ايرنا/ مجيد مغازه اي- هميشه بعداز اتمام برنامه ها همه دست اندرکاران يک برنامه به تکاپو مي افتند تا ارزيابي هاي مردم و نيز دستگاهها را از فعاليتهاي خود جمع کرده و به اصطلاح براي برنامه ريزي سال آينده و حذف نقايص از آن استفاده کنند . يکي از اين برنامه ها که چندي قبل به پايان رسيد هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن بود که نظرات مختلفي در رابطه با آن مطرح شد.
به گفته رييس اين نمايشگاه بايد پس از اتمام اين نمايشگاه برنامه ريزي براي نمايشگاه بعدي آغاز شود و در اين درصورتي است که که در سالهاي گذشته اين شعار را زياد شنيده ايم ولي کمتر ديده ايم که عملي شود و همواره شرکت کنندگان از اينکه دير به آنها اطلاع رساني شده و يا برنامه ريزي ها در يکي دو ماه منتهي به ماه رمضان انجام مي شود گلايه داشتند.
يکي از مواردي که همواره مي تواند در برنامه ريزي ها به مسئولان براي ارائه يک کار بهتر کمک کند، نقد گذشته است، به همين دليل نمايشگاه هفدهم را در اين بوته نقد گذاشته ايم تا بلکه به کار مسئولان بيايد و چراغ راه آيندگان شود.
اين نمايشگاه را که غلامعلي حداد عادل، رييس کميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي در افتتاحيه تفرجگاه معنوي عنوان کرده بود به گفته رييس اين نمايشگاه قريب به دو ميليون نفر را پذيرايي کند.
اين رويداد بزرگ فرهنگي و قرآني کشور که خواجه پيري آن را فرانمايشگاه ميداند نقاط قوت و ضعف فراواني داشت که در ادامه به برخي از آنها اشاره ميشود. ***
افتتاحيه استثنايي
نمايشگاه هفدهم در حالي آغاز شد که چند روز قبل شروع به کار آن، محمدحسين صفار هرندي وزير سابق فرهنگ و ارشاد اسلامي ،در وزارتخانه حضور نداشت و اين براي اولين بار بود که وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در مراسم افتتاحيه نمايشگاه قرآن حاضر نبود.
هرچند در افتتاحيه "حداد عادل"، "رحيم صفوي"، "غفوريفرد" و "لاله افتخاري" آمده بودند ولي جاي صفار هرندي براي افتتاح پنجمين نمايشگاه قرآن در دوره وزارتش خالي بود و اگر حداد عادل به خدمات وي اشاره نميکرد حتي يادش هم در اين مراسم فراموش ميشد.
رييس هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن که يک هفته قبل از شروع به کار آن، آغاز نمايشگاه قبل از ماه مبارک رمضان را به دليل درخواست شهرستانيها عنوان کرده و گفته بود که در اين 6 روز مانده به ماه رمضان هموطنان ميتوانند به تهران سفر کنند و از نمايشگاه بازديد کنند ولي آنچه که مشهود بود به جز در دو روز اول کمتر شهرستانيها و حتي تهرانيها از نمايشگاه بازديد کردند البته ناگفته نماند که 500 نفر از مسئولان موسسات قرآني زير حمايت مرکز هماهنگي، توسعه و ترويج فعاليتهاي قرآني روز قبل از افتتاحيه نمايشگاه يعني 25 مرداد جلسهاي در قم داشتند که با دريافت يک ميليون تومان بن خريد به افتتاحيه دعوت شدند که اين امر موجب فروش کتاب، نرمافزار و محصولات فرهنگي در دو روز اول شد و طبق آمار غرفه پست مستقر در نمايشگاه بيش از 700 بسته پستي که نيمي از بستههاي ارسال شده را به خود اختصاص ميداد، در اين دو روز ارسال شده است.
