نخستین نمایشگاه تخصصی چاپ و بستهبندی کشورهای عضو اکو با نام پکو در حالی برگزار میشود که هنوز صنعت چاپ و بستهبندی در ایران با تمام امکاناتی که اعم از نیروی انسانی، ماشینآلات و تکنیک وجود دارد نتوانسته جایگاه مناسبی را در میان دیگر صنایع در ایران داشته باشد و همچنان برای مطرح شدن به صنایع دیگر وابسته است در حالی که در دیگر کشورها این صنعت توانسته در صادرات محصولات حرکتهای بزرگی را ایجاد کند که برای چرایی این مهم و به بهانه این نمایشگاه گفتوگویی داشتیم با رضا رضائی، رئیس اتحادیه صنعت چاپ و بستهبندی در ایران که تنها متولی بستهبندی در ایران اما در بخش خصوصی است.در حال حاضر صنعت چاپ و بستهبندی در بازار ایران از چه جایگاه و رتبهای برخوردار است؟در گذشته صنعت چاپ و بستهبندی در بازار ایران از جایگاه مناسبی برخوردار نبود و تنها برای خریداران محصول قیمت کالا برای خرید مورد اهمیت بود و همین موضوع موجب شد در صنعت چاپ و بستهبندی دیرتر وارد بازار شویم اما از زمان وارد شدن این صنعت در بازار ایران و شناخته شدن آن از سوی خریداران محصولات خوشبختانه صنعت چاپ و بستهبندی در بازار ایران توانست رشد خوبی داشته باشد و کارخانهداران، مراکز صنعتی، مراکز تولیدی و هر آنچه که از تولیدکنندگان به بازار عرضه میشود به این مهم رسیدهاند که اگر میخواهند بازار از آنها استقبال کند و محصولات آنها به صورت فله وارد بازار نشود باید به بستهبندی اهمیت دهند که این خود میتواند به حفظ و سلامتی محصول کمک کند اما آنچه که در بستهبندی نقش بسیار ویژهای دارد و برای بستهبندی هویت محسوب میشود چاپ است. امروزه حتی در بستهبندیهایی که از کارتن استفاده میشود کمتر پیش میآید که بستهبندی بدون چاپ وارد بازار شود و حتی میتوانید کارتنهایی با چند رنگ را در بازار ملاحظه کنید و محصولاتی که از کشورهایی مثل چین وارد بازار ایران میشوند چاپهای کارتنها بسیار نفیس است. در حال حاضر هیچ محصولی با جنس چینی در بازار وجود ندارد که برای آن از چاپ استفاده نشده باشد.پس امروز وقتی در مورد چاپخانه صحبت میکنیم چاپخانه مهد کالای مورد نیاز بستهبندی است.در بازارهای جهانی چاپ و بستهبندی محصول چه نقشی در معرفی کالا دارد؟وقتی ما میخواهیم که محصولات صادراتی در بازارهای جهانی مورد سوء استفاده قرار نگیرد و معرف کشور ایران باشد باید تا آنجا که میتوانیم از صادرات محصولات به صورت فله ای جلوگیری کنیم، پس طبیعتاً انواع آنچه را که میخواهیم صادر کنیم باید در داخل کشور بستهبندی شود و آنگاه به بازار جهانی عرضه کنیم. ما در شش ماهه اول سال نزدیک به 60 میلیون دلار بستنی را به بازارهای جهانی صادر کردیم که اگر امکان بستهبندی در داخل کشور نبود هیچگاه صادرات با چنین رقمی امکان نداشت، در مورد آبهای صادرتی هم به همین صورت است، ارزش سهم بستهبندی آب به مراتب بیشتر از خود آب است در مورد دیگر محصولات هم چنین است درصد بالایی از صادرات بستگی به نوع بستهبندی محصول دارد اما متأسفانه به دلیل آنکه صنعت چاپ و بستهبندی متولی رسمی در کشور ندارد این میزان از سهم بستهبندی در کشور در هیچ جا مشخص نیست ومیزان گردش مالی آن نیز ثبت و ضبط نمیشود و آمار و