سیا متهم ردیف اول است

رمزگشایی از سناریو ناپدید شدن پژوهشگر ایرانی

روز یکشنبه دهم خرداد 1388، او هم مثل بقیه زائرین ایرانی، از خانواده‌اش خداحافظی و تهران را به مقصد جده ترک کرد. در آخرین تماس‌هایی که از مدینه النبی با خانواده‌اش داشته، گفته که مأموران سعودی هنگام ورود به جده بیش از زائرین دیگر از او پرس‌وجو کرده‌اند. سه روز بعد زمانی که برای زیارت حرم نبوی هتل محل اقامتش را ترک کرد، دیگر به آنجا برنگشت و هیچ کس هم نمی‌داند که او الان کجاست. امروز درست 130 روز از مفقود شدن شهرام امیری می‌گذرد، مردی که داستان‌پردازی درباره او به خبراول و داغ رسانه‌های غربی و عربی تبدیل شده است. امیری محقق دانشگاه مالک اشتر بوده و آن طور که منابع غربی ادعا می‌کنند و البته سناریوهای خاصی را از طرح این موضوع دنبال می‌کنند نقش مهمی در پژوهش‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی داشته، ولی نه موضع‌گیری‌های رسمی وزارت خارجه ایران و نه حرف‌های خانواده امیری چنین چیزی را تأیید نمی‌کند. منوچهر متکی وزیر امور خارجه در آخرین موضع‌گیری درباره شهرام امیری از لفظ «تبعه جمهوری اسلامی» استفاده کرد. همسر شهرام امیری هم می‌گوید که او یک پژوهشگر بوده و است. او می‌گوید: ایشان تنها یک محقق بودند و هیچ سمت دولتی نداشتند و پژوهش‌های ایشان در زمینه فیزیک که رشته تخصصی است داشته‌اند. همسر امیری ورود او به عربستان را تأیید کرده و می‌گوید: چون ایشان به طور رسمی وارد عربستان شده‌اند، دولت عربستان باید جوابگو باشد که چرا حدود چهار ماه است که از ایشان اطلاعی نداریم. ایشان آخرین بار از مدینه تماس گرفت و با ویزای زیارتی عازم این کشور شده‌اند. سه نفر، یک سناریو حدود دو ماه قبل، زمانی که منوچهر متکی در ملاقات با اسامه بن احمد التنوسی سفیر عربستان در تهران از نحوه برخورد ریاض با زائرین ایرانی انتقاد می‌کرد، تصور خیلی‌ها این بود که حرف‌های وزیر امور خارجه به نحوه برخوردهای معمول«شورطه‌»های سعودی با زوار مدینه‌النبی برمی‌گردد. متکی به سفیر ریاض هشدار داد که در صورت ادامه این وضعیت، ایران در اعزام زائرین خود بازنگری خواهد کرد. البته این موضوع تا حدی صحت داشت، ولی واکنش متکی بیشتر به ناپدید شدن شهرام امیری برمی‌گشت البته شهرام امیری اولین ایرانی نیست که طی یکی دو سال گذشته ناپدید شده، بلکه علیرضا عسگری معاون سابق وزیر دفاع، نصرالله تاجیک سفیر سابق ایران در انگلیس و شخصی به نام اردبیلی هم در این زمره هستند. عسگری در ترکیه ربوده شد و نصرالله تاجیک هم در سال 2006 در فرانسه ناپدید شده است، ولی نگاهی به سابقه ناپدید شدن این افراد نشان می‌دهد آنطور که غربی‌ها مدعی شده‌اند، هیچ‌کدام از این افراد اطلاعات قابل ذکری درباره برنامه هسته‌ای ایران نداشته‌اند. سناریوی امیری: سناریوی ناپدید شدن شهرام امیری را اولین‌بار روزنامه الشرق‌الاوسط کلید زد و مدعی شد که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در سفر اخیر خود به نیویورک یک یادداشت اعتراض رسمی به بان‌کی مون را «دبیرکل سازمان ملل» ارائه کرده و از ربوده شدن سه ایرانی طی سال‌های اخیر به طور رسمی شکایت کرده است. البته این نکته که ایران از ربوده شدن اتباع خود به سازمان ملل شکایت کرده چندان بیراه نیست، ولی نکته مهم این است که روزنامه‌های عربی و غربی سعی می‌کنند ناپدید شدن امیری را با بحث آشکارسازی مرکز جدید غنی‌سازی ایران موسوم به فورد و مرتبط کنند. این سناریو بلافاصله بعد از تازه‌ترین اظهارات متکی کلید خورد. متکی روز چهارشنبه در گفت‌وگو باخبرنگاران در حاشیه نشست هیأت دولت گفت: ایران اسنادی به دست آورده که نشان می‌دهد آمریکا در گم شدن شهرام امیری در عربستان دخالت داشته است. او همچنین عربستان را در این زمینه مسؤول دانست. البته یان کلی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا دخالت کشورش را در این ماجرا تکذیب کرد و گفت که این پرونده برای آمریکا ناآشناست. همزمان با این اظهارات یان‌کلی، رسانه‌های غربی سناریوی «فرار» امیری را کلید زدند و مدعی شدند که او ناپدید یا دزدیده نشده، بلکه از ایران فرار کرده و اطلاعات هسته‌ای در اختیار آمریکایی‌ها قرار داده است. آسوشیتدپرس در گزارشی نوشت: «ناپدید شدن دانشمند هسته‌ای ایران طی حج در ماه ژوئن، این سؤال را مطرح کرده است که آیا او فرار نکرده تا اطلاعات برنامه هسته‌ای ایران را در اختیار غرب بگذارد؟ آسوشیتدپرس می‌نویسد: «امیری چند ماه قبل از کشف تأسیسات غنی‌سازی اورنیوم در قم ناپدید شده، تأسیساتی که آمریکا و متحدانش ایران را متهم به ساخت مخفیانه آن می‌کنند. فاصله زمانی این دو حادثه کارشناسان را به این سمت رهنمون کرده که احتمالاً امیری اطلاعات پنهان برنامه هسته‌ای ایران را به غرب داده باشد. ناظران سیاسی در تهران با استناد به اسنادی که منابع اطلاعاتی غرب ارائه می‌کنند، صحت این سناریو را زیر سؤال می‌برند. امیری حدود 4 ماه قبل ناپدید شده و براساس سناریویی که منابع غربی مطرح می‌کنند، طی همین مدت اطلاعات هسته‌ای ایران را به دستگاه‌های اطلاعاتی غرب داده است، درحالی که بیشتر منابع اطلاعاتی غرب می‌گویند که حداقل از 6 ماه قبل از تأسیسات فوردوی قم مطلع بوده‌اند. لئون پانتا رئیس سیا روز پنج‌شنبه حتی پا را از این هم فراتر گذاشت و در گفت‌وگویی که با مجله تایمز انجام داد، گفت‌ که آمریکا با استفاده از اطلاعات جاسوسی اسراییل از سه سال قبل از تأسیسات قم مطلع بوده است.رئیس سرویس اطلاعاتی آمریکا (CIA) می‌گوید: «حفاظت اطلاعات اسراییل در ویرایش و تصحیح اطلاعات از مرکز هسته‌ای مخفی ایران در قم که اخیراً اشکار شده، دست داشته است.» پانتا گفت: «CIA از سه سال قبل از مرکز هسته‌ای ایران در قم آگاه بوده است». او اضافه کرد: سازمان اطلاعات آمریکا به همراه سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه، اسراییل و انگلیس در حال تنظیم این پرونده بوده‌اند. سناریوی جایگزین ناظران اطلاعاتی در مقابل سناریویی که رسانه‌های غربی پیش‌ می‌کشند سناریوی دیگری مطرح می‌کنند. براساس این سناریو که آخرین تماس‌های تلفنی امیری با خانواده‌اش نیز آن را تأیید می‌کند، پلیس عربستان روز دهم خرداد بعد از چندبار پرس و جو در فرودگاه ریاض، نسبت به سوابق شخصی امیری مظنون شده و بلافاصله آن را در اختیار دستگاه‌های اطلاعاتی عربستان گذاشته‌اند. این اطلاعات به فاصله‌ کوتاه توسط دستگاه‌‌های اطلاعاتی عربستان در اختیار منابع اطلاعاتی آمریکا قرار گرفته و عناصر اطلاعاتی آمریکا نیز با همکاری دستگاه اطلاعاتی عربستان، شهرام امیری را ربوده‌اند. وجود یک فاصله 3 روزه بین ورود امیری به جده و ناپدید شدن او در مدینه صحت این سناریو را تقویت می‌کند، بویژه آنکه براساس اطلاعات موجود حساسیت ریاض به فعالیت‌های هسته‌ای ایران طی ماه‌های گذشته به شدت افزایش پیدا کرده است. تحلیل‌های امنیتی نشان می‌دهد براساس اطلاعات موجود ریاض برای برقراری موازنه هسته‌ای با ایران طی سال‌های گذشته تلاش زیادی کرده و آن طور که منابع اطلاعاتی غرب می‌گویند دستگاه‌های اطلاعاتی عربستان حتی به مرز خرید تسلیحات هسته‌ای هم پیش رفته‌اند. در همین چارچوب مقام‌های عربستان به شدت نسبت به پیشرفت برنامه‌های هسته‌ای ایران و تغییر توازن منطقه‌ای نگرانند. این موضوع به حدی جدی شده که منابع خبری چندی قبل فاش کردند عربستان به اسراییل برای حمله احتمالی به تأسیسات هسته‌ای ایران و استفاده از آسمان خود چراغ سبز داده است. قبول این سناریو و یا سناریویی به مراتب خفیف‌تر، ما را به سمت قبول سناریویی دیگر سوق می‌دهد: ریاض برای مهار ایران هسته‌ای با آمریکا همکاری گسترده اطلاعاتی دارد، همکاری‌ای که ممکن است از انجام عملیات پوششی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران تا ربودن اتباع و پژوهگشران ایران متغیر باشد.