات «سالت ۱ و ۲» را که شوروی پذیرفته بود روسیه هم پذیرفت و زیر آن توافقها نزد.
امریکا در اجرای توافق خود را تافته جدابافته میداند
وی گفت: وقتی حکومت جمهوری اسلامی ایران روی کار آمد، بسیاری از تعهداتی را که پهلوی به آن متعهد بود، پذیرفت و اجرا کرد. این امریکاییها هستند که خود را تافته جدابافته میدانند و میخواهند چیزی را که خودشان قبول دارند رویه کنند و میگویند ما امریکاییها مستثنی هستیم.
بهشتیپور با اشاره به بهانه امریکاییها برای عدماجرای توافق گفت: امریکاییها میگویند برجام قرارداد نیست و اگر قرارداد بود دولت بعدی امریکا به آن متعهد میشد ولی، چون تعهد است و لازم نیست مجالس کشورها آن را تصویب کنند، خود را ملزم به تعهد به آن نمیدانیم.
وی با بیان اینکه در امریکا توافقهایی داشتیم که مجالس آن را تصویب کردهاند ولی باز امریکاییها آن را زیر پا گذاشتهاند، تصریح کرد: برای مثال توافق ADM که مربوط به موشکهای کوتاهبرد با روسیه است، در دوره بوش پسر به راحتی کنار گذاشته شد، در حالی که کنگره امریکا به آن رأی داده بود.
این کارشناس مسائل بینالملل افزود: ترامپ در سال ۲۰۱۹ توافق موشکهای میان برد را ابتدا تعلیق کرد و سپس از آن خارج شد و بعد متقابلاً روسیه هم از این توافق خارج شد. وی با بیان اینکه این سادگی است که فرض کنیم اگر توافق در کنگره امریکا تصویب شد، امریکاییها آن را زیر پا نمیگذارند، گفت: برخی به این استناد میکنند که کنگره امریکا با دوسوم آرای نمایندگان میتواند وتوی رئیسجمهور را خنثی کند و اگر کنگره امریکا دوسوم از چیزی را قبول داشته باشد، رئیسجمهور امریکا نمیتواند آن را ملغی کند. بهشتیپور افزود: استناد فوق طبق قانون اساسی امریکا درست است ولی واقعیت این است که در موضوع توافق برجام دوسوم که هیچ، نصف کنگره هم آماده تأیید توافق نیست.
لزوم اخذ تضمینهای بازدارنده در توافق احتمالی
وی گفت: یا باید قید توافق را زد یا در توافق گنجاند که هر کدام از طرفین به هر دلیلی توافق را اجرا نکرد یا از آن خارج شد، طرف مقابل حق انجام اقداماتی را دارد که آنقدر بازدارنده باشد تا طرف مقابل جرئت بیرون آمدن از آن را نداشته باشد یا اگر بیرون آمد، هزینههای آن را بپردازد.
این کارشناس مسائل بینالملل افزود: من هیچ توافقی را سراغ ندارم که ضمانت ابدی داشته باشد و هیچ ضمانتی برای توافقهای بینالمللی جز اراده دو طرف برای توافق وجود ندارد و اگر هر دو طرف بخواهند یک توافق اجرا شود، اجرا میشود و اگر نخواهند، به راحتی در صحنه بینالمللی زیر پا میگذارند و این فقط به برجام ربط ندارد.
توافق نزدیک است اگر امریکا حاضر به عمل به تعهداتش باشد
بهشتیپور گفت: رسیدن به مذاکرات هم نزدیک نیست و هم میتواند نزدیک باشد، به شرطی که طرف امریکایی حاضر باشد تعهداتی را که در برجام پذیرفته بود اجرایی کند. اگر امریکا بپذیرد تعهداتی را که در برجام قبول کرده بود اجرایی کند، توافق میتواند نزدیک باشد ولی امریکاییها میخواهند با زرنگی آن تعهدات را انجام ندهند و با فضاسازی رسانهای به اهدافشان برسند.