ارقام دقیقی هم در این مورد نداریم. در بستهبندی آنچه را که روی بستهبندی است معرف کالای درون بستهبندی است و هرچه بسته طرح زیباتری داشته باشد طبیعی است که میتواند خود به خود برای آن کالا تبلیغ کند و این امر صورت نمیگیرد مگر آنکه ما از طراحان برای محصولات بستهبندی شده بهرهگیری کنیم. چاپ و بستهبندی جدای از هم نیستند و در کنار ساخت بستههای با کیفیت باید زیبایی بستهبندی را نیز در نظر گرفت و اگر این محصول توسعه یابد و صنعت بستهبندی در کشور توسعه پیدا کند به طور قطع میتوانیم بازارهای جهانی را داشته باشیم، حرکتهای جدی در صنعت چاپ و بستهبندی در کشور نه تنها میتواند در ایران سودآور باشد بلکه میتواند در صورت گسترده شدن بازار کار را در ایران افزایش دهد و وقتی در کنار هر کارخانه تولیدی و حتی برای صنایع بزرگ مثل ماشینسازی و پتروشیمی از صنعت چاپ و بستهبندی بهره گرفته شود این صنعت خود به خود توسعه مییابد که البته کوشش میکنیم بستهبندی و صنعت چاپ را گسترش دهیم تا بتوانیم از طریق سود آن به اشتغالزایی نیز برسیم.با این وسعت و سودآوری صنعت چاپ و بستهبندی آیا توانستهایم به خود کفایی رسیده و در بازارهایی بینالمللی جایگاه داشته باشیم؟بله توانستهایم تا حد بسیار بالایی به خود کفایی برسیم. تا دو یا سه سال پیش ما لفافهای بستهبندی را برای بستهبندیهای انعطافپذیر از کشور ترکیه وارد ایران میکردیم و تمام اینها برای ایران هزینه صرف میکرد و ارز از کشور خارج میساخت اما هماکنون این لفافها در ایران تولید میشود و به مصرف داخلی میرسد و حتی ما در این بخش توانستهایم لفافها را به ترکیه نیز صادر کنیم، علاوه بر این ما در کشورهای آسیای میانه موقعیتهای بسیار مناسبی ایجاد کردهایم و کشورهایی مثل افغانستان یا عراق فرصتهای بسیار خوبی پیش روی ما هستند تا بتوانیم در بازارهای منطقه حاضر شویم اما برای به دست گرفتن این بازارها این کشورها باید قابلیت صنعت چاپ و بستهبندی ایران را باور کنند. ما باید بتوانیم برای کشورهایی که به دلیل کارشکنیهای دنیا هنوز نمیدانند خیابان آسفالت داریم یا نه ثابت کنیم در این بخش حرفی برای گفتن داریم و کارشناسان ما توانستهاند در صنعت چاپ و بستهبندی به جایی برسند که با بسیاری از کشورهایی كه در این صنعت فعالیت دارند میتوانند رقابت کنند، در حقیقت باید به جایی برسیم که کشورهای منطقه خاورمیانه به جای آنکه هزینه بالا صرف کنند و آنچه را که نیاز بستهبندی است از کشورهای اروپایی با هزینه بالایی سفارش دهند با هزینه کمتر به کشور ما سفارش دهند چون هم به لحاظ مسافت و هم به لحاظ قیمت برای آنها باصرفهتر است و برای ما نیز صرفه اقتصادی و اشتغال زایی دارد و بازار کار برای جوانان ایران میتواند بیش از گذشته شود و کشور هم میتواند از نبوغ و استعداد آنها استفاده و بهره کافی را ببرد.آیا اتحادیه صنعت چاپ و بسته بندی ایران نیاز دارد که وسعت سازمانی پیدا کند و از یک اتحادیه فراتر رود؟