وعدههای داده شده برای احیایی بافتهای فرسوده پایتخت بهرغم تلاشهای صورت گرفته همچنان با سرعت بسیار کندی پیش میرود. ابر شهر تهران با جمعیت ثابت حدود ۱۰ میلیون نفری آبستن حوادث مختلفی از جمله زلزله و آتشسوزی است. اکنون قرارگاه جهادی مسکن شهرداری تهران تشکیل شد تا با استفاده از پتانسیل و ظرفیتهای موجود و بهرهگیری از توان سایر دستگاهها برای حل معضل بافتهای فرسوده، تسهیل در تولید مسکن اقدامات اساسی صورت گیرد. در این خصوص کاهش زمان صدور پروانه و افزایش طبقات، ارائه بستههای تشویقی برای رونق ساخت و ساز و احیای بافتهای فرسوده و کمک در تأمین مسکن اقشار ضعیف مد نظر مدیریت شهری قرار گرفتهاست.
تاکنون ۱۸۳ هزار هکتار بافت فرسوده شهری در ۲ هزار محله کشور شناسایی شدهاست. در این میان براساس سر شماری سال ۱۳۸۵ بافتهای فرسوده تهران به میزان ۳ هزار و ۲۶۸ هکتار بافت فرسوده اعلام شدهاست که دارای سه ویژگی نفوذناپذیری، ناپایداری و ریزدانگی هستند. وجود بافتهای فرسوده از یکسو تهدیدی جدی برای شهر تهران به حساب میآید و از سوی دیگر این فرصت را به وجود آوردهاست تا با نوسازی این بافتها، فضاهای شهری اصلاح شود تا از خطرات احتمالی کاسته شود.
تراکم جمعیت در بافت فرسوده سه برابر میانگین جمعیت تهران
مساحت بافت فرسوده شناساییشده در پایتخت ۵ درصد مساحت شهر تهران است که حدود ۱۵ درصد جمعیت تهران یعنی حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در آن زندگی میکنند. حدود ۲۱۰ هزار قطعه مسکونی در این بافتها قرار دارد. بافتهای فرسوده عمدتاً در مناطق جنوبی و مرکزی تهران قرار دارند. همچنین تراکم جمعیت در بافت فرسوده سه برابر میانگین جمعیت تهران است. در حقیقت افراد بیشتری در مخاطره قرار میگیرند.
وجود ۴۰ هزار پلاک فاقد سند در پایتخت
وجود ۴۰ هزار پلاک فاقد سند در شهر تهران مشکلاتی را بری احیا و نوسازی بافتهای فرسوده به دنبال داشتهاست، بر این اساس به گفته حاج علی اکبری، مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران یکی از مهمترین اقداماتی که سازمان نوسازی در این حوزه انجام میدهد، راهاندازی کارگروههای ثبتی برای ۴۰ هزار پلاک فاقد سند است. این کار گروه از طریق هماهنگی بین سازمان و اداره کل ثبت استان تهران و شهرداریهای مناطق، کارگروهی در محلاتی راهاندازی شده و مشکلات ثبتی در آنجا رسیدگی میشود و مورد بررسی قرار میگیرد. با پیگیریها و اقدامات صورت گرفته در دو سال گذشته بیش از ۲هزار پرونده ثبتی جدید در نواحی ثبتی مختلف تهران راهاندازی و ۳۰۰ مورد هم منجر به صدور سند مالکیت شدهاست.
تغییر معادله در صدور پروانههای ساختمانی
به علت تورم، گرانی و کمبود مسکن در پایتخت، شهردار تهران یک روز بعد از سخنان مقام معظم رهبری درباره ضرورت حل این معضل، دستور تشکیل قرارگاه جهادی مسکن را در شهرداری تهران صادر و حمیدرضا صارمی معاون شهرسازی ومعماری را به ریاست این قرارگاه منصوب کرد.
به گفته شهردار تهران در حوزه ساختوساز زمانی ۳۲ هزار پروانه صادر میشد و در سال ۹۸ این میزان به ۸ تا ۹ هزار پروانه رسید؛ از سال ۹۱ تا ۹۸ طبق طرح تفصیلی تفاهمی مبتنی بر اضافه بنا ایجاد شد که این مسئله کمبود ساختوساز و میزان تقاضا در آن را جبران میکرد؛ از سال ۹۸ به بعد این بخش را حذف و منطبق بر طرح تفصیلی رقم زدند و سقوط جدی در بحث تعداد پروانهها انجام شده و پروانهها به عدد ۴هزارو۲۰۰ رسیدهاست. ما با لوایحی که دنبال کردیم، سعی کردیم این معادله را تغییر و به معادله سابق برگردانیم. علیرضا زاکانی با بیان اینکه کار سختی نیست که قفل ساختوساز را برداریم، گفت: در گذشته هفت تا ۱۰ ماه زمان صدور پروانه بود و ما آن را به زیر دو ماه میرسانیم که این مشوقی برای سرمایهگذاری است؛ در حال یکسری تفاهمات با دستگاهها و سازمانهای دیگر هستیم؛ مثلاً با بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و نهادهای انقلابی مذاکرات خود را آغاز کردهایم تا آنها به میدان عمل بیایند و موانع را برای آنها برمیداریم.
