سرویس بین الملل جوان آنلاین: جنگ سایبری در عرصه جهانی از اهمیت روزافزونی برخوردار شده و کشورهای بزرگ بهویژه امریکا، روسیه و چین، مدام رقبای خود را متهم به انجام انواع حملات سایبری به نهادها و تأسیسات خود میکنند. آنها کاملاً از این آگاهی دارند که در فضای سایبری با رقبا و دشمنان قدرتمندی روبهرو هستند. این حملات بیشتر با هدف دستیابی به اطلاعات حساس بهویژه درباره ابعاد صنعتی و نظامی و سیاسی، خرابکاری در تأسیسات کشور رقیب یا شنود مکالمات با انگیزههای مالی صورت میگیرد. با این حال خسارات ناشی از این گونه حملات محدود به کشور خاصی نیست و اکنون همه کشورها کم و بیش در معرض تبعات جدی حملات سایبری هستند. در این عرصه جدید قدرتهای بینالمللی اقدامات خود را معطوف به افزایش توانمندیها و مقدورات سایبری با هدف کسب اطلاعات از حریف و نیز ضربه زدن به زیرساختها و نهادهای حساس دشمنان کرده و میلیاردها دلار برای ایجاد قابلیتهای سایبری خود هزینه کردهاند.
حمله سایبری بیسابقه
حمله سایبری بیسابقه اخیر به امریکا، ادعای آن را به عنوان قویترین قدرت سایبری جهان زیر سؤال برده و نشان میدهد که دشمنان واشنگتن میتوانند ضربات بزرگی به آن وارد کنند. این حملات سایبری بسیاری از سازمانها و نهادهای فدرال امریکا را هدف قرار داده است. پس از وزارت خزانهداری، وزارت بازرگانی و وزارت دفاع امریکا (پنتاگون)، مقامات وزارت انرژی امریکا و اداره ملی امنیت هستهای این کشور که مدیریت ذخایر تسلیحات هستهای امریکا را بر عهده دارد نیز اعلام کردند که شواهدی در دست دارند مبنی بر اینکه هکرها به شبکه اطلاعاتی این دو نهاد امریکایی دست یافتهاند. افبیآی، دستگاههای اطلاعاتی و شاخه سایبری وزارت امنیت داخلی امریکا گفتهاند دو هفته اخیر به ابعاد گسترده تهاجم سایبری پی بردهاند. مقامات فدرال امریکا هنوز در تلاش هستند که گستره خسارتهای وارد شده را ارزیابی کنند.
این حملات سایبری نشانگر چند مسئله است: نخست اینکه مهاجمان سایبری یا همان هکرها به صورت کاملاًَ سازمانیافته و هدفمند این حملات سایبری را انجام میدهند. به عبارت دیگر، در پشت این تهاجمات سایبری همانگونه که مقامات امریکایی نیز ناچار به اعتراف به آن شدهاند دولتی قرار دارد که هدف بزرگی را از این حملات در سر دارد. در این زمینه برخی رسانههای امریکایی همانند روزنامه واشنگتن پست، یک گروه هکر روسی به نام «کوزی بیر» را مسئول این تهاجم سایبری بیسابقه قلمداد کردهاند. اما این ادعا به شدت از جانب روسیه رد شده و آن را گامی برای افزایش روسستیزی در امریکا در آستانه روی کار آمدن رئیسجمهور جدید امریکا یعنی جو بایدن دانستهاند. به نظر روسها هدف از این اتهامسازی این است که از همان ابتدای کار دولت جدید امریکا رویکرد ضد روسی آن تقویت شده و اقداماتی را در راستای مجازات مسکو انجام دهد. با این حال رسانههای امریکایی همچنان به متهم کردن روسیه ادامه میدهند. به گفته آلکس مارکوآرت خبرنگار ارشد شبکه سیانان، یافتن کلمهای که پیچیدگی این حملات سایبری را به درستی توصیف کند دشوار است. ماجرا به اقدامات هکرهای روسی مربوط است. تا جایی که متوجه شدهایم آنها در سال گذشته در داخل شبکههای دولت فدرال امریکا بودهاند تا اینکه چند روز پیش، دولت فدرال امریکا متوجه این مسئله شد.
البته جو بایدن در آستانه ورود به کاخ سفید هماکنون موضعگیری تندی در این زمینه صورت داده و عاملان این حمله را تهدید کرده است. بایدن در اظهاراتی ضمن اینکه اعلام کرد امنیت سایبری را سرلوحه اقدامات دولت خود قرار خواهد داد تاکید کرد حملات سایبری علیه نهادهای فدرال امریکا امری بسیار نگرانکننده است. بایدن گفت: دولت من کاری خواهد کرد که عاملان این حملات، هزینه سنگینی بپردازند.