ماه مرداد که يکي از ماههاي تابستان که از ماههاي گرم سال در تهران است ولي مسئولان بدون توجه به اين نکته هيچ اقدامي در ابتداي امر براي حل اين معضل در نمايشگاه نداشتند و يک هفته اول با گرماي طاقتفرسا براي غرفهداران و بازديدکنندگان، غرفهداران را که مجبور به حضور در غرفه بودند کلافه و بازديدکنندگان را به سرعت از نمايشگاه بيرون ميکرد.
حتي اين مساله در مراسم افتتاحيه هم بسيار مشهود بود به طوري که سردار صفوي که با کت و شلوار به مجلس آمده بود پس از دقايقي که باد زدن با کاغذ را راه موثري براي مقابله با گرما نديد کتش را درآورد و يقه پيراهنش را هم باز کرد که کمي اين گرما قابل تحمل باشد.
اين مشکل در اواخر هفته دوم با نصب چندين کولر در شبستان طبقه همکف و پنکههايي دستي بر روي ديوارها و اختصاص پنکههايي به غرفههاي پررفت و آمد تا حدودي مرتفع شد ولي حضور تاکسي بانوان، پست اورژانس، پست آتشنشاني، کانکس خودپرداز کانکس اهداي خون، توزيع مايحتاج مردم مانند گوشت قرمز به قيمت تعاوني و لامپ کم مصرف از نکات مثبتي بود که در محوطه بيروني نمايشگاه وجود داشت. ***
قرآن، خانواده و ديگر هيچ
توزيع افطاريهاي بستهبندي شده شامل نان، پنير و خرما به همراه چاي به صورت رايگان در هنگام افطار صفهاي طويلي را به خود اختصاص ميداد.
برگزاري نمازهاي جماعت در شبستان اصلي و ساير بخشهاي نمايشگاه و قرائت زنده قرآن توسط قاريان بينالمللي کشور و اجراي اذان توسط آنها و همچنين برگزاري محافل انس با قرآن در محوطه بيروني نمايشگاه با حضور اساتيدي همچون حججالاسلام والمسلمين تقويان و پناهيان و قراء مصري هم تنوع خوبي به نمايشگاه داده بود تفرجگاه معنوي هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن بعضا به محلي براي پيکنيک خانوادهها در چمنهاي مصلا تبديل شده بود و صحنههاي زيبايي را پديد ميآورد.
فردي که خود را نيروي خدماتي معرفي کرد و در بيرون از نمايشگاه مشغول حساب و کتاب و زير و رو کردن کاغذهاي کيفش بود، ميگفت که براي دومين بار است به اين نمايشگاه ميآيد و دو دخترش و همسرش به داخل نمايشگاه رفتهاند و او چون حوصله نداشته، در بيرون مانده است. محوطه بيروني نمايشگاه محل ديدار دوستان قديم و جديد و افطاريهاي ساده و بيآلايش بود که خانوادهها در کنار هم صحنههاي زيباي آن را پديد ميآوردند.
البته نصب کانکس نمازخانه هم در نوع خود جالب توجه بود آن هم در جايي که هدف از ساخت آن اقامه نماز است و شبستان بزرگي در آن براي اقامه نماز مجهز شده بود. ***
سختي هاي ورود به نمايشگاه
درب ورودي نمايشگاه با طاقنصرت منقش به آيات قرآن و عنوان نمايشگاه مشخص ميشد، ديدن پلههاي ورودي نشان از يک ورود همراه با سختي و تلاش براي روزهداران و افراد مسن بود البته براي جانبازان و معلولان مکان ديگري را در نظر گرفته بودند ولي آن هم به قدري نامناسب بود که کمتر کسي از آن استفاده ميکرد.
جدا کردن پلهها با سکوهايي به دو قسمت براي ورود و خروج و نمايش پرچم کشورهاي مختلف در آن، به بينندگان تاکيد ميکرد که اينجا يک نمايشگاه بينالمللي است.
