به رغم گذشت یکسال از طرح اخذ مالیات از خانههای خالی و اجرایینشدن این طرح تاکنون، دولت سیزدهم در لایحه بودجه ۱۴۰۱، مبلغ ۲ هزار میلیارد تومان درآمد حاصل از مالیات خانههای خالی را لحاظ کرده است.
افزایش قیمتها در بازار مسکن موجب شده تا اخذ مالیات از خانههای خالی بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. به نظر میرسد اجرای قانون مالیات از خانههای خالی از افزایش بیرویه و بیدلیل قیمت در بخش مسکن جلوگیری و اخذ این مالیات تعادل در نظام عرضه و تقاضا را برقرار خواهد کرد.
از آنجا که در حوزه مسکن با کمبود مواجه نیستیم و طبق آمار حدود ۳۰ میلیون واحد مسکونی در کشور وجود دارد که تقریباً ۷ تا ۸ میلیون خانه خالی از سکنه هستند که صاحبان آنها، تمایلی برای اجاره، فروش و بهکارگیری آن را ندارند، گفته میشود با خالی نگه داشتن ملک خود از مزایای تسهیلات بانکی و قضایی اسنفاده میکنند.
از سویی دیگر برخی نمایندگان مجلس مدعی هستند که عمده بانکها سهم قابل توجهی از خانههای خالی را به خود اختصاص دادهاند، در این زمینه لابی نمایندگان بانکهای دولتی و خصوصی در مجلس به وضوح قابل درک است که به نظر میرسد، این تصمیم دولت برای اخذ مالیات از خانههای خالی قابلیت اجرایی چندانی ندارد و سهلانگاری بانکها و وزارت اقتصاد در این زمینه به وضوح قابل مشاهده است.
در چنین شرایطی در نظام کارشناسی کشور این اتفاق نظر وجود دارد که خانههای خالی باید تعیین تکلیف بشوند، ولی به نظر میرسد در مرحله عمل کارشکنیهایی وجود دارد، بنابراین سالهاست که در کشور با معضل خانههای خالی مواجه هستیم و این مشکل تازهای نیست و به عنوان دستاویزی برای افزایش قیمتها میباشد. از این رو به سادگی میتوان با اخذ مالیات از این خانهها در جهت بهبود معضلات مسکن گامهای اساسی برداشت.
سهم ناچیز مالیات در بودجه ۱۴۰۱
کارشناسان معتقدند، در بودجه فعلی رقم بسیار ناچیزی (۲ هزار میلیارد تومان) برای اخذ مالیات از خانههای خالی در نظر گرفته شده است، در حالی که در بورس اوراق بهادار برای نقل و انتقال سهام در دوران رونق حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان مالیات و همچنین در حوزه واردات کالا به کشور نیز حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیارد تومان مالیات دریافت میشد.
لزوم شناسایی خانههای خالی
از سویی دیگر کارشناسان معتقدند تا زمانی که سامانه ملی املاک و اسکان کشور در وزارت راه و شهرسازی تشکیل نشود، نمیتوان خانههای خالی را تشخیص داد و از آنها مالیات گرفت. قانون مالیات بر عایدی مسکن و وضع مالیات بر خانههای خالی در بسیاری از کشورهای جهان اجرا میشود، بنابراین اجرای این قانون به ثبات در بازار مسکن کمک شایانی کرده است. طبق گفته مسئولان قصد و هدف اصلی دولت از اخذ مالیات از خانههای خالی تنظیمگری بازار مسکن، افزایش عرضه خانه در بازار و کاهش حضور دلالان است.
بر همین اساس اگر واحد مسکونی در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر بیش از ۱۲۰ روز خالی از سکنه باشند، مشمول مالیات میشوند و به ازای هر ماه بیش از زمان مذکور، ماهانه مشمول مالیاتی بر مبنای مالیات بردرآمد اجاره به شرح ضرایب سال اول معادل شش برابر مالیات متعلقه، سال دوم معادل ۱۲ برابر مالیات متعلقه و سال سوم به بعد معادل ۱۸ برابر مالیات متعلقه خواهد شد.
بررسی سامانه املاک
در همین رابطه علی خضریان، درخصوص بررسی آخرین وضعیت سامانه املاک و اسکان گفت: از آنجا که اتصال دستگاههای مرتبط نظیر وزارت علوم، شهرداری کلانشهرها، آموزش و پرورش، وزارت نیرو و توانیر، سازمان ثبت و حتی سازمان امور مالیاتی هنوز به سامانه املاک و اسکان به صورت کامل انجام نشده، مقرر شد وزارت راه و شهرسازی ظرف هفتههای اخیر با برگزاری جلسات هماهنگی مقدمات اتصال این سازمانها را به سامانه جامع فراهم کند. همچنین موضوع تبلیغات برای تشویق مردم به ثبت نام در این سامانه و آگاهی بخشی برای عواقب عدم مشارکت و خوداظهاری را نیز در برنامه قرار داده و درخصوص آن به کمیسیون گزارشی ارائه دهد.
