گزارش «جوان» از خیابان یكطرفه ولیعصر(عج)

ریكاوری یك خیابان

چندی پیش خیابان ولیعصر(عج) تهران، حدفاصل خیابان آیت الله بهشتی تا چهارراه پارك وی یكطرفه اعلام شد. اجرای این پروژه كه از آن به عنوان طرح ملی یاد می‌شود در میان اعتراض شهروندان، اهالی و كسبه این منطقه با دو روز تاخیر در روز 25 مرداد ماه آغاز و مسیرهای جایگزینی برای این قسمت از خیابان در نظر گرفته شده است. مسیرهای جایگزین از پارك وی تا میدان ونك عبارتند از: پارك وی – شهید چمران – یادگار امام – سئول – شهید خدامی – میدان ونك پارك وی – شهید چمران – ملاصدرا – خیابان ونك – میدان ونك پارك وی – شهید مدرس – آفریقا – میدان ونكپارك وی – شهید مدرس – شهید حقانی – میدان ونكهمچنین مسیرهای جایگزین از میدان ونك به خیابان شهید بهشتی و پس از آن تا میدان ولیعصر(عج) شامل:میدان ونك – ملاصدرا – كردستان – شهید گمنام – فاطمی – میدان ولیعصر(عج) میدان ونك – شهید حقانی – گاندی – خیابان شهید خالد اسلامبولی – شهید بهشتی – میدان ولیعصر(عج) میدان ونك – شهید حقانی – آفریقا – آرژانتین – شهید احمد قصیر – شهید بهشتی – میدان ولیعصر(عج) است. خیابان‌هایی كه با صبوری فراوان چنین حجم عظیمی از مهمانان ناخوانده را تا زمانی كه خود نیز اشباع و به آستانه انفجار نزدیك شوند، پذیرا شده‌اند. خیابان ولی‌عصر(عج) طولانی‌ترین خیابان شهر تهران و خاورمیانه است که در سال‌های اول حکومت رضا شاه ساخته شد. این خیابان به طول ?? کیلومتر میدان راه‌آهن تهران را به میدان تجریش در منطقه شمیرانات ‌پیوند می‌دهد و با این كار خود روزانه حجم قابل ملاحظه‌ای از ترافیك كلانشهر تهران را متحمل می‌شود؛ به طوری كه گاهی آنقدر تردد در این خیابان زیاد می‌شود كه گویی به طور كل زیر چرخ اتومبیل‌ها و همهمه و بوق و دود آنها گم شده است. طرح یكطرفه كردن خیابان ولیعصر(عج) كه به طور ناگهانی اتفاق افتاد، حاصل تدبیر شهرداری در نجات بافت قدیمی آن و همكاری سازمان حمل و نقل و ترافیك شهری، شورای اسلامی شهر تهران و پلیس راهنمایی و رانندگی است. این مسیر در ابتدای اجرای طرح قرار بود به نسبت سه به یك میان اتوبوس‌های تندرو و اتومبیل‌های در حال تردد از جنوب به شمال خیابان تقسیم شود. . . . درحالی كه هم‌اینك به طور مساوی میان سرنشینان خودروهای در حال تردد از جنوب به شمال خیابان ولیعصر(عج) و BRTسواران تقسیم شده است.پرسان، پرسان به تاكسی‌های خط میدان ونك – ولیعصر(عج) رسیدم. قبل از اجرای این طرح ایستگاه آنها ورودی خیابان ولیعصر(عج) به سمت جنوب از میدان ونك بود؛ همانجا كه در حال حاضر به وسیله موانع بشكه‌ای زرد رنگ سازمان حمل و نقل و ترافیك استان تهران مسدود شده است و موتور سیكلت‌های متخلف توسط مامورین راهنمایی و رانندگی صید و به یدك‌كش كنار خیابان منتقل می‌شوند. بعد از یكطرفه شدن خیابان ولیعصر(عج) ایستگاه تاكسی‌های خط ونك – ولیعصر(عج) به كوچه‌ای رو به روی توانیر داخل خیابان برزیل واقع در ضلع شمال غربی میدان ونك منتقل شده است. آقا اسماعیل را سر خیابان برزیل در حالی كه پشت فرمان اتومبیلش نشسته بود و در حال شمارش دخلش بود ملاقات كردم. محض اطمینان