نماد ورودي نمايشگاه اولين چيزي بود که پس از پايان راه پله به چشم ميخورد؛ در سمت راست بخش ترجمه قرآن به زبانهاي خارجي وجود داشت که با بنرهايي 100 نفر از مترجمان شيعه را به صورت مختصر با عکس و توضيحات معرفي ميکرد و آمارهايي از زبانهاي مختلف دنيا را ارايه ميداد آنچه مهم است اين قسمت همواره يکي از کم بازديدکنندهترين بخشهاي نمايشگاه بود و هيچ خدماتي در خصوص ارايه ترجمه به افراد نميداد و تنها آنها را براي دريافت مشخصات ترجمه و يا در صورت امکان نام انتشارات به سايت مرکز ترجمه قرآن به زبانهاي خارجي راهنمايي ميکرد.
غرفههاي محوطه ورودي غير از مرکز ترجمه قرآن، غرفه جشنواره قصههاي قرآني کودکان و نوجوانان روابط عمومي و مسابقه 1443 يا همان شبکه قرآن سيما بود که در کنار ستاد خبري نمايشگاه حضوري نه چندان چشمگير داشتند. ***
پژوهش يا مشاوره مسئله اين است
در دولت نهم بخش پژوهش از رشد چشمگيري برخوردار شد و به لطف محتواگرايي در اين دولت، زمينههاي ديده شدن بيشتر براي آن فراهم شد. اما اين بخش در هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن به دو بخش مشاوره و نمايشگاه کتب قرآني و پژوهشي تقسيم ميشد. در بخش مشاوره که در مباحث گوناگون اعم از خانواده احکام شرعي، وبلاگنويسي مشاوره پاياننامه و... بود بيشترين مراجعهکننده مربوطه به بخش خانواده بود .مسئول يکي از اين ميزهاي مشاوره ميگويد که بيشترين مشکل خانواده در موضوعات ازدواج معيارهاي انتخاب همسر و روابط بيش از ازدواج است.
در اين ميزها ديده شد که برخي زوجين جوان با صورتهاي اخمآلود، عصباني و يا بعضا افسرده با روحاني مشاور هم کلام شدند و حتي در مقاطعي صدايشان را بالا بردند ولي در نهايت با خوشي و اميد به زندگي و آينده نمايشگاه را ترک کردند و حتي ديگر حاضر نشدند نمايشگاه را بازديد کنند.
علاقهمندي مردم به امر مشاوره هرچند که مطلوب است و به گفته يکي از روحانيون بازديدکننده در جامعه امروز ضرورت دارد اما آيا ماهيتاً با نام نمايشگاه قرآن سازگاري دارد.
بازديدکنندهاي ميگويد که نمايشگاه امسال نمايشگاه مشاوره است او نمايشگاه را به دو بخش فروشگاه و مشاوره تقسيم ميکند و معتقد است اين کار را نميتوان يک فعاليت محتوايي دانست.
ميزهاي مشاوره علاوه بر بخش پژوهش در ساير بخشها همچون حوزوي، خانواده، کودک، دانشجويي و نهادها وجود داشت و علاقهمندان زيادي را به خود جذب کرده بود.
يک کارشناس و منتقد کتاب در مورد قسمت دوم بخش پژوهش نيز اين بخش را با يک برنامه مناسب خوب ميداند و ميگويد: اولا مکان اين قسمت که به معرفي آثار پژوهشي جهان اسلام در مورد قرآن اختصاص داشت و 15 هزار جلد کتاب در آن به نمايش گذاشته شد در پيشاني نمايشگاه درست نيست چرا که عمومي نيست و باعث دلزدگي از بازديد ساير بخشها ميشود.
عليزاده عدم دسترسي و امکان استفاده مناسب از اين آثار پژوهشي جمعآوري شده را مشکل ديگر اين قسمت توصيف ميکند و ميگويد که در اين قسمت نه ليست خوبي از کتب ارائه شده بود، نه کتابها به نظم و ترتيب خاصي چيده شده بودند و نه امکاني براي محققان فراهم ميکرد تا از اين کتب نتبرداري کنند لذا در مجموع اين بخش به شکل ظاهري بيفايده بود.