ضرورت تفاهم با دولت برای احیای بافت فرسوده
به گفته زاکانی، اقتضائات به صورتی بوده که شهر را به سمت مردگی پیش برده، مثلاً در خیابان قزوین که زمانی نماد زندهبودن و کار بوده، کالبد شهر به سمت مردگی پیش رفته و با اقدامات در نظر گرفتهشده، بخشی از شهر زنده میشود؛ همچنین در مجموعه شهر تهران برای موضوع بافت فرسوده تفاهمی با دولت خواهیم کرد که هم برای بافت فرسوده و هم ۴هزارو۵۰۰ هکتار فضای فریز شده اقداماتی صورت گیرد؛ ما میخواهیم شهرداری مانع نباشد و در کنار آن شهرداری و شورا اقبال دارد که زمینه ساختوساز را فراهم کند.
نیاز سالانه تهران به ۱۵۰ هزار واحد مسکونی
در خصوص نیاز تهران به مسکن جدید حمیدرضا صارمی، معاون شهرسازی و معماری بیان کرد: مدیریت شهری با استناد به بند ۲۱ ماده ۵۵ قانون شهرداریها، وظیفه دارد در حوزه مسکن استطاعت پذیر برای اقشار آسیبپذیر، مسکن تولید کند. طبق بر آورد ما، تهران به طور متوسط سالانه ۱۵۰ هزار واحد مسکونی نیاز دارد که متأسفانه تولید مسکن در وضعیت فعلی کمتر از ۴۰ هزار واحد است. به همین دلیل برای افزایش حدود چهار برابری تولید مسکن و رساندن آن به نیازهای سالانه، تشکیل قرارگاه جهادی احساس میشد.
معاون شهردار تهران گفت: از ابتدای دهه فجر انقلاب کارهای زیرساختی را شروع کردیم و وارد حوزه ساخت و ساز شدیم. بر همین اساس بخشهایی که باید به صورت وکالت تعریف شده باشد، کمک گرفتن از انبوهسازان و سرمایهگذاران و همه افرادی که ظرفیت و سرمایه ساخت و ساز دارند، در این قرارگاه به خدمت درخواهند آمد. در این قرارگاه، شهر را به پنج پهنه تقسیم خواهیم کرد. پهنه یک و دو که پهنههای کاملاً برخوردار شهر هستند، فعلاً در اولویت قرار نمیگیرند و نگاه خاصی برای این مناطق تعریف نخواهیم کرد. به جای آن در پهنههای ۳، ۴، و ۵ که پهنههای کمبرخوردار شهر به حساب میآیند، سال آینده یا افزایش عوارض نخواهیم دشت یا عوارض ۱۰ درصدی برای آن تعریف میکنیم. همچنین به اقشار مختلف، مشوقهایی را برای ساخت و ساز میدهیم. مثلاً کسانی که در پنج سال گذشته عوارض نوسازی خودشان را به موقع پرداخت کردهاند، برای زمینهای زیر ۵۰۰ متر تا ۲۰ درصد و بالای ۵۰۰ متر ۱۰ درصد تخفیف میدهیم. همچنین نخبگان علمی، زنان سرپرست خانوار، خانوادههای مدافعان سلامت، ایثارگران در همه ابعاد، کسانی که به دلایل جرائم غیر عمد حداقل دو سال در زندان بودهاند، خانوادههایی که بیشتر از سه فرزند دارند، یا فرزند معلول داشته باشند و برای همه اقشاری که قانونگذار ما را ملزم کرده، مشوقهایی پیشبینی کردهایم که حوزه ساخت و ساز رونق بگیرد.
بریدن قفل و بست اداری برای رونق ساخت و ساز
رئیس شورای شهر معتقد است شهرداری در ذات خود نمیتواند سرمایهگذاری در خانهسازی داشته باشد، البته شهرداری میتواند پروژههایی را تعریف کند و معضل مسکن را تا حدی حل کند و موضوع سرعت بخشیدن پروانه صدور ساختمانی باید درنظر گرفته شود تا ادعا کنیم کار ثمربخشی را انجام دادهایم. یکی از مسائل مهم که در تسهیل ساخت مسکن مؤثر است زمان صدور پروانه و بریدن قفل و بستهای اداری است که این موانع در طول سالیان دراز به وجود آمدهاست. متأسفانه در دوره گذشته این پروسه طولانیتر شد و به همین دلیل یکی از مصوبات شورای شهر ارائه لایحه برای کاهش مدت زمان صدور پروانه ساخت است.
