سرویس اقتصادی جوان آنلاین: به گزارش تسنیم، مرکز پژوهشهای مجلس آثار ویروس کرونا بر کشاورزی ایران و راههای مقابله با آن را بررسی کرد.
در این گزارش آمدهاست: بدون شک شیوع ویروس کرونا آثار شگرفی بر سبک زندگی انسانها خواهد داشت. آثار اقتصادی این پدیده بیش از سایر موارد قابلتوجه بوده و به همین دلیل بسیاری از کشورهای دنیا بستههای حمایتی قابلتوجهی را برای عبور از این بحران در نظر گرفتهاند. در بین بخشهای اقتصادی، بخش کشاورزی نیز متأثر از آن خواهد بود، اگرچه میزان اثرپذیری آن نسبت به بخشهای صنعت و خدمات کمتر است.
کاهش قیمت کالاهای کشاورزی: افت قیمت انرژی و کالاها باعث تضعیف سرمایهگذاری و کاهش رشد تولید ناخالص داخلی در کشورهای صادرکننده میشود، اما با کاهش تقاضا انتظار میرود قیمت محصولات اساسی کشاورزی نیز کاهش یابد که این به طور بالقوه برای واردکنندگان، تجار و مصرفکنندگان موقعیت مناسبی است.
فسادپذیری اغلب تولیدات کشاورزی: فسادپذیری اغلب تولیدات کشاورزی به ویژه صیفیجات و محصولات گلخانهای (مانند گلهای زیستی) و کاهش خریداران به دلیل شرایط پیش آمده به ویژه برای شب عید موجب فروش نرفتن یا اتلاف آنها شدهاست.
کاهش تولید: با ماندن در خانه پس از شروع کرونا، رها کردن شغل به دلیل ترس از مبتلا شدن به بیماری یا اعمال قرنطینه عرضه نیروی کار کاهش یافتهاست. در صورت طولانی شدن بحران کرونا، تولید بخشی از محصولات کشاورزی مانند تولید گلهای زینتی غیرضروری تلقی شده و با کاهش شدید تولید مواجه خواهند شد. همچنین با خانهنشین شدن مردم و بالطبع با تغییر در الگوی مصرف، تولید بخش قابلتوجهی از تولیدات صنایع غذایی مانند کنسرو، کمپوت و الویه با کاهش مواجه خواهد شد. بنابراین تولید در بخش کشاورزی و به ویژه خدمات مرتبط (در زنجیره عمدهفروشی و خردهفروشی) و صنایع تبدیلی کاهش مییابد.
برآورد میزان زیان کل بخش کشاورزی: با توجه به اثرگذاری ۸/ ۷ درصدی شیوع ویروس در بخش مصرف و ۱۰ درصدی در بخش صادرات، میزان حداقل خسارت ناشی از این بحران در اسفندماه ۱۳۹۸ در حدود ۳۲۵۰ میلیارد تومان در بخش مصرف و ۷۰۰ میلیارد تومان در بخش صادرات تخمین زده میشود. تداوم شیوع ویروس کرونا در ماههای فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ میتواند دامنه خسارتها را به صورت تصاعدی گسترش دهد.
توجه به بخش مصرف: رکود اقتصادی ناشی از شیوع ویروس کرونا، به میزان قابلتوجهی بنگاههای عرضهکننده محصولات کشاورزی و غذایی را تحتتأثیر قرار دادهاست. کاهش تقاضا، قیمت برخی محصولات غذایی را کاهش داده و زیان قابلتوجهی را متوجه کسب و کارهای کشاورزی و غذایی کردهاست. برای مثال، میزان زیان در بخش عرضه گوشت قرمز در حدود ۱۱۶۶ و برای گوشت سفید در حدود ۴۳۷ میلیارد تومان در ماه برآورد میشود. از اینرو تدابیر ویژه جهت تداوم تولید و پایداری کسب و کار بنگاههای خردهفروشی و عرضهکننده محصولات غذایی باید در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد. برای این منظور توصیه میشود که چتر بیمهای به منظور پوشش ریسک ناشی از این ویروس گسترش یابد.
حمایت از خانوار: مواد خوراکی تقریباً ۲۴ درصد از هزینههای خانوار را پوشش میدهد، اما به واسطه رکود اقتصادی، خانوارها نسبت به تأمین بخشی از هزینههای غذایی دچار مشکل شدهاند. اعطای کارت اعتباری و پرداختهای نقدی تا حصول اطمینان نسبت به دریافت کافی مواد غذایی توسط خانوارها باید عملیاتی شود.
شیوع ویروس کرونا علاوه بر کاهش ۱۰ درصدی صادرات محصولات کشاورزی، منجر به افزایش شتابزده واردات این محصولات نیز شدهاست. این تصمیم تراز منفی ۱/۱ میلیارد دلاری را به وجود آوردهاست. برآوردهای جهانی نشان میدهد که هر دلار کالای صادراتی کشاورزی میتواند منجر به ایجاد ۱ /۲۷ دلار ارزش افزوده در کسب و کارهای زنجیره تأمین آن محصول شود.
بنابراین، توصیه میشود که محدودیتها و موانع صادراتی مورد بازبینی قرار گیرد، ایجاد چنین موانعی منجر به ایجاد اخلال در زنجیره تأمین محصولات کشاورزی شده و موجب فروپاشی زنجیرههای ارزش میشود. از طرف دیگر، رکود اقتصادی ناشی از این ویروس در سطح جهان منجر به کاهش قدرت اقتصادی کشورها شده و به تبع آن ارزش پول ملی در این کشورها کاهش خواهد یافت؛ این اتفاق در نهایت واردات این محصولات را پرهزینهتر خواهد کرد.
جایگاه بخش کشاورزی در پساکرونا: بحرانهای مصنوعی برخلاف مخاطرات طبیعی معمولاً به سود بخش کشاورزی در ایران بودهاست. شیوع ویروس کرونا جایگاه این بخش را بیش از گذشته تقویت خواهد کرد و منجر به تغییر الگوهای ذهنی نسبت به این بخش میشود. از آنجایی که شیوع این ویروس تجارت محصولات کشاورزی و غذا را تحتتأثیر قرار دادهاست، از اینرو نمیتوان برای همیشه چشم امید به واردات این محصولات داشت، زیرا در مواقع بحرانی واردات محصولات میتواند اصالت خود را از دست دهد. بنابراین انتظار میرود که برای بخش کشاورزی در اقتصاد پساکرونایی نقش ویژهای قائل شد.