اما ناگفته نماند که در لابلاي غرفههاي مشاوره و نمايش کتب ،غرفه ثابت سالهاي اخير يعني غرفه "قرآن و جهان هستي" هم وجود داشت که از طريق پرداختن به عجايب خلقت و عظمت آسمانها به نوعي درس خداشناسي فيزيک ميداد و طبق معمول همه ساله مخاطبان خاص خود را داشت. ***
خادمان قرآن و بي مهري مسئولان
اين بخش که براي دومين سال نتوانست مراسم سنتي تجليل از قاريان قرآن را با حضور رييسجمهور در شب ميلاد امام حسن مجتبي(ع) برگزار کند کار خاصي نداشت و تنها پخش فيلم "ملازهرا بيگ" خادمالقرآن يزدي که پخش ميشد براي لحظاتي بازديدکنندگان را به خود متوجه ميکرد.
بازديدکنندهها انگشت تعجب به دهان ميگزيدند که چگونه اين پيرزن کهنسال با نداشتن دو دست تا مچ و يک پا تا مچ چگونه هم مينويسد هم غذا ميپزد و هم همه آبادي را از 3 سالگي تاکنون قرآن آموخته است. ***
بخش خانواده، جذاب ولي تکراري
اين بخش که از دو سال پيش با عنوان عفاف و حجاب پا به نمايشگاه گذاشت و تمام فعاليتهاي پژوهشي آن را يک گروه دانشجويي از دانشگاه آزاد اسلامي کرج انجام ميدهند امسال نيز با دکوري بسيار زيبا که نمونهاش در هيچ کجاي نمايشگاه ديده نميشد در نمايشگاه هفدهم حاضر شد و با قدم زدن کوچه پشت خانه ميتوانستي تفاوتهاي دو خانواده آسماني و جهنمي را مشاهده کني و در انتها با ورود به خانه از حضور مشاوران بهرهگيري يکي از بازديدکنندگان ميگفت که برخي از اين تابلوها توهين به افراد است و نميتوان همه را مجبور کرد که اينطور فکر کرده و اينطور عمل کنند چرا که اسلام هم اينطور نيست و دست انسان را براي تشخيص راه درست با استفاده از ابزارهاي خود فراهم کرده است و قرآن و اهل بيت (ع)تنها چارچوبها را بيان کردهاند.
حيدري از کار شيک اين بخش تعريف ميکرد ولي معتقد بود کمي بايد کليتر و بدون شکل اين کار انجام شود.
بازديدکننده ديگري نظري مخالف اين را داشت و ميگفت: اينقدر کليگويي شده و کسي به آن اعتنا نکرده است که الان بايد براي بکار انداختن مغزهاي دوران معاصر که کمتر مورد استفاده ميگيرد مصاديق را به صورت واضح و روشن بيان کرد.
بههر حال فروش کتاب حريم "ريحانه" و شرکت در مسابقه آن قسمت پاياني اين بخش پربازديد کننده بود. ***
بخش بينالملل، مهمان پنج روزه اي که اعتبار نمايشگاه است!
افتتاحيه اين بخش 14 شهريور برگزار شد و 19 شهريور همه آنها که آمده بودند رفتند و اين تمام بدنه بينالملل هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن کريم بود.
افتتاحيهاي که در نوع خود جالب بود و در حالي که در نمايشگاه برگزار ميشد اما به نظر ميرسيد که همه کاره آن سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي است افتتاحيهاي که مدير بخش بينالملل نمايشگاه در آن بيش از دو برابر آنچه که به زبان فارسي سخن گفت، به زبان عربي ،ايران و انقلاب اسلامي را معرفي کرد و حوصله فارسي زبانان که بدون هيچ دستگاه ترجمهاي در جلسه حضور داشتند را از بين برد.
