سرویس اقتصادی جوان آنلاین: اگرچه در ماههای ابتدایی سالجاری حجم کالایهای اساسی دپوشده در گمرکات و بنادر قابل ملاحظه بود و به دلیل کندی ترخیص کالا از این مناطق، بازارهای مختلف با التهاب قیمتی مواجه شده بودند، اما گزارشهای مرداد و ابتدای شهریورماه نشان میدهد که موجودی کالاهای اساسی در مناطق مذکور کاهش یافته و سرعت ترخیص و انتقال کالا به بازارهای داخلی نیز افزایش یافته است، بیشک در صورت تداوم این وضعیت شاهد بازگشت آرامش به بازارهای مرتبط با کالاهای اساسی خواهیم بود.
در ماههای ابتدایی سالجاری به دلایلی، چون تعدد بخشنامههای مرتبط با تجارت، تأخیر در تأمین ارز کالاهای وارداتی از سوی بانک مرکزی، کمبود کامیون جهت انتقال کالا از گمرکات به مناطق مختلف کشور و همچنین عدم تمدید مصوبه ترخیص ۹۰درصدی کالاهای اساسی بدون ارائه کدرهگیری بانک و گاه سودجویی برخی از واردکنندگان در ترخیص کالا با هدف از کمبود و گرانی کالا در بازار با دپوی کالا در بنادر و گمرکات روبهرو بودیم. در اثر سرعت پایین چرخه تأمین کالا در بازارها با وجودی که کالا در گمرکات و بنادر وجود داشت، اما تولیدکنندگان و مصرفکنندگان کالا مجبور بودند هر روز به یک بهانه، بهایی بیشتری برای خرید کالا پرداخت کنند. با وجودی که انتقادها به ضعف مدیریت تأمین کالا و همچنین بینظمی در حوزه تجارت گریبانگیر دولت دوازدهم بود، اسحاق جهانگیری معاون اول حسن روحانی در واکنش به انتقادها، دپوی کالا در گمرکات و بنادر را به مثابه ذخایر کالایی کشور به شمار آورد، اما کارشناسان اقتصادی وجود ۷ تا ۸ میلیون کالای دپو شده در گمرکات و بنادر را که بخشی از این کالاها نیز در شرایط غیراستاندارد نگهداری میشد، به مثابه بیانضباطی دولت به شمار آوردند، به ویژه اینکه به رغم نیاز بازار داخلی به کالاهای مختلف این کالاها در گمرک و بنادر دپو شده و گاه صاحب کالا نیز به دلیل تأخیرهای طولانی برای ترخیص کالا باید هزینه دموراژ به طرف خارجی نیز پرداخت میکرد.
عمدتاً گزارشها نشان میدهد که دپوی کالاهای اساسی در گمرک و بنادر حجمی در سال جاری بالای ۵ میلیون تن بوده است، به طوری که در پایان فروردینماه حدود ۲/۵ میلیون تن مجموع موجودی و آنچه در شناورها قرار داشت، اعلام شد. این رقم در اواخر اردیبهشتماه به ۸/۵ میلیون تن افزایش یافت و در اواسط خردادماه به ۶/۵ میلیون تن رسید که حدود ۷/۴ میلیون تن آن موجودی و ۹۲۵ هزار تن نیز در شناورهای در حال تخلیه یا منتظر در لنگرگاه قرار داشت.
وضعیت دپوی کالای اساسی در ابتدای دولت سیزدهم
اگرچه در ماههای ابتدایی سال پیوسته بین ۴ تا ۷ میلیون تن کالای اساسی در گمرکات و بنادر وجود داشت، اما گزارش ایسنا نشان میدهد که در ابتدای شهریورماه یعنی بعد از ورود دولت سیزدهم موجودی کالاهای اساسی در گمرکات و بنادر به ۱/۶ میلیون تن کاهش یافته است که ۵/۴ میلیون تن موجودی در گمرک و بنادر و ۶/۱ میلیون تن در شناورها بود. در این رابطه لازم به یادآوری است که در مردادماه ضمن افزایش سرعت تخلیه کالا، ترخیص کالاهای اساسی از بنادر نیز سرعت گرفت و طبق گفته مسئولان گمرک ایران حداقل ۶۰۰هزار تن کالاهای اساسی به صورت درصدی و بدون کد رهگیری بانک ترخیص شده بود.
جریان اقلام در دپوی ۶/۱ میلیون تنی
آخرین وضعیت موجودی کالاهای اساسی در گمرک و بنادر براساس گزارشی که ارونقی، معاون فنی گمرک ایران به ایسنا ارائه کرده است، نشان میدهد تا ۱۳شهریورماه سالجاری حجم موجودی کالاهای اساسی به ۱/۶ میلیون تن رسیده که ۳/۴ میلیون تن آن موجود در انبارها و ۸/۱ میلیون تن در شناورهایی است که پای اسکله قرار داشته یا در حال تخلیه هستند. براساس این گزارش، از ۳/۴ میلیون تن کالای موجود در انبارها بیشترین میزان به ذرت با ۳/۱ میلیون تن اختصاص دارد. در سایر اقلام نیز ۱۵۰هزار تن گندم، ۸۸۰ هزار تن جو، ۷/۸۳۶ تن سویا، ۲/۱۶ هزار تن برنج، ۴/۲۱۶ تن شکر، ۲/۶۱۳ تن روغن خام، ۳/۳۱۹ تن دانههای روغنی است. در کنار آن، ۴۶ فروند شناور حاوی کالاهای اساسی نیز به بنادر رسیده که ۱۶ فروند حاوی ۷/۲۵۳ تن کنار اسکله قرار داشته و ۳۰ فروند حاوی بیش از ۵/۱ میلیون تن منتظر در لنگرگاه برای تخلیه کالا هستند. در شناورها اقلامی مانند گندم، جو، روغن، شکر، دانههای روغنی، سویا و ذرت وجود دارد.
نماینزدیک
تخصیص ۷/۲ میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰
همواره یکی از موانع ترخیص کالاهای اساسی وارداتی مربوط به تأمین ارز آن بوده است که با ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومان انجام میشود. گزارش بانک مرکزی نشان میدهد که برای سال جاری تا پایان مردادماه، بیش از ۲/۷ میلیون دلار از محل سهمیه ارزی امسال کالاهای اساسی به صورت نقد و اعتباری پرداخت شده است.
از تأمین ارز انجام شده ۶/۵ میلیون دلار آن مربوط به اقلامی است که با هماهنگی وزارت صمت و جهاد کشاورزی ترخیص شده است که شامل ۵۸۰ میلیون دلار جو، ۹۳۹ میلیون دلار دانههای روغنی، ۸/۱ میلیون دلار ذرت، ۲/۱ میلیون دلار روغن خام یا نباتی، ۵۷۱ میلیون دلار کنجاله سویا، ۵۶۴ میلیون دلار گندم و ۳۲۲میلیون دلار برای سایر بوده که این سایر مشخص نیست کدام اقلام را در بر میگیرد.
همچنین در پنج ماهه ابتدایی امسال ۶/۱ میلیون دلار بابت تأمین دارو و تجهیزات پزشکی و آنچه که مدنظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بوده تأمین ارز شده است.