با امکاناتی که در ایران برای صنعت چاپ و بسته بندی در اختیار داریم، طبیعی است که هدفهای بزرگ را نمیتوانیم به راحتی عملی کنیم، برای مثال در کنار چنین صنعتی افرادی لازم است که به زبانهای مختلف بسیار مسلط باشند. ما در این صنعت برای اینکه بتوانیم آنچه را که به عنوان هدف مطرح کردهایم با حمایت دیگر سازمانها و گسترش دادن یک اتحادیه عملی کنیم، طرح یک هدف کافی نیست و باید با مدیریت صحیح اهدافمان را عملیاتی کنیم تا در آینده افسوس نخوریم. در کشور ما بهاندازه کافی نیروی ماهر و نابغه در چاپ و بسته بندی داریم، تنها یک مدیریت خوب نیاز داریم که این فرصت را در اختیار آنان قرار دهیم تا آنان بتوانند به رشد و شکوفایی برسند. هدف ما از برگزاری چنین نمایشگاهی شناساندن این صنعت و هنر به همگان است. در ایران ما با یک اتحادیه نمیتوانیم اهدافی را که در نظر داریم عملی کنیم زیرا ما محدودیتهای بسیاری داریم، در این نمایشگاه هم بسیاری از ارگانها و مراکز دولتی حمایتهای بسیاری را برای برگزاری این نمایشگاه داشتند تا نمایشگاه بعد از سه سال عملیاتی شود و ما در زمان بسیار کمی توانستیم- حدود چهار ماه شد – مقدمات نمایشگاهی با این وسعت را برگزار كنیم اما باید بدانیم برای گسترش و وسعت هرچه بیشتر این صنعت باید فراتر از این برویم. در کشورهای دیگر از چند مترجم آشنا به این صنعت بهره گرفته میشود اما در ایران ما این محدودیت را نیز داریم که این خود شرایط را مشکل تر میکند. دلایل برگزاری این نمایشگاه در شهر مشهد چیست، آیا بهتر نبود این نمایشگاه با مرکزیت پایتخت برگزار میشد؟کشورهای عضو اکو بیشتر در سمت شرقی ایران قرار دارند و این برای سفر آنان به این کشورها مناسب تر است ضمن اینکه ما تداخل نمایشگاهی در تهران داشتیم به همین دلیل مشهد برای این نمایشگاه با توجه به فضای شهری و مرزی با کشورهای عضو اکو مناسب است البته همین موضوع باعث شد تا این برنامه در شهر مشهد برگزار شود و برگزاری چنین نمایشگاههایی تنها به تهران محدود نشود و از توانمندیهای شهرستانهای دیگر نیز بهرهگیری کنیم، این خود گام بزرگی است زیرا اغلب برنامههای بزرگ در تهران برگزار میشود وبا این حرکت توانستیم تمرکززدایی کنیم، گرچه برای بسیاری از دوستان کار بسیار مشکلی بود و تهران برای آنان فضای مناسب تری داشت اما خوشبختانه همکاران ما در این موضوع نیز ما را یاری کردند و ما را در برگزاری هرچه بهتر این نمایشگاه در مشهد یاری کردند و در مشهد به ما پیوستند. مشهد دارای مکانهای بسیار توریستی است که همین موضوع برای جلب توریست و گردشگر نیز مفید است و خوشبختانه ما توانستیم این امکان را برای نمایشگاه و توریستها فراهم کنیم. برای برگزاری این نمایشگاه و آینده و نتایج آتی آن ما تمامی جوانب را برای هرچه بهتر برگزار كردن در نظر گرفتیم تا بتوانیم به نقطه ایدهال دست یابیم و آنچه را که از یک نمایشگاه بینالمللی انتظار میرود برآورده سازیم و تاکنون نیز موفق بودهایم گرچه معتقدم که اگر فرصت بیشتری داشتیم نمایشگاه بهتری را نیز برگزار میکردیم. ما تمام تلاشمان این بود که نمایشگاه پیش از سال جدید میلادی برگزار شود به همین دلیل با زمان کم خواستار این شدیم که به دلیل موقعیت جغرافیایی مشهد این نمایشگاه با وسعتی بسیار بالا در مشهد برگزار شود و اطمینان داریم که پس از این نمایشگاه سود اقتصادی بالایی برای ایران خواهیم داشت.