افتتاحيهاي که براي دادن دستگاه ترجمه همزمان براي شنيدن سخنرانان خارجي اين جلسه، کارت ملي طلب ميکرد و اگر نداشتيد، دو راه پيش روي شما بود يا بنشينيد و در و ديوار را نگاه کنيد و يا جلسه را ترک کنيد که بسياري راه دوم را برگزيدند؛ افتتاحيهاي که بسيار دير شروع شد و بسيار ديرهنگام تمام شد و در ساعتهاي انتهايي نمايشگاه و زمان بسته شدن دربهاي آن نوبت به بريدن روبان آن رسيد اما آنان که آمده بودند هم آنقدر ضعيف بودند که انسان تصور ميکرد در جهان اسلام هنر مرده است و اين چند نفر باقيمانده نسل منقرض شده هنر هستند. ***
ناشران ناراضي باز هم مسئله دار شدند
بخش ناشران عمدهترين بخش نمايشگاه بينالمللي قرآن است که هر ساله هم پرحاشيهترين و هم پربازديدکنندهترين بخش نمايشگاه است البته بخش فروشگاهي آن.
در اين بخش با ابتکار مسئولان، ناشران براي نخستين بار مجبور شدند تنها کتابهاي مربوط به انتشارات خود را بفروش برسانند و از بين کتابهاي ناشران فقط کتابهايي که رده بندي ديويي شماره 297 را دارا بود اجازه ورود به نمايشگاه را داشت.
بدين ترتيب ناشراني که علاقهاي براي حضور در نمايشگاه نداشتند نميتوانستند کتب خود را در معرض خريد بازديدکنندگان از اين نمايشگاه قرار دهند ولي مسئولان براي رفع اين مشکل با عقد قراردادي با يک مرکز توزيع به نام پکتا، يک فروشگاه مرکزي را در نمايشگاه ايجاد کردند تا هر ناشري اعم از آنان که در نمايشگاه حاضر بودند و يا آنان که حاضر نبوددن بتوانند کتب خود را در اين فروشگاه مرکزي عرضه کنند.
اين فروشگاه مرکزي کتب ناشران را با 40 درصد تخفيف قيمت پشت جلد از ناشران ميگرفت و با 20 درصد تخفيف به علاقهمندان عرضه ميگردد. علاوه بر اين قرار بود که کتب ليست شده و موضوعبندي داشته باشند تا کمتر افراد دچار سردرگمي شوند که هيچ يک از اين دو موضوع به طور کامل اجرا نشد.
هرچند اين اقدام ابتکاري موجب نارضايتي بسياري از ناشران شده بود و در يکي دو هفته اول درگيريها و اخبار زيادي پيرامون آن در نمايشگاه به گوش ميرسيد ولي از آن به بعد با کم شدن سختگيري مسئولان ،کتابهاي ناشران مختلفي را ميتوانستيد روي ميز فروش غرفههاي انتشارات ببينيد.
در اين بخش ممنوعيت فروش برخي کتبي که ردهبندي 297 را هم دارا بودند در روزهايي موجب جنجال شد که کمکم اين موضوع هم رفع شد و يکي از همين کتب (الهي نامه خواجه عبدالله انصاري) به عنوان يکي از کتب پرفروش فروشگاه مرکزي عنوان شد.
کار ديگري که در اين بخش و ساير بخشها صورت گرفت ولي نمود بيشتري در اين بخش داشت، قطع تحويل افطاري ساده و مختصر نمايشگاه بود که تا سالهاي پيش و حتي روزهاي ابتدايي نمايشگاه در بين غرفهداران توزيع ميشد که در تصميمي، قرار شد غرفهداران نيز مانند ساير اقشار و براي رعايت عدالت در صفهاي عريض و طويل افطاري که از مدتي پيش از اذان مغرب تشکيل ميشد، بايستند. اين کار به دليل اينکه مشتريان غرفههاي انتشارات تا زمان افطار در نمايشگاه حضور داشته و بسياري از غرفه داران با کمبود نيرو مواجه بودند، عملا امکانپذير نبود.
