سرویس اقتصادی جوان آنلاین: اقتصاددانان از حامیان توسعه سبد محصولات شرکتهای نفتی هستند. آنها معتقدند تقاضا برای محصولات این بخش با تعیین قیمت مناسب، همواره وجود دارد. هرچند هماکنون دنیای ما با شرایط متفاوتی به دلیل همهگیری کرونا دست و پنجه نرم میکند.
مدیران شرکت نفتی در برنامهریزیهای بلندمدت خود به این نکته توجه نکرده بودند که با همهگیری یک ویروس جدید، صنعت پاییندستی با شوک بزرگی روبهرو میشود. در یک قرن اخیر، هیچگاه دنیا با چنین بحرانی روبهرو نبوده است.
در ادامه تلاش میکنیم تا پیامدهای پرشدن مخازن ذخیرهسازی نفت بر بازار و تولیدکنندگان بررسی شود. در دو ماه اخیر، شرکتهای نفتی مجبور شدهاند تا تولید از هزاران چاه خود را به دلیل سقوط تقاضا متوقف کنند. البته ذخیرهسازی نفت ارزان در مخازن و نفتکشهای قدیمی به ویژه در زمانهای کاهش قیمت نفت، سابقهای طولانی دارد. هماکنون تقاضای نفت و فرآوردههای نفتی مناطق مختلف دنیا به صورت همزمان تا ۴۰درصد کاهش یافته است و شرکتهای بهرهبردار مجبور شدهاند تا به دلیل فقدان ظرفیت ذخیرهسازی بیشتر، از تولید خود بکاهند.
کشورهای کوچک تولیدکننده نفت عضو اوپک نظیر آنگولا و نیجریه بخش اعظم نفت تولیدی خود را به صورت خام میفروشند، اما کشورهایی نظیر کویت و عربستان سعودی دارای پالایشگاههای داخلی و خارجی هستند که با داشتن قراردادهای مشارکت، این کشورها از تقاضای تضمینشده طلای سیاه در بلندمدت برخوردارند. بخش قابلتوجهی از تولید نفت این کشورها در قالب قراردادهای بلندمدت به فروش میرسد.
عراق از کشورهایی است که باید نفت خود را عمدتاً به صورت خام به فروش برساند. این کشور باید از روش عرضه تک محمولهای و ماهانه برای صدور نفت خود استفاده کند. در دوره سقوط قیمتها در بازار نفت (۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ میلادی) غولهای نفتی روزهای دشواری را پشتسر گذاشتند. داراییهای بخش پاییندستی تنها ابزار سودآوری و بقای آنها در این دوره دشوار بود. حاشیههای سود بخشهای پالایش، پتروشیمی و جایگاههای عرضه سوخت با کاهش قیمت نفتخام، از سودآوری بیشتری برخوردارند. به خاطر داشته باشید شرکتهایی نظیر اکسون موبیل، رویال داچ شل و شورون در دوره بحران قیمتها به دلیل تنوع سبد داراییهای خود توانستند با کابوس ورشکستگی مقابله کنند.
در مورد حجم بازار تک محمولهای، اطلاعات قابل اعتماد اندکی وجود دارد. دادههای این معاملات جمعآوری نمیشوند و در عرف بازار معاملات، تفاوتی میان قراردادهای کوتاهمدت و تکمحمولهای وجود ندارد.
خارج از دید
ایلیات کامینسکا، در سال ۲۰۱۳ میلادی، بررسی گستردهای در مورد تاریخچه این موضوع برای فایننشال تایمز انجام داد. نتایج این مطالعه نشان داد اطلاعات اکثر قراردادهای تک محمولهای هیچگاه ردیابی و منتشر نمیشود.
در دهه ۱۹۸۰ میلادی و همزمان با جنگ نفتکشها، بازار تک محمولهای توسعه یافت. در آن سالها در زمانهایی تا ۳۰ درصد نفتکشها به انتقال تک محمولهای میپرداختند، اما در مورد سهم این محمولهها از کل بازار نفت در شرایط کنونی نمیتوان به جمعبندی کاملی رسید. کشورهایی نظیر عربستان و روسیه تلاش میکنند تا نفت بیشتری را در چارچوب قراردادهای بلندمدت به فروش برسانند. هرچند در بازار ناپایدار و شکننده کنونی، راهبردهای بلندمدت فاقد اولویت هستند.
نقش تکمحمولهها
در ماه جاری، تقاضای نفت ۲۵درصد نسبت به سال گذشته، کاهش داشته است که بخش اعظم این سقوط به تک محمولهها مربوط میشود. تجارت نفت با بزرگترین شوک کوتاهمدت تاریخ روبهرو شده و با شکلگیری مازاد عرضه، خریداران اندکی در بازار وجود دارند. هیچ زمانی نیز برای پایان بحران کنونی قابل پیشبینی نیست.
اگر شرایط بازار بهبود یابد و شاهد بازگشت تقاضا به میزان قبل از همهگیری کرونا باشیم، این نفتهای ذخیره شده نقشی تأثیرگذار بر بازار خواهند داشت. با افزایش معاملات در بازار، دارندگان ذخایر به مدت چند ماه با برگ برنده، روانه تالارهای معاملاتی میشوند.
دارندگان این ذخایر نفتی معمولاً پس از چند ماه با فروش نفت ارزان خریداری شده، سود میکنند. صاحبان نفتکشها نیز با بررسی شرایط بازار از تانکرهای خود به عنوان یک مخزن شناور بهره میبرند. با افزایش تقاضا، در کوتاهمدت شاهد معاملات جدید نخواهیم بود. چرا که بخش زیادی از تقاضا توسط نفتهای ذخیره شده، نه محمولههای جدید.. در ماههای اخیر، نرخ اجاره تانکرها رشدی بهتآور داشته و بدین ترتیب دلیل این افزایش نرخ، کاملاً مشخص شده است.
با بازگشت بازار به شرایط تعادل، دوباره نرخ اجاره تانکرها به میزان گذشته بازمیگردد. تعدادی از تانکرهای در نوبت اوراق شدن نیز هم اکنون دارای محمولههای نفتی برای عرضه به بازار در ماههای آینده هستند.
سرانجام اینکه پالایشگاههای مستقل که بخش اعظم تولیدات خود را به صورت تک محمولهای به پمپ بنزینها میفروشند، با شرایط دشواری به دلیل فقدان مشتری روبهرو شدهاند. بسیاری از غولهای نفتی در سالهای اخیر پمپ بنزینهای خود را وادار کردهاند، اما همچنان دارای قراردادهای تأمین سوخت با مدیران این جایگاههای مستقل هستند. گویی نبرد غولها در بخش بالادستی اینبار به حوزه پاییندستی نیز کشیده شده است.
منبع: Forbes
