چشم‌انداز کابینه جدید لبنان

سنگ اندازی مصر تمام می شود؟

با وجود اینکه حدود سه ماه از زمان معرفی سعد حریری، رئیس جریان المستقبل برای تشکیل کابینه جدید لبنان می‌گذرد، اما هنوز این کابینه تشکیل نشده است. با این حال در روزهای اخیر تحرکات و رایزنی‌ها میان بازیگران عرصه داخلی و خارجی تحولات لبنان افزایش یافته است که نتایج احتمالی آن بر رفع بن‌بست موجود در مسیر تشکیل کابینه جدید لبنان قابل تأمل است. از جمله این تحرکات می‌توان به سفر اخیر بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه به عربستان و پس از آن ارسال پیام مجدد بشار اسد به ملک عبدالله، سفر نخست‌وزیر فرانسه به لبنان، سفر ولید جنبلاط به فرانسه برای دیدار با حکمت شهابی وزیر دفاع اسبق سوریه (که اکنون مقیم پاریس است) قبل از سفر آتی وی به سوریه، سفر جفری فیلتمن معاون وزیر امور خارجه آمریکا به سوریه و اذعان مسؤولان مصری به انجام دیدار محرمانه میان مقامات سوریه و مصر اشاره کرد. با توجه به اینکه گفته می‌شد یکی از عوامل شکست رایزنی‌های اولیه سعد حریری برای تشکیل کابینه جدید، مانع تراشی‌های مصر بود، از این رو به نظر می‌رسد دیدارهای محرمانه اخیر میان مقامات سوریه و مصر که ظاهراً آثار آن در توافق گروه‌های فلسطینی به از سرگیری گفت‌وگو‌های داخلی نیزنمایان شده، می‌تواند در رفع این بخش از موانع موجود بر سر راه تشکیل کابینه جدید لبنان کارساز باشد؛ زیرا مصر از طریق ممانعت از تشکیل کابینه جدید لبنان از یکسو می‌خواست خشم خود را از تکروی عربستان در بهبود روابط خود با سوریه نشان دهد و از دیگر سو از آن به عنوان اهرم فشار در وادار کردن سوریه به استفاده از توان و نفوذ خود برای متقاعد کردن گروه‌های فلسطینی مستقر در سوریه به مشارکت در گفت‌وگو‌های داخلی و حل اختلافات داخلی استفاده کند. این موضوع از این رو برای مصر حائز اهمیت است که در چارچوب طرح کلانی که دولت اوباما برای حل بحران‌ها و چالش‌های موجود در خاورمیانه مدنظر دارد، مأموریت سرو سامان دادن به اوضاع داخلی فلسطینی‌ها به گونه‌ای که آمادگی لازم را برای ورود به مذاکرات سرنوشت‌ساز پیدا کنند، به مصر واگذار شده است و به همین علت مصر به هر طریق ممکن تلاش می‌کند در خصوص پیشبرد گفت‌وگو‌های داخلی فلسطینی‌ها موفقیتی کسب کند. این موضوع نشان می‌دهد که بین تعویق و تأخیر گفت‌وگو‌های داخلی گروه‌های فلسطینی در قاهره و تأخیر و تعویق در تشکیل کابینه جدید لبنان ارتباطی معنادار وجود دارد و اگر خوش‌بینی‌های اخیر در خصوص از سرگیری مذاکرات گروه‌های فلسطینی در قاهره به تحقق بپیوندد، می‌تواند آثار مثبتی بر پیشبرد گفت‌وگو‌های مربوط به تشکیل کابینه لبنان داشته باشد. تأثیر‌پذیری تحولات سیاسی لبنان از تحولات پیرامونی درخصوص مراودات سوریه و آمریکا نیز قابل تأمل است که در این خصوص علاوه بر موضوع فلسطین، می‌توان موضوعات دیگری همچون ایران، عراق و عربستان را نیز به این معادله اضافه کرد. آنچه این موضوع را قابل تأمل می‌سازد این است که سفر اعلام شده ملک عبدالله به سوریه که می‌توانست با سفر سعد حریری به سوریه همراه و حتی همزمان باشد و به تشکیل کابینه جدید لبنان منجر شود، با دخالت و مانع تراشی آمریکا ناکام ماند و در پی آن با اتهاماتی که علیه سوریه در خصوص حملات تروریستی بغداد مطرح شد، روابط رو به بهبود آمریکا و سوریه نیز تحت‌الشعاع این فضا قرار گرفت و به مدت چند هفته از آن شور و شتاب اولیه فاصله گرفت و حتی بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه احتمالاً برای آنکه بحث دیدار با اوباما مطرح نشود، از سفر به نیویورک برای شرکت در اجلاس سران سازمان ملل خودداری کرد. بر این اساس چنانکه در دور جدید تحرکات و رایزنی‌هایی که میان دمشق و واشنگتن از سر گرفته شده است، پیشرفتی حاصل شود امکان دارد بر شکستن بن‌بست موجود در سر راه تشکیل کابینه لبنان اثر مثبت داشته باشد. با این حال نباید از این واقعیت نیز غافل شد که بخش دیگری از موانع موجود در سر راه تشکیل کابینه لبنان همچنان‌که میشل عون رهبر جریان آزاد مسیحی به آن اشاره کرده است، به اختلافات اساسی موجود میان وی و سعد حریری در خصوص تقسیم پست‌های کلیدی مربوط می‌شود و در صورتی‌که درخواست وی مبنی بر ابقای جبران باسیل (داماد میشل عون) در پست وزارت مخابرات و ارتباطات تأمین نشود بعید است که بن‌بست موجود در سر راه تشکیل کابینه شکسته شود. بر این اساس می‌توان گفت بن‌بست در مسیر تشکیل کابینه لبنان زمانی شکسته خواهد شد که علاوه بر بازیگران خارجی، بازیگران صحنه داخلی لبنان نیز درباره تشکیل تشکیل کابینه جدید و تقسیم پست‌های کلیدی به توافق برسند و در روزهای اخیر تحولات در هر دو عرصه داخلی و خارجی مثبت و در جهت رفع بن‌بست بوده است.