اقدام ديگري که در روزهاي پاياني نمايشگاه انجام شد، جمعآوري دستگاههاي پرداخت الکترونيکي وجوه کتاب(POS) بود که يک روز قبل از پايان نمايشگاه در روزهايي که به گفته ناظران، اوج بازديد از نمايشگاه بود و نسبت به سالهاي گذشته تعداد بازديد از اين روزهاي نمايشگاه بيسابقه بود، نيز موجبات نارضايتي عده اي را فراهم کرد.
در اين بخش ناشران معتقد بودند که در روزهاي ابتدايي يا همان دو روز اول فروش کتاب نحوه مطلوبي داشت چرا که با توزيع يک ميليون بن در ميان 500 مدير موسسه قرآن دعوت شده به نمايشگاه سبب خريد مطلوب آنها ميشد ولي در روزهاي بعد رکودي نسبي به وجود آمد تا هفته آخر که باز فروش نمايشگاه به حد مطلوبي رسيد.
قرآن بيشترين خريدار را در همه غرفهها به خود اختصاص داد که با قيمتهاي متفاوتي که داشت و بعضا تا 700 هزار تومان رسيد، فروش خوبي را براي ناشران رقم زد.
حضور ناشران خارجي که با نمايندگي از آنان يک ناشر عربي در نمايشگاه حاضر بود، سبب شد تا علاقهمندان بتوانند از اين کتب عربي هم بهرهبرداري کنند.
رييس هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن کريم به گفته محسن پرويز معاون فرهنگي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، دستور گرفتن بن را براي بازديدکنندگان گرفته بود ولي با تلاقي اين نمايشگاه با دوران انتقال قدرت در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و بوروکراسي اداري اين اقدام نيز مانند بسياري از اقدامات ديگر ناموفق ماند. ***
نمايشگاه قرآن، بايدها و نبايدها
در حالي که بازديدکنندگان و غرفهداران معتقدند بايد نمايشگاه، نمايشگاه قرآن باشد و در آن ، هنرهاي قرآني عرضه شود معاف، قائم مقام هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قران کريم معتقد است اين نمايشگاه به بيشتر اهداف پيشبيني شده رسيده است.
به گفته وي ،برآورد مسئولان به دليل اطلاع از سياستها و برنامه ها با برداشت مردم متفاوت است.
معاف از استقبال مردم و حضور گرم مردم سخن ميگويد و از اينکه نمايشگاه يک تفرجگاه معنوي را ايجاد کرده ابراز رضايت ميکند.
وي مفاهيم محوري را در چند بخش مشهودتر از ساير بخشها ميداند و ميگويد که در طول اين نمايشگاه به مباحث خانواده روابط همسران و تربيت فرزندان پرداخته شد.
قائم مقام هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن، ورود به موضوعاتي همچون مديريت قرآن با حضور مديران دستگاهها و تسري قرآن در زندگي و جامعه را از موضوعات مورد نظر در آينده عنوان ميکند.
وي در ارايه گزارشي از بخشهاي مختلف نمايشگاه ميگويد: آموزش روخواني، روانخواني، فصيحخواني و حتي قرائت نماز در بخش آموزش، ايجاد فضايي مفرح و شاد در بخش کودک براي ايجاد يک تصور شاد از قرآن براي کودکان، پاسخگويي و مشاوره در بخش پژوهش و حضور 216 ناشر داخلي و 20 ناشر خارجي در بخش نشر مکتوب از مهمترين رويدادهاي نمايشگاه هفدهم بود.
معاف افزود: امسال در بخش نشر مکتوب ،رونق فروش کتابهاي ديني و ارزشي بالا بود و بسياري از ناشران راضي بودند و البته فروش آثارمتناسب با کيفيت کتب توليد شده است.
وي با اشاره به رشد تکنولوژي در سطح جامعه گفت: به تناسب رشد فضاي مجازي مردم انس و ارتباط بيشتري با آن پيدا ميکند ولي با ضعف 10 درصدي در نظارت اين بخش روبرو بوديم.