تمدید مهلت ثبت نام در سامانه املاک
نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس یازدهم با اشاره به اینکه مهلت قانونی ثبتنام در سامانه اسکان و املاک به پایان رسیده است، گفت: از آنجا که مهلت ثبت نام در سامانه یکبار تا پایان آذرماه تمدید شده، نیاز است پس از فراخوان با تصمیم شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا، یکبار دیگر فرصت ثبتنام در این سامانه مهیا شود، لذا مقرر شد وزیر این موضوع را نیز پیگیری و مراتب را به کمیسیون گزارش کند.
به گزارش ایسنا، قانون مالیات خانههای خالی در اوایل آذر پارسال توسط مجلس به تصویب رسید و در اواخر این ماه نیز به تأیید شورای نگهبان رسید.
طبق این قانون، اگر واحد مسکونی در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر بیش از ۱۲۰ روز خالی از سکنه باشد، مشمول مالیات میشود و به ازای هر ماه بیش از زمان مذکور، ماهانه مشمول مالیاتی بر مبنای مالیات بر درآمد اجاره به شرح ضرایب سال اول معادل شش برابر مالیات متعلقه، سال دوم معادل ۱۲ برابر مالیات متعلقه و سال سوم به بعد معادل ۱۸ برابر مالیات متعلقه خواهد شد.
اخذ مالیات برعهده وزارت راه و شهرسازی
در این زمینه، قانون، وظیفه شناسایی خانههای خالی را برعهده وزارت راه و شهرسازی گذاشته است و بدین منظور، سامانه املاک و اسکان در مرداد سال گذشته آغاز به کار و مردم را ملزم کرد که اطلاعات سکونت خود را در این سامانه اعلام کنند.
تازهترین اعلام معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در این راستا حاکی از آن است که در تاریخ ۱۷ آبان سال جاری با ارسال نامهای به ریاست سازمان امور مالیاتی یک میلون و ۱۷۴ هزار واحد خالی معرفی شده که بیش از ۹۰۰ هزار واحد خانه خالی متعلق به اشخاص حقوقی است.
طبق گفته محمود محمودزاده تاکنون مجموعاً حدود ۲میلیون و ۳۰۰ هزار واحد خانه خالی به سازمان امور مالیاتی معرفی شده است.
پیگیری از سازمان امور مالیاتی برای مشخص شدن اینکه تعداد خانههای خالی معرفی شده به سازمان از سوی وزارت راه و شهرسازی صحت دارد یا خیر، تاکنون بیپاسخ مانده است.
این در حالی است که پیش از این مسئولان سازمان امور مالیاتی تا پایان آبانماه اعلام کردند، هنوز اطلاعاتی مبنی بر تعداد خانههای خالی به سازمان ارسال نشده و تا پایان آذر امسال باید اطلاعات خانههای خالی ارائه شود. اگر تا پایان آذرماه اطلاعات خانههای خالی به دست سازمان مالیاتی برسد، این سازمان باید تا پایان دی ماه به صاحبان این خانهها اطلاع دهد تا با فرصت یک ماهه مالیات را وصول کند و در صورتی که اشخاص مشمول پس از ارسال مراتب از سوی سازمان امور مالیاتی نسبت به پرداخت مالیات اقدام نکنند، سازمان از اسفندماه نسبت به ارسال برگههای مالیاتی و وصول مالیات اقدام خواهد کرد.
در لایحه بودجه ۱۴۰۱، دولت در بخش مالیات بر ثروت پیشبینی خود از درآمد حاصل از مالیات بر واحدهای مسکونی خالی از سکنه را مشخص کرده که رقم آن معادل ۲ هزار میلیارد تومان است.
این در حالی است که طبق گفته مسئولان قصد و هدف اصلی دولت از اخذ مالیات از خانههای خالی تنظیمگری بازار مسکن، افزایش عرضه خانه در بازار و کاهش حضور دلالان است.
بنابراین، در شرایطی که مالیات خانههای خالی تاکنون به نتیجه مشخصی در اجرا نرسیده، دولت مصمم است تا در سال آینده این مالیات را اخذ کند و رقمی برای آن در نظر گرفته که باید منتظر ماند و دید عملکرد دولت در این زمینه چگونه خواهد بود و میتواند این رقم را دریافت کند.
