سرویس فرهنگ و هنر جوان آنلاین: چند روز قبل بود که محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر ارشاد در گفتوگویی اعلام کرد که «قطعا نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در فصل بهار برگزار نخواهد شد.» وی تصمیمات نهایی را به جلسه شورای سیاست گذاری حواله داده، اما از گزینه لغو نمایشگاه هم سخن گفته بود؛ اتفاقی که اگر بیفتد، ضربهای سخت و سهمگین بر ناشران وارد خواهد شد. قبل از سال جدید بود که قادر آشنا، مدیر وقت موسسه نمایشگاههای فرهنگی به «صبحنو» گفته بود که اگر نتوانیم نمایشگاه را در تایستان برگزار کنیم، احتمال لغو آن وجود دارد؛ گزینهای که حالا گویا در حال پررنگترشدن است، با این تصور که اگر کرونا تا آخر خرداد میهمان ما باشد، باید از فکر برگزاری نمایشگاه کتاب در سال ۹۹ بیرون بیاییم.
هر چند در میان ناشران نظرات متعددی درباره برگزاری یا عدمبرگزاری نمایشگاه کتاب وجود دارد، اما افشین شحنهتبار معتقد است منطقیترین تصمیم لغو برگزاری نمایشگاه در سال جاری است. مدیر انتشارات شمع و مه با اشاره به شرایط روز کشور میگوید: در شرایط کنونی حتی اگر امروز هم ویروس کرونا از بین برود، نمیتوان اقدامات عاجلی برای بازگردانی وضعیت کشور و نشر انجام داد. نمیتوانیم امیدوار باشیم که نمایشگاه کتاب تهران برگزار شود. حتی اگر قرار باشد این نمایشگاه در ماه مهر یا آبان نیز برگزار شود، باید از همین امروز مقدمات اجرای آن را کلید بزنیم که امکانش وجود ندارد. ناشران بزرگ و کوچک به شدت از وضعیت فعلی لطمه خوردهاند و متأسفانه هیچ جایگزینی برای گردش مالی نشر وجود ندارد، حتی نمایشگاههای استانی نیز در صورت برگزار شدن نمیتوانند وضعیت را بهبود بخشند. به نظر من شیوع ویروس کرونا یک امتحان خوبی برای معترضان و مخالفان برگزاری نمایشگاه کتاب تهران و نمایشگاههای کتاب استانی بود چرا که بهوضوح مشخص شد، عدم برگزاری نمایشگاه کتاب چه ضرری به اقتصاد نشر وارد میکند.
وی با اشاره به ایده برگزاری نمایشگاه کتاب تهران به صورت مجازی که از سوی برخی ناشران مطرح شده است، به تسنیم گفت: به نظر من منطقیترین اقدام این است که امسال نمایشگاه کتاب تهران برگزار نشود چرا که ما زیرساخت برگزاری نمایشگاه به صورت مجازی و دیجیتال را نداریم. بالغ بر ۷۰ درصد ناشران ما به شیوههای سنتی فعالیت میکنند، برگزاری نمایشگاه کتاب تهران بهصورت مجازی و دیجیتال در ایران با این زیرساختها شدنی نیست و بهتر است در این کار هزینه نشود، چون نتیجهبخش نخواهد بود. تفاوت بزرگی بین نشر در ایران و نشر در دنیا وجود دارد، سیستم فروش کتاب به شیوه دیجیتالی و پستی در خارج از ایران سالهاست که شیوهای مرسوم است و ناشران خارجی در دوره کرونا با این شیوه توانسته اند ضررهای خود را جبران کنند؛ البته در همین کشورها نیز ناشران سنتی لطمات بسیاری خوردهاند، از همین رو دولتهای فرانسه، آلمان و انگلیس برای جبران خسارات ناشران یارانهای را برای ناشران در نظر گرفتهاند که البته هنوز پرداخت نشده است. در انگلستان، واترستون یکی از بزرگترین کتابفروشیها، اعلام کرده که بزرگترین ضربه مالی در سالهای اخیر را خورده است. وی با اشاره به رشد چندبرابری فروش کتاب در فیدیبو، طاقچه و... در یک ماه گذشته گفت: این حاصل فروش آثار ۳۰ درصد ناشران ما است، چرا که ۷۰ درصد باقی اصلا زیرساخت دیجیتالی ندارند.
البته برگزار نکردن نمایشگاه کتاب به نفع کتابفروشان هم ایده دیگری است که این روزها میان برخی فعالان نشر مطرح میشود. محمدتقی حقبین، مدیر کتابفروشی خانه کتاب شفق و مدیرمسوول انتشارات «کتاب یک» در اینباره به ایبنا میگوید: آهنگ لغو برگزاری سیوسومین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب تهران از اواخر سال گذشته به صدا درآمده که بهخودی خود بزرگترین ضایعه را برای صنعت نشر ایجاده میکند. حداقل اگر کتابفروشیها در این تعطیلات نوروز فعال بودند، فروش نوروزی میتوانست کمکی برای صنعت نشر باشد. بهتر است نمایشگاه سیوسوم در سال ۹۹ برگزار نشود، اختصاص بودجه میلیاردی نمایشگاه، بهعلاوه مجموع حمایتهای یارانهای برای خرید کتاب از ناشران متقاضی حضور در نمایشگاه و برگزاری مفصل طرحهای حمایتی به عیدانه کتاب و طرحهای فصلی دیگر، در رفع مشکل ناشران و کتابفروشان موثر خواهد بود.
