این سرای قدیمی که متعلق به دوران پهلوی اول است به وسیله شخصی به نام عزیزالله اف از نسل همان یهودیهایی که نادرشاه برای توسعه مشهد از قزوین وارد مشهد کرد، ساخته شد. در واقع کاروان سرای او تجارت خانهای برای صادرات محصولات مختلف بوده است. عزیزالله اف تاجر ثروتمند مشهدی بود، اما خیلی سال قبل از آنکه یهودیها مشهد را ترک کنند، این تجارتخانه را در سال ۱۳۴۸ قمری به حاج غلامحسین سالم مشهدی واگذار کرد.
در زمان حاج غلامحسین این سرا محل رفت و آمد تاجران فرش و گلیم بود سپس تبدیل به تجارتخانه مواد غذایی شد. الان هم محلی برای خرید و فروش کالاهای ایرانی و اجناس دستدوم خارجی است. کسبه میگویند از همان روزی که غلامحسینخان این تجارتخانه را خریده بود سقفش در حال ریزش بوده و نیاز به بازسازی داشته است.
معماری این کاروان سرای قدیمی به صورت درون گرا می باشد یعنی به دو بخش اندرونی و بیرونی تقسیم شده است. قسمت اندرونی یا بخش خصوصی آن در شرق ساختمان و دارای حیاط کوچک می باشد، بخش بیرونی این بنا در مرکز قرار دارد و دارای حیاط بزرگ بوده که توسط غرفه ها احاطه شده است. این عمارت سه طبقهای از سطح کوچه پایین تر است و همین امر باعث شده، از بیرون این ساختمان تنها دو طبقه آت دیده شود. مصالح به کار رفته در این ساختمان آجر، گچ و ملات می باشد و معماری این بنا، دلیل بر قدمت آن است.
سال 1380 تجارتخانه عزیزالله اف با شماره 4030 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و کسبه به دلیل اینکه دیگر اجازه تعمیرات نداشتند و این اثر تاریخی وضعیت نا مناسبی پیدا کرده بود تا این که سرانجام مرداد ماه امسال حیاط کوچک سرا برای بازسازی و مرمت پلمب و مغازههای آن تخلیه شد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسانرضوی در این خصوص گفت: قرار است گام اول طرح بازسازی و مرمت حیاط سرا 18 ماه کامل شود.
ابوالفضل مکرمیفر افزود: سرای عزیزالله اف با توجه به قدمت آن و خطر بروز حوادثی مانند پلاسکو و اقلام مورد معامله در این سرا، نیاز به مرمت و بازسازی دارد. درک گام نخست حیاط کوچک این سرا مورد بازسازی و مرمت قرارگرفت.
وی بیان کرد: رویکرد ما برای این گام استحکامبخشی و مقاومسازی بناست.
مکرمی با بیان اینکه شهرداری، دادگستری و فرمانداری نیز در این طرح میراث فرهنگی رایاری می کنند، عنوان کرد: این طرح با حداقل بودجه آغاز شده است و هزینههای جاری به نسبت یک سوم بین میراث فرهنگی، شهرداری و کسبه تقسیم میشود، اما به عقیده من بیشترین مشارکت و همکاری را کسبه باید داشته باشند تا این طرح به خوبی اجرا شود.
وی در خصوص اینکه تکلیف کسبهای که مغازه خود را تخلیه کردهاند چه میشود، اظهار کرد: شهرداری مشهد مکانی موقت برای فعالیت کسبه در نظر گرفته است که ۳۱ مغازه در پاساژ عدالت و ۱۵مغازه نیز در بازار عباسقلیخان تحویل کسبه می شود.