پرسیدم: «آقا ولیعصر(عج) می‌ره؟» اسماعیل ساعدی با تخصص عمران، 2 سال است كه به رانندگی مشغول است. به قول خودش بعد از 14 – 15 سال پشت نیمكت نشینی شوفر تاكسی شده است. آقا اسماعیل از منتقدان سرسخت طرح یكطرفه شدن خیابان ولیعصر(عج) است. نمی‌شد به نظرات كارشناسی‌اش كه همراه بوی نه چندان خوشایند داخل پیكان تاكسی‌اش از پنجره به بیرون تراوش می‌كرد اكتفا كرد. میزگرد تحلیل مسائل و مشكلات به وجود آمده در پی یكطرفه شدن خیابان ولیعصر(عج) به داخل تاكسی انتقال داده شد و به مقصد میدان ولیعصر(عج) با او و مسافرانش همسفر شدیم. «مسافرها آدرس ایستگاه جدید را ندارند. كسی نمی‌آید داخل خیابان برزیل برای تاكسی سوار شدن، به همین خاطر راننده‌ها چهارتا- چهارتا می‌آیند نبش خیابان برزیل در نزدیكی میدان ونك تا مسافرها تاكسی‌های خطی را راحت‌تر پیدا كنند.» فاطمه امامی یكی از ساكنین اطراف میدان ونك می‌گوید: «در این چند روز گاهی برای پیدا كردن بهترین مسیر در این گرما یك ساعت و نیم دور خودم می‌گردم. بار ترافیك این قسمت مستقیماً روی خیابان‌های همجوار مثل مدرس، آفریقا،خالد اسلامبولی و گاندی افتاده است. گره‌ای كه باز نمی‌شود را اگر بكشید سخت‌تر می‌شود.» وی می‌افزاید: «در این مدت خیابان ونك سه بار از شرق به غرب و بالعكس تغییر وضعیت داده است». مرتضی وقاری از دیگر ساكنان این منطقه طرح اتوبوس‌های تندرو را تنها حسن این طرح می‌داند و می‌گوید: «تا قبل از اجرای این طرح طی فاصله میدان ولیعصر(عج) تا میدان ونك در فاصله زمان كم امكان نداشت.»وی معتقد است: «اشكال اجرای چنین طرح‌هایی این است كه معمولاً بدون بستر سازی فرهنگی و اطلاع رسانی جامع و درست انجام می‌شوند و همیشه به این امید كه كم كم درست می‌شوند، یا مردم عادت می‌كنند، به مرحله اجرا در می‌آیند.»خسرو دانشجو، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران نیز در این خصوص معتقد است: «مشكل ترافیك تهران با یكطرفه شدن خیابان ولیعصر(عج) حل نمی‌شود و اینگونه بعید است راه را درست برویم.»وی می‌گوید: «در ابتدای اجرای این طرح قطعاً به دلیل آشنا نبودن مردم با موضوع، تا حدی مشكل ایجاد می‌شود ولی معضل ترافیك در تهران موضوعی نیست كه از یك بعد به آن بپردازیم، بلكه ابعاد مختلفی برای رفع این مشكل وجود دارد كه این ابعاد باید با یكدیگر پیش بروند.» خیابان ولیعصر(عج) مجلس شورای ملی قانونی را برای احداث و توسعه خیابان‌های تهران تصویب کرد و پس از آن مراحل ساخت جاده مخصوص پهلوی آغاز شد. چون در آن دوره منطقه شمیرانات بیشتر شکلی ییلاقی داشت. این مسیر نیز به شکل جاده‌ای بود که از میان تپه‌ها می‌گذشت و چندان شباهتی به خیابان‌هایی مانند سپه (امام خمینی) و شاهرضا (انقلاب) که اطراف آنها ساختمان‌های مدرن ساخته شده بود، نداشت. این جاده با ردیف‌های چنار منظم در اطراف آن شناخته می‌شد. پیترو دلاواله، جهانگرد ایتالیایی قرن ??، نوشته‌است: «اگر استانبول شهر سروهاست، تهران را باید شهر چنارها خواند».