معاف برنامه خادمان را مورد بيمهري ميخواند و ميگويد: امسال هم مانند سال گذشته بنا داريم که اين مراسم را در نهاد رياستجمهوري برگزار کنيم.
همچنين حجتالاسلام والمسلمين سالاريان مسئول بخش نشر الکترونيک هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن کريم هم در گفت و گويي با خبرنگار ايرنا بر اين اعتقاد خود پاي فشرد که در طول چهار سال گذشته بخش نشر الکترونيک به يک بلوغ نسبي رسيده است.
وي با اشاره به استقبال کم از اين نمايشگاه در روزهاي ابتدايي نمايشگاه که پارکينگها و سالنهاي خالي از جمعيت نشانه هاي آن بودند، از جبران اين کمبود در دهه آخر نمايشگاه و به خصوص دو روز پاياني سخن گفت.
سالاريان با اشاره به اينکه در سال گذشته به دليل تعميرات مصلا، فضاي کلي نمايشگاه هفدهم کم شد، گفت: سال گذشته فضاي بخش ما 2400 متر مربع بود که امسال به 1100 متر مربع تقليل يافت ولي سعي شد که در اين کم شدن فضا، شرکتهاي کيفيتر در نمايشگاه حاضر شوند به همين دليل از ميان 4 هزار محصول معرفي شده، 2 هزار و 500 محصول به دليل کيفيت پايين کنار گذاشته شدند و تنها 1500 محصول توانست به نمايشگاه راه پيدا کند که از ميان آنها 500 نرمافزار و هزار محصول صوتي و تصويري از 90 شرکت امکان حضور پيدا کردند.
مدير بخش نشر الکترونيک با اشاره به فراخواني براي انتخاب بهترين محصولات گفت: 170 محصول از طريق خوداظهاري شرکتها به عنوان آثار فاخر داوري شدند که در مرحله اول 71 محصول انتخاب شد و پس از دستهبنديهاي متفاوت از قبيل دستهبندي ترويجي، آموزشي و پژوهشي و دستهبندي فني، پژوهشي و جلوههاي ويژه و گرافيک به رييس نمايشگاه تحويل داده شد.
اين در حالي است که رييس نمايشگاه از خريد و اهداي نرمافزارهاي برتر نمايشگاه به موسسات قرآني خبر داده بود.
وقتي از کنار نشستهاي زيادي که در نمايشگاه برگزار شد مي گذشتي تنها مخاطبان آن را در برخي موارد تنها خبرنگاران مي ديدي ؛ بخش هاي کودک امسال که مانند هميشه پر رونق نبود و شادابي خاص هر سال را نداشت و يا بخش استانها که براي نخستين بار خودي نشان مي دادند و بازديد کننده اي را جذب نکرد و کاري براي عرضه در اين سطح نداشت(بجز چند اثر از فارس و يک تنديس قصص انبيا از تنه يک درخت) و يا بخش حوزوي که در جايي خلوت حضور داشت و بيشترين غرفه ها را به دفتر تبليغات اسلامي اختصاص داده بود و تنها کار مثبت آن را شايد نشستهاي پر محتوايي دانست که به نظر نگارنده جاي آن در نمايشگاه نيست و بايد فکر ديگري براي ارائه مطالب فکري در اين سطح انجام شود و يا بازديدهاي مسئولان و چندين و چند اتفاق ديگري که در طول اين نمايشگاه روي داد، بههر حال دفتر هفدهمين نمايشگاه بينالمللي قرآن کريم بسته شد ولي بايد انديشيد که آيا اين نمايشگاه نبايد براي سالهاي آينده فعاليتي را ارايه نمايد که به معناي حقيقي کلمه "نمايشگاهي" باشد؟ و يا اينکه آيا از نمايشگاه قرآن بايد انتظار پر کردن خلا و رفع مشکلاتي را داشت که در ساير بخش هاي مرتبط با قرآن در کشور وجود دارد؟
