سرویس بینالملل جوان آنلاین: در اظهارنظری کمسابقه، «ترکی الفیصل» از شاهزادههای پرنفوذ سعودی گفته که ریاض باید به سلاح اتمی دست پیدا کند. این برای اولین بار است که یک شاهزاده نزدیک به ولیعهد عربستان، چنین آشکار و بیپرده، دستیابی به سلاح اتمی را گریزناپذیر میداند؛ موضعگیریای که احتمالاً به تحولات بعد از خروج امریکا از افغانستان و افزایش بیاعتمادی متحدان به واشنگتن ارتباط دارد.
به گزارش «جوان» در تابستان ۲۰۰۲ وقتی «سلطان بن عبدالعزیز آل سعود»، وزیر دفاع وقت عربستان سعودی از مرکز تحقیقات هستهای پاکستان بازدید کرد، هیچکس تصور نمیکرد روزی برسد که یکی از شاهزادگان سعودی رک و پوست کنده بگوید که ما به بمب اتمی نیاز داریم. این ادعای بیپرده را «ترکی الفیصل»، رئیس پیشین دستگاه اطلاعاتی عربستان روز پنج شنبه ۲۷ آبان ماه در گفتگو با تلویزیون امریکایی MNBC اعلام کرده و گفته که ریاض باید به فناوری تولید سلاح اتمی دست پیدا کند. ترکی الفیصل این ادعا را به بهانه مقابله با تهدید اتمی ایران مطرح کرده و گفته که ما باید هرکاری برای دفاع از خود در برابر ایران هستهای انجام بدهیم و به فناوری سلاح اتمی دست پیدا کنیم. به طور معمول اظهارنظر در دفاع از سلاح هستهای برای کشورها چالشساز و دردسرآفرین است و ترکی الفیصل با اطلاع از چنین چالشی، گفته که عضو دولت نیست و سخنانش نظر شخصی خود اوست نه موضع رسمی دولت ریاض.
ترکی الفیصل همچنین در توجیه سخنان خود به طرح اتهام علیه ایران پرداخت و گفت: «در توافق هستهای توافق شده بود که ایران از انجام اقدامات مخرب در منطقه منع شود، اما ایران فعالیتهای بیثباتکننده خود را در منطقه متوقف نکرد.»ترکی الفیصل با تکرار این ادعا که فعالیتهای هستهای ایران نگرانکننده است، افزود: «نگرانی ما درباره ایران، تنها توسعه سلاح اتمی نیست بلکه نگران نوع رفتار ایران در منطقه هستیم.»
صدای «بنسلمان»
از ترکی الفیصل به عنوان یکی از امنیتیترین شاهزادگان سعودی در دهههای گذشته یاد میشود که در حال حاضر دوران بازنشستگی را میگذراند، اما همچنان روابط نزدیکی با «محمد بنسلمان»، ولیعهد جنجالی عربستان دارد تا آنجا که در گفتوگوی اخیر خود در مقام دفاع از بنسلمان برآمده و در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه سازمان سیا به این نتیجه رسیده که بنسلمان در قتل خاشقجی نقش داشته است، گفت: «من با این نتیجهگیری سیا مخالفم، چون این نتیجهگیری صرفاً براساس حدس و گمان بوده و سیا مدارک و شواهدی ارائه نداده است.» بسیاری از کارشناسان با توجه به روابط بسیار گرم ترکی الفیصل با ولیعهد عربستان معتقدند که این شاهزاده بازنشسته در واقع صدای غیررسمی ولیعهد جوان و جنجالی سعودی است و اظهارات ترکی الفیصل همان اهداف جاهطلبانه بنسلمان جوان است که به صورت غیررسمی اعلام میشود. دفاع ترکی الفیصل از دستیابی سلاح هستهای چند ماه پس از تغییرات منطقهای ناشی از خروج ناگهانی امریکا از افغانستان صورت میگیرد. خروج امریکا از افغانستان و سقوط این کشور بسیاری از متحدان منطقهای واشنگتن از جمله کشورهای عربی را نگران کرده و به گفته کارشناسان اعتماد متحدان به واشنگتن خدشهدار شده است. رویترز نیز در گزارشی پس از خروج نظامیان واشنگتن از افغانستان نوشت: خروج بینظم امریکا از افغانستان این باور را در میان رهبران جهان عرب تقویت کرده است که باید مسیر خودشان را پیدا کنند.
حتی قبل از ۱۳۸۰!
اظهارنظرهای هستهای از سوی مقامات عربستان سابقهدار است. دو سال پیش محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان گفته بود که اگر ایران بمب هستهای بسازد ما نیز در اسرع وقت به این سمت حرکت خواهیم کرد. طی سالهای گذشته همواره سعودیها فعالیت هستهای ایران را بهانه حرکت احتمالی خود به سمت تحرکات اتمی عنوان کردهاند، اما حتی پیش از آنکه برنامه صلح آمیز هستهای ایران از سال ۱۳۸۱ (۲۰۰۳ میلادی) در زمره مسائل منطقهای قرار گیرد، سعودیها گامهایی جاهطلبانه را به سمت فعالیتهای غیرصلح آمیز و تسلیحات هستهای برداشته بودند که بارزترین آن بازدید وزیر دفاع عربستان از مرکز تحقیقات اتمی پاکستان در سال ۱۹۹۹ بود. سابقه پروژههای اتمی عربستان سعودی از جمله برنامه تهیه موشکهای دوربرد قادر به حمل کلاهکهای هستهای حتی به چند دهه پیش بازمیگردد. در اواخر دهه ۱۹۸۰، عربستان مخفیانه دهها موشک بالستیک CSS-۲ از چین خرید. بسیاری از کارشناسان اعتقاد داشتند که دقت این موشکها برای استفاده در سلاحهای متعارف ناکافی است. این موشکها حدود ۳۰ سال پیش در ارتش عربستان بهکار گرفته شد. علاوه بر این، سالهاست که روشن شده عربستان سعودی کمکهای مالی سخاوتمندانهای در اختیار صنایع دفاعی پاکستان قرار داده، و به گفته کارشناسان غربی، از جمله به آزمایشگاههای ساخت تجهیزات موشکی و هستهای این کشور کمک کرده است. این موضوع را «مارک اربن»، دبیر دیپلماتیک و امور دفاعی برنامه نیوزنایت بیبیسی در گزارش خود در سال ۲۰۱۳ نیز تأیید کرده است. سال گذشته هم روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال به نقل از منابع رسمی خود، از تلاش مخفیانه عربستان برای استخراج کیک زرد (سوخت اصلی نیروگاههای اتمی) خبر داد. بر اساس این گزارش، محلی که عربستان امکانات استخراج کیک زرد خود را مستقر کرده است در العلا در شمال استان مدینه است. با وجود انتشار گزارشهای متعدد درباره فعالیت هستهای سعودیها، مقامات امریکایی و غربی تاکنون واکنش جدی به این موضوع نداشتهاند و به نظر میرسد رهبران واشنگتن برای اظهارنظر درباره تحرکات اتمی عربستان با نوعی رودربایستی سیاسی روبهرو هستند.
