رئیس بانک مرکزی بر بهبود نسبی شاخص‌های اقتصادی و آمادگی ارزی برای عبور از شرایط جنگی تأکید کرد

کفایت منابع ارزی تا پساترامپ

جوان آنلاین: در ماه‌های ابتدایی سال، مجموعه‌ای از شوک‌ها همزمان بر اقتصاد وارد شد. جنگ، محاصره دریایی، محدودیت‌های تجاری، افزایش ریسک‌های سیاسی و رشد انتظارات تورمی، فشار بر بازار ارز و قیمت کالا‌ها را افزایش دادند. در چنین شرایطی، فعالان اقتصادی که انتظار افزایش هزینه جایگزینی کالا یا مواد اولیه را دارند، قیمت‌های خود را با فرض نرخ‌های بالاتر آینده تنظیم می‌کنند. در نتیجه، شوک ارزی می‌تواند با سرعتی بیشتر از اثر مستقیم خود بر کالا‌های وارداتی، به سایر بخش‌های اقتصاد منتقل شود. در این فضا، کاهش تورم ماهانه به زیر ۴ درصد در سه ماه تابستان را می‌توان نشانه‌ای از کاهش بخشی از التهاب دانست، به‌خصوص آنکه این اتفاق همزمان با کاهش رشد نقدینگی رخ داده است. رئیس کل بانک مرکزی هفته گذشته در مصاحبه با شبکه بلومبرگ با اشاره به تخلیه نسبی شوک ناشی از جنگ در اقتصاد، از کاهش سرعت رشد تورم و وضعیت مناسب ذخایر ارزی گفت و تأکید کرد که با برنامه‌ریزی‌های انجام شده ارز برای واردات تا پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ و حتی بیشتر از آن را تأمین می‌کنیم. 
 
روند تورم در ایران که بعد از جنگ ۴۰ روزه شتاب تندی گرفته بود در سه ماه منتهی به شهریور تخفیف یافت. طبق گزارش‌ها، تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور ماه ۸/۸۳ درصد بوده و تورم ماهانه در این ماه نیز ۹/۳ درصد شده است. این آمار حاکی از آن است که تورم نقطه‌ای در شهریورماه پس از ۱۵ ماه تغییر روند داشته و نسبت به ماه قبل با ۶/۰ واحد درصد کاهش روبه‌رو شده است. در این شرایط، به نظر می‌رسد متغیر‌های پولی تا حدودی از التهاب فاصله گرفته‌اند. این موضوع محور اصلی گفت‌و‌گو‌های اخیر رئیس بانک مرکزی بوده است. 

 کاهش سرعت رشد تورم
عبدالناصر همتی روز گذشته در صفحه شخصی خودش با اشاره به مصاحبه اخیری که با خبرنگار شبکه بلومبرگ داشت، گفت: در این گفت‌و‌گو به نکات مهمی اشاره شد که یکی از آنها کاهش رشد سرعت تورم بود. در این مصاحبه اشاره شد که روند تورم در ایران که بعد از جنگ ۴۰ روزه شتاب تندی گرفته بود در سه ماه منتهی به شهریور تخفیف یافته است. همتی افزود: دو دلیل اصلی شتاب تند تورم در بهار در بخش حقیقی شوک عرضه و ناشی از صدمه به زیرساخت‌ها و واحد‌های صنعتی بود که بخش‌هایی از آنها به مدار تولید برگشتند و دوم انتظارات تورمی در بخش تقاضا بود که با ابزار‌های پولی بانک مرکزی تا حدی کنترل شدند. رئیس بانک مرکزی با اشاره به اظهارات وزیر خزانه‌داری امریکا در خصوص فلج کردن اقتصاد ایران طی دو هفته گفت: امریکایی‌ها با عملیات طرد اقتصادی و تنگ کردن حلقه محاصره علیه ایران وعده فروپاشی اقتصادی ایران در ظرف دو هفته را داده بودند که به‌رغم فشار اقتصادی سنگین به مردم، در هدف اصلی خود توفیقی نداشتند و نشان دادند این ایده توهمی بیش نبود. 

 عبور از وابستگی نفتی
بخش دیگری از اظهارات همتی در گفت‌و‌گو با خبرنگار بلومبرگ درخصوص وضعیت درآمد‌های دولت بود. همتی با اشاره به سؤال خبرنگار در این باره گفت: در پاسخ به کاهش درآمد‌های نفتی تأکید کردم که درآمد نفت سهم عمده‌ای در بودجه ندارد و دولت مصمم است از طریق سایر منابع ریالی نظیر فروش دارایی و اصلاحات لازم در بخش انرژی و صادرات فرآورده نفتی، کسری بودجه را تأمین کند. در خصوص بخش ارزی آن ضمن اینکه هنوز وصولی ارز صادرات نفتی را داریم، برای ادامه هم تمهیدات لازم را انجام داده‌ایم. 
 اطمینان‌بخشی از ذخایر بانک مرکزی
یکی دیگر از موضوعاتی که در مصاحبه اخیر رئیس بانک مرکزی در حاشیه اجلاس سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی به آن پرداخته شد وضعیت ذخایر بانک مرکزی بود. همتی با اشاره به سؤال خبرنگار بلومبرگ در این خصوص گفت: در پاسخ به این پرسش تأکید کردم که ذخایر ما وضعیت خوبی دارد و مطمئن باشید می‌توانیم واردات کشور را تا پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ و حتی بیشتر از آن تأمین کنیم. او همچنین گفت که در مورد نحوه جبران قدرت خرید کاهش‌یافته مردم، اعطای کالابرگ به مردم و نیز افزایش تدریجی مبلغ ریالی آن برای خانوار‌های کم‌درآمد را مورد تأکید قرار دادم. پیش از این مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی نیز از تدبیر پیش‌دستانه بانک مرکزی برای تاب‌آوری ارزی در شرایط جنگی خبر داده بود و اعلام کرد: این بانک پیش از آغاز درگیری‌ها و با پیش‌بینی احتمال جنگ و تشدید فشار‌های تجاری، رویکرد افزایش و تجمیع ذخایر ارزی را در دستور کار قرار داد تا کشور دچار تنگنا نشود. دارابی با اشاره به اجرای اصلاحات سیاست‌های ارزی از دی گذشته گفت: پس از این تصمیم، بازار با افزایش عرضه و کاهش تقاضا همراه شد و بانک مرکزی ترجیح داد به جای رها کردن منابع در حساب‌های خارجی، مازاد عرضه را خریداری کند. به گفته این مقام مسئول، در شرایطی که صادرکنندگان با نگرانی از ریسک نگهداری ارز نسبت به نبود تقاضا گلایه‌مند بودند، بانک مرکزی با ایفای نقش خریدار هم دغدغه فعالان اقتصادی را برطرف کرد و هم پشتوانه ارزی مطمئنی تشکیل داد. دارابی تأکید کرد: وضع باثبات کنونی و ادامه روان فرایند تخصیص ارز در کشور، درستی و هوشمندی این تصمیم پیش‌دستانه را در بی‌اثر کردن محدودیت‌های تجاری و صادراتی به اثبات رسانده است.