چگونه میتوانیم این باور را در این فرصتها ایجاد کنیم یا به زبان ساده تر چگونه میتوانیم در این کشورها برای صنعت چاپ و بستهبندی ایران بازاریابی کنیم؟با تبلیغات مؤثر و شناساندن تواناییهای ایران به اهالی این صنعت که ما این فرصت را برای اولین بار با برگزاری نخستین نمایشگاه چاپ و بستهبندی کشورهای اکو با نام پکو انجام دادهایم و به جای آنکه در نمایشگاههای آنان شرکت کنیم و تنها یک غرفه داشته باشیم و حداکثر بتوانیم پنج یا 10 واحد خودمان را معرفی کنیم آنها را به ایران دعوت کردیم تا بتوانند با محصولات ما چه در بخش چاپ و چه در بخش بستهبندی آشنا شوند و توان تکنیکی ایران را در بخش سختافزاری و نرمافزاری این صنعت بشناسند، البته سه سال از زمان تصمیمگیری تا دادن مجوز زمان برد اما خوشبختانه این نمایشگاه 28 آبان امسال با حضور کشورهای اکو در سطح بسیار تخصصی در ایران برگزار میشود که من قول خواهم داد هیچ بازدیدکنندهای نخواهد بود که از این نمایشگاه دیدن کند و شگفت زده نشود. نمایشگاه پکو نخستین نمایشگاه صنعت چاپ و بستهبندی است که با این حد در کشورهای منطقهای اکو برگزار خواهد شد و با دعوت از این کشورها ما قصد داریم صنعت چاپ و بستهبندی را در سطحی تخصصی به این کشورها معرفی کنیم. محصولات این صنعت، کارخانهها، تولیدکنندگان و طراحان همه و همه در این نمایشگاه حضور خواهند داشت و باید از همه تولیدکنندگان و کسانی که در این نمایشگاه حضور داشتند تشکر کرد چرا که به دلیل آنکه مکان نمایشگاه در مشهد قرار دارد برای حضور در این نمایشگاه مشکلات زیادی وجود داشت که خوشبختانه با همکاریهای بسیاری که داشتند نمایشگاه بسیار پربار خواهد شد و این نمایشگاه با اینکه از سوی بخش خصوصی برگزار میشود اما بخشها و مراکز دولتی در این نمایشگاه حمایت بسیار زیادی به این بخش داشتند و این تعامل میان این دو بخش دولتی و خصوصی توانست به هرچه پربارتر شدن این نمایشگاه کمک کند.به این موضوع اشاره کردید که این صنعت یعنی چاپ و بستهبندی میتواند فرصتهای شغلی خوبی ایجاد کند و ما در کشور اشتغالزایی خواهیم داشت. آیا همراه با اشتغالزایی نیروی متخصص هم در این صنعت داریم؟خوشبختانه چند سالی است که در دانشگاههای ما در بخش چاپ حرکتهای خوبی شده و نیروهای جوان توانمندی نیز تربیت شده است که صنعت چاپ کشور فرصت بسیار خوبی است که از این استعدادها استفاده کند اما جای تأسف است که با این همه دانشجو و فارغالتحصیلی که سالها زحمت کشیدهاند و در این رشته درس خواندهاند در جای خودشان استفاده نشده و اکثر آنها در رشتههایی غیر از رشته دانشگاهی که داشتهاند درحال فعالیت هستند و این موضوع بسیار غمانگیز است که دانشجویان غیر از درسی که خواندهاند شغل انتخاب میکنند. اصرار ما این است که باید فرصتهایی ایجاد شود که بتوانیم از این فرصتها و از این هزینههایی که صرف شدهاند و زمانی که گذاشته شده بهره گرفته شود تا کشور بتواند نیروی کارآمدی را در این صنعت به کار گیرد که هم اطلاعات کافی را در تحصیلات آکادمیک داشته باشند و هم با به کارگیری تحصیلات به تجربههای عظیمی دست یابند و در نهایت ما بتوانیم در این عرصه قدمهای عظیمی را برداریم، میتوانیم درآمد بیشتری را داشته باشیم و با درآمد بیشتر