مسئله دوم اینکه حملات سایبری کنونی به امریکا نشان میدهد که به رغم تلاشهای بسیار گسترده واشنگتن برای توسعه توانمندی سایبری خود در دو بعد تدافعی و تهاجمی، اما دشمنان امریکا نیز همزمان به تقویت تواناییهای سایبری خود پرداخته و در عمل توانستهاند با نمایش اخیر خود یعنی حملات بسیار گسترده به نهادهای دولت فدرال امریکا عملاً آن را تا آستانه فلج و ناتوانی کامل ببرند.
استراتژی امنیت سایبری جدید امریکا
با توجه به نقش روزافزون توانمندی سایبری در قدرت ملی کشورها، امریکا به دنبال تدوین و اجرای راهبردهای جدیدتر در این عرصه بوده است. دونالد ترامپ رئیسجمهوری امریکا ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۸ اولین استراتژی ملی سایبری امریکا طی ۱۵ سال اخیر را امضا کرد که در آن اولویتهای دفاعی دولت فدرال تشریح و بر حمله به هکرهای خارجی تأکید شده بود. استراتژی ملی امنیت سایبری دولت ترامپ از نهادهای محلی و ایالتی خواسته بود سیستمهای دولتی را تقویت کرده و با شرکتهای بخش خصوصی برای مقابله با این تهدیدها همکاری کنند. در این سند به هکرها و گروههای مجازی خارجی هشدار داده شده که از این به بعد تحت استراتژی جدید امنیت سایبری امریکا، تدابیر تهاجمی علیه آنها افزایش خواهد یافت. به گفته جان بولتون مشاور امنیت ملی پیشین امریکا، استراتژی امنیت سایبری جدید امریکا خواستار پاسخ تهاجمی به هر کشوری است که امریکا را هدف قرار میدهد: «هر کشوری که علیه امریکا فعالیت سایبری انجام میدهد باید انتظار داشته باشد که ما به صورت تهاجمی و تدافعی پاسخ خواهیم داد.»
جنبه مهم و متمایز استراتژی سایبری جدید امریکا تأکید بر عملیات سایبری تهاجمی است. دولت اوباما محدودیتهایی بر نحوه انجام حملات سایبری اعمال کرده بود، اما دولت ترامپ بخش زیادی از این محدودیتها را در راهبرد سایبری خود لغو کرد. ترامپ قبل از آن با صدور فرمانی قواعد موسوم به «دستورالعمل سیاستگذاری ریاست جمهوری ۲۰» را لغو کرد تا محدودیتهای مربوط به حمله سایبری را بردارد. این قواعد روند و هماهنگیهای بینسازمانی پیش از انجام حملات سایبری به ویژه علیه کشورهای متخاصم را تشریح میکند. ترامپ دستور داده بود رویکرد امنیت فضای مجازی امریکا تغییر کند و دستورالعملهای جدیدی به آژانسهای فدرال برای نحوه محافظت از خود و اطلاعات محرمانه در برابر خطرات خارجی ارائه شود. بولتون گفته است: «ما مجوز عملیاتهای تهاجمی در فضای مجازی را صادر کردیم که از طریق فرآیند هماهنگی ذیل دستور جدید رئیسجمهور اجرا خواهند شد. اجرای این طرح به نفع امنیت ملی ما است، نه فقط به خاطر اینکه خواستار عملیاتهای تهاجمی مجازی بیشتری هستیم بلکه باعث ایجاد ساختار بازدارندگی میشود.»
این در حالی است که پیشتر ترامپ فرمان اجرای تحریم علیه شرکتها یا افراد خارجی مظنون به دخالت در انتخابات این کشور را امضا کرده بود. این تحریمها میتوانند علیه افراد یا شرکتهایی وضع شوند که به دلیل حملات سایبری یا اقدامات دیگر به دخالت در انتخابات امریکا متهم میشوند. یک مقام امریکایی در این باره گفته بود: «دولت مصمم است هنجارهای جدیدی در فضای سایبری ایجاد کند. این اولین گام برای تعیین مرز و اعلام علنی واکنش ما به رفتارهای بد است.»
جمعبندی
به رغم اینکه در سند استراتژی ملی امنیت سایبری جدید امریکا به هکرها و گروههای مجازی خارجی هشدار داده شده از این به بعد در چارچوب این استراتژی، تدابیر تهاجمی علیه آنها افزایش خواهد یافت، اکنون مشخص شده که این تهدیدها توخالی بوده و واشنگتن عملاً در برابر بزرگترین تهاجم سایبری به امریکا، دچار سردرگمی و انفعال شده است. امریکاییها هرگاه خود اقدام به حمله سایبری علیه دشمن کنند که نمونه بارز آن حمله سایبری به تأسیسات هستهای ایران با بدافزار «استاکس نت» بود، آن را موجه و مشروع قلمداد میکنند، در حالی که اقدام مشابه از سوی دیگر کشورهای رقیب یا خصم را برنمیتابند، اما حملات سایبری به مثابه تیغی دو لبه محسوب میشود که توسط دشمنان امریکا نیز میتواند به نحو مؤثری علیه این کشور مورد استفاده قرار گیرد.