خیابان ولیعصر (عج) دارای پیاده‌رو، جوی بزرگ آب و حدود یازده هزار چنار در دو طرف خود است. خیابان ولیعصر(عج) از مراکز سنتی خرید تهران است و پارک‌های بزرگ ملت و ساعی در حاشیه این خیابان قرار دارند. كاسبی یكطرفهاكبر آقازاده از سال 79 در خیابان ولیعصر(عج) رو به روی بیمارستان دی دكه روزنامه فرشی دارد. وی كه اساساً اجرای این طرح را برای كاهش ترافیك منطقه بی‌فایده می‌داند، می‌گوید: «از وقتی خیابان یكطرفه شده تعداد مراجعان به كیوسك كم شده است. صبح‌ها رانندگان از ترس جرثقیل برای خرید روزنامه حاضر نیستند ترمز كنند. همین مسائل باعث شده روزانه بین 200 تا 300 هزار تومان از درآمدم كم شود.» وی ادامه می‌دهد: «اگر قرار است چنین طرحی ادامه پیدا كند حداقل باید به اتومبیل‌ها اجازه پارك كنار خیابان را برای خرید بدهند.» این روزنامه فروش می‌افزاید: «كل ترافیك این منطقه روی خیابان‌های گاندی و توانیر افتاده است، علاوه بر این، این قسمت از خیابان ولیعصر در رو ندارد و اگر كسی اشتباهاً وارد این مسیر شده باشد امكان خارج شدن از آن را ندارد.» اكبر آقا تا ساعت 12 شب درون دكه اش فكر و فرهنگ و آدامس و سیگار به شهروندان عرضه می‌كند. ترافیك نور علی نور«قبل از اجرای این طرح روزانه 40 هزارتومان دخل داشتم، اما الان تنها 28 هزارتومان درآمد روزانه من است.» آقا اسماعیل كه 12 ساعت در خیابان‌های تهران كلاج و دنده عوض می‌كند نظرات كارشناسی اش را پی می‌گیرد: «قبل از این هم خیابان گاندی خیلی شلوغ بود و جوابگوی این همه اتومبیل نبود، حالا كه دیگر نور علی نور شده. الان بار ترافیكی تمام مسیرها به سمت میرزای شیرازی و خیابان‌های اطراف روی گاندی است. مردم نمی‌دانند چه طور باید مسیرهای جایگزین را پیدا كنند. مسیرهای ملاصدرا منتهی به سرشیراز همگی از دسترس خارج شده اند و مردم برای رسیدن به این مكان دچار سر درگمی می‌شوند. شهروندان به جای طی یك مسیر 2 كیلومتری، باید یك مسیر 25 كیلومتری را پشت سر بگذارند و متحمل پرداخت كرایه اضافی شوند. فشار اجرای این طرح بر روی مردم وارد می‌شود؛ مسافران قبل از یكطرفه شدن ولیعصر(عج) از سر شیراز تا میدان ونك 250 تومان كرایه می‌‌دادند، در حال حاضر 500 تومان هم كرایه بدهند برای راننده نمی‌صرفد حتی اگر خالی بماند.» تعطیلی پمپ بنزینعشوری كه 29 سال سابقه كارشناسی در شركت نفت را دارد، در خصوص تعطیلی پمپ بنزین می‌گوید: «بعد از كارشناسی‌های صورت گرفته شهرداری تعریض یكی از لاین‌های سوختگیری به منظورتسهیل خروج اتومبیل‌ها از جایگاه را تقبل كرد و راهنمایی و رانندگی نیز خروج نفت‌كش را به سمت خط ویژه كه از اولویت‌های ایمنی جایگاه‌های سوختگیری است پذیرفت.» محمد بختیاری بهره‌بردار جایگاه سوختگیری خیابان ولیعصر(عج) تقاطع میرداماد نیز میزان ضرر مالی ناشی از تعطیلی چهار روزه جایگاهش را زیاد برآورد می‌كند و می‌افزاید: این خیابان وقتی دوطرفه بود ترافیك زیادی داشت در حال حاضر نیز تا شمیران ترافیك سنگینی دارد. تنها ممكن است افرادی كه از اتوبوس استفاده می‌كنند از این مسأله اظهار رضایت كنند. كسبه و اهالی این منطقه به ندرت از اتوبوس برای رفت و آمد استفاده می‌كنند.» بختیاری كم شدن مراجعه اتومبیل‌ها و در نتیجه كم شدن درآمد جایگاه را از جمله عواقب یكطرفه شدن خیابان ولیعصر(عج) می‌داند.