ارزش افزوده بیشتری خواهیم داشت در نتیجه میتوانیم توسعه بیشتری در این عرصه داشته باشیم و نیروی کار متخصص بیشتری را نیز تربیت کنیم. سال 47 که این صنعت وارد ایران شد کسی این صنعت را نمیشناخت و ما مجبور بودیم برای آموزش از کشورهایی مثل آلمان یا فرانسه کمک بگیریم تا کار با این دستگاهها را به متخصصان ما آموزش دهند اما خوشبختانه امروز اینگونه نیست و برای ادامه کار امکانات کافی را در اختیار داریم. آنچه که امروز در صنعت چاپ و بستهبندی نگران کننده است یک مدیریت توانمند است و در بخش مدیریت سرمایه امکاناتی که بانکها و دولت میتوانند به این بخش کمک کنند، اگر واقعاً ما اعتقاد داریم که اهداف ما باید تا سال 1404 به نقطهای که از پیش تعیین کردهایم برسد باید قبول کنیم که صنعت چاپ و بستهبندی نیاز به حرکتهای جهادی دارد و باید از شعار دوری کنیم و به مرحله عمل برسیم.کارخانههای ما و تولیدکنندههایی که در بازار با هر سطحی از تولید مشغول فعالیت هستند آیا به این مهم رسیدهاند که صنعت چاپ و بستهبندی در کنار تمام ملزومات یک کار تولیدی که دارای محصول برای بازار است یک نیاز است؟امروز بستهبندی حتی برای سالمسازی محیط زیست یک الزام است. در یک کشور پیشرفته حتی حبههای قند هم بستهبندی میشود تا از آلودگی مواد غذایی جلوگیری کند و این سالمسازی میتواند محیط زیست را نیز سالم نگه دارد و امروزه خوشبختانه اگر کالایی بستهبندی مناسب نداشته باشد از طرف خریدار مورد استقبال قرار نمیگیرد. خوشبختانه در کشور ما نیز این فرهنگ در حال رشد است و امروز شما میبینید که برای آب نیز بستهبندیهای یک نفره در نظر گرفته شده تا از آلودگی آب خوراکی جلوگیری شود و خریدار محصول با اطمینان خاطر از سالم بودن محصول آن را خریداری میکند، پس با این توضیحات یک تولیدکننده باید بداند که اگر میخواهد در بازار رشد کند و به یک سطح ایدهال برسد باید محصولی را که در کارخانه یا حتی کارگاهها تولید میکند نباید به صورت فله وارد بازار کند و باید آن را بستهبندی کند و بداند که برای بستهبندی کالا باید کاملاً کارشناسی شده عمل کند و از اشخاصی که در این مورد دانش کافی را دارند بهره گیرد. ما اگر میخواهیم تا چند سال دیگر در دنیا احساس ندامت نکنیم و از جهان صادرات عقب نمانیم چراکه به زودی صنعت بستهبندی دنیا وارد بستهبندی نانو میشود و با بستهبندی نانو دیگر نیازی نیست که سیب در یخچال یا چند ماه در انبار بماند یا نان میتواند چند ماه بدون آنکه خراب شود در بستهبندی نانو سالم بماند و این خود یعنی اصلاح الگوی مصرف و با این روش توانستهایم جلوی اتلاف هزینههای اضافی را بگیریم که البته باید در بخش دانشگاهی آموزش این موضوع را داشته باشیم تا این مسأله به روز و عملیاتی شود، در این بخش باید دلسوزان نظام، کارشناسان و متفکران باهم جمع شوند و با یک طرح عملیاتی در این بخش سرمایهگذاری کنند، ما ارتباطاتی در دیگر کشورها داریم که برای این حرکتهای وسیع اعلام آمادگی کردهاند تا ما را مورد حمایت قرار دهند و ما در کشور دانشکدهای نیاز داریم که آموزشهایی لازم را به جوانان داشته باشند و نکات به آنها تدریس شود تا بتوانیم نیاز بستهبندی نانو را برآورده سازیم.در حال حاضر نمایشگاه صنعت چاپ و بستهبندی کشورهای اکو که با نام پکو برگزار میشود هزینه بسیار بالایی را صرف کرده است، آیا این هزینه که کشور در بخش خصوصی با حمایت بخش دولتی انجام داده است قابل برگشت و سودآور خواهد بود؟من پیشبینی بالاتری برای این نمایشگاه دارم. 10 کشور عضو اکو از این نمایشگاه دیدن خواهند کرد و از امکانات نمایشگاه هم استفاده میکنند، طبیعی است که در این نمایشگاه تبادل اطلاعات و امکانات صورت میگیرد و صنعت چاپ و بستهبندی کشور نیز مورد تحول قرار خواهد گرفت. این نمایشگاه نخستین نمایشگاه تخصصی زمینهساز ارتباطی خارج از در نظر گرفتن فضاهای سیاسی است و تنها به تبادل امکانات و اطلاعات تمرکز دارد و با تولید و هنر ارتباط دارد که اینها وقتی با هم بتوانند مرتبط شوند، ارتباط آنها تنها به صنعت چاپ محدود نمیشود و تمام این 10 کشور عضو اکو در تمام زمینهها میتوانند با هم همکاری کنند، ما باید تغییر نگرش داشته باشیم و با این 10 کشور با تعاملاتی که برقرار میکنیم در بخش اقتصاد و تولید همکاری خواهیم کرد و قول میدهم که این نمایشگاه سرآغاز یک رخداد مبارک در کشور باشد و احساس میکنم ما به اتفاقات پررونقی در این عرصه دست خواهیم یافت چراکه این نمایشگاه با اینکه از سوی یک مجموعه خصوصی برگزار شد اما حضور وزارتخانههای معتبر کشور و حضور دولت در شورای سیاستگذاری و حمایت دولت از این پروژه را در حد یک پروژه ملی مطرح کرد و این خود یکی از اهداف نمایشگاه است که مراکز خصوصی و دولتی برای یک هدف ملی در کنار هم به حمایت یکدیگر بپردازند.بستهبندی و چاپ باید چه ویژگیهایی داشته باشد تا بتواند در بازارهای جهانی به جایگاهی مطلوب برسد و راهی را برای صادرات ایران در بازارهای جهانی هموار کند؟صنعت چاپ میتواند مثل خیلی از کشورهایی که توانستهاند از این صنعت به عنوان محرک صادرات بهره گیرد محرک و یاور بسیاری از محصولات برای صادرات باشد. متأسفانه صنعت چاپ در کشور ما هنوز نتوانسته جایگاه ممتاز خود را پیدا کند و در میان دیگر صنایع هنوز شناخته شده نیست. همانطور که پیش از این اشاره کردم و باید بر آن تأکید نیز کرد، بستهبندی در ایران متولی ندارد. تولید بدون بستهبندی امروزه جایگاهی ندارد و حتی قطعه سازان نیز از بستهبندی غافل نیستند و نباید هم باشند اما تولیدکنندگان یکی از مشکلاتی را که برای عرضه محصولاتشان به بازار دارند مشکل بستهبندی است، زیرا برای ایمنی کالایی که وارد بازار میشود تنها بستهبندی ساده مطرح نیست بلکه بستهبندی باید ایمن باشد و از کالای درون بسته محافظت کند؛ حفاظتی که هم سلامت کالا را حفظ کند و هم از کالا در بازار حفاظت کند تا هنگامی که کالا به بازار آمد از آن سوءاستفاده نشود. اگر بستهبندی قابل تعویض باشد مصرفکننده با امنیت خاطر کالا را خریداری نمیکند و نیاز حیاتی کل صنایع استفاده از بستهبندیای است که در بازار قابل تعویض نباشد بنابراین اگر ما میخواهیم صادرات کالاهای غیرنفتی داشته باشیم و در چاههای نفت بسته شود لازمه آن این است که پیش از هر چیز بستهبندی را جدی بگیریم. در حال حاضر صنعت بستهبندی در دنیا به این سمت پیش میرود که وزن بستهها بسیار کم و سبک میشود اما کیفیت بستهها برای نگهداری کالا بالا میرود زیرا بستهبندی در استاندارد اهمیت ویژهای دارد و برای موادی که ترکیبات آنها شیمیایی است ترکیبات روی بسته باید با ترکیبات داخل بسته هماهنگی کامل داشته باشد یعنی برای نگهداری کالا کارسازتر و در درجه بعدی از زیبایی مناسبی هم برای مصرفکننده و خریدار آن بهره داشته باشد و پس از آن فرهنگ بستهبندی را نیز باور کنیم زیرا تنها بسته مطرح نیست، کالای داخل بسته نیز مطرح است. وقتی روی بسته نوشته میشود ساخت ایران یعنی بسته سند مرغوبیت کالای داخل آن است و میتوانیم بگوییم بستهبندی قابل اعتماد است. اگر بستهبندی داشته باشیم که روی بسته چیزی باشد که درون بسته نیست این به معنای یک فاجعه است.آیا این نمایشگاه به کشورهای عضو اکو بسنده خواهد کرد یا قدمی را در سطح جهانی خواهد برداشت؟ آیا چشماندازی برای این نمایشگاه در نظر گرفته شده است؟به طور قطع برای این نمایشگاه آیندهای در نظر گرفته شده است. ما بر این باور هستیم که ایران میتواند قطب منطقی از باب چاپ و بستهبندی باشد و ما این مهم را حق مسلم کشور خودمان میدانیم زیرا کشورهای منطقه با هزینه کمتری میتوانند با توجه به حضور ما در میان این کشورها سفارشهایشان وارد بازار كشورمان شود و همین موضوع سبب میشود که فعالیتهای ایران گسترش پیدا کند وموجب شود ایران رونق اقتصادی داشته باشد. ما میتوانستیم نمایشگاه موفق تری داشته باشیم اگر زمان کافی داشتیم، یک چنین نمایشگاهی به صورت معمول 18 ماه زمان احتیاج دارد در حالی که از روز مجوز این نمایشگاه چهارماه زمان داشتیم گرچه برای نخستین نمایشگاه در سطح بالایی است اما از سطح مطلوبی با امکاناتی که در اختیار داریم برخوردار نیست. ما اگر زمان داشتیم با هزینه كمتر به کشورهای بیشتری سفر میکردیم اما با این زمان کم سفرها هزینهبر میشد و متأسفانه این نمایشگاه در شأن صنعت چاپ و بستهبندی ایران نیست در حالی که اگر ممکن است برای تجربه نخست همه این نمایشگاه را در سطح عالی بدانند و باید به عنوان یک الگو معرفی شود اما من معتقدم که این نمایشگاه میتوانست سطحی بسیار بالایی داشته باشد، گرچه هماکنون هم بسیاری از کشورها خواستار حضور در این نمایشگاه شدهاند و یک هیأت از کشور آمریکا میهمان این نمایشگاه خواهد بود و اطمینان دارم که این نمایشگاه قدم بزرگی در برای بازار بستهبندی ایران است.آیا اتحادیه صنعت چاپ و بستهبندی ایران نیاز دارد که وسعت سازمانی پیدا کند و از یک اتحادیه فراتر رود؟ما در ایران در این صنعت امکانات کمی داریم. ما آنقدر بودجه در اختیار نداریم که بتوانیم با آوردن نیروی متخصص در زبانهای خارجی بتوانیم وقتی بسته ای به کشوری صادر میشود آن را ترجمه کنیم و این نیاز احساس میشود که شاید به نظر قابل توجه نباشد و بسیاری از موارد دیگر که در این زمان نمیگنجد و تمام این موارد به این دلیل است که ما در صنعت چاپ و بستهبندی برای کشور خودمان شناخته شده نیستیم. اگر امکانات برای بخش چاپ و بستهبندی فراهم شود بهرهمندی سود آن برای بخش اقتصادی صرف خواهد شد اما تمامی اینها وقتی امکانپذیر است که صنعت بستهبندی و چاپ را در ایران باور کنیم و فرهنگ بستهبندی را در ایران بالا ببریم.