سينماگران دفاع مقدس در گفت‌وگو با «جوان»:

سينماي دفاع مقدس ضامن هويت ملي ماست

نفيسه كرميسينماي دفاع مقدس در ايران زماني شاهد ساخت انواع و اقسام فيلم‌هاي جنگي در بخش‌هاي مختلف بود، اما به تدريج توليد آثار سينمايي دفاع مقدس كمرنگ شد، به طوري كه با تلاش 20 ساله هنرمندان عرصه دفاع مقدس،‌هنوز بسياري از زواياي هشت سال دفاع مقدس مهجور مانده است كه انتظار مي‌رود در سال‌هاي بعد، لايه‌هاي زيرين جنگ، مبارزه،‌ دفاع مقدس و ارزش‌ها نيز در فيلمنامه‌ها جايگاه ويژه‌اي پيدا كند. سينماي دفاع مقدس ضامن هويت ملي ماست حميد بهمني، كارگردان فيلم «آن مرد آمد» وضعيت سينماي دفاع مقدس را از نظر كمي نامطلوب ارزيابي كرد و افزود: سينماي دفاع مقدس از نظر كمي از وضعيت قابل قبولي برخوردار نيست، ولي از نظر كيفي همچنان درخشان و تابناك است. وي ادامه داد: متأسفانه اين درخشش در پشت ابرهاي نامهرباني نهفته شده كه موجب بروز نكردن درخشش سينماي دفاع مقدس مي‌شود. به طوري كه به‌رغم تأكيدات مقام معظم رهبري در خصوص نشر و ترويج افكار فرهنگ دفاع مقدس براي ضمانت اين فرهنگ در جامعه، ولي اين فرهنگ هنوز جا نيفتاده است.بهمني گفت: با وجود متوليان زياد دفاع مقدس اما حداقل امكانات توزيع مي‌شود كه اين تناقض آشكاري در جهت‌گيري فرهنگي ماست.وي فرهنگ دفاع مقدس را حيات بخش دانست و تصريح كرد: به علت ترويج فرهنگ دفاع مقدس اصول و اركان مثبتي را در بدنه و فرهنگ جامعه ترويج داد، ولي با اين حال اين اتفاق خوب جدي گرفته نمي‌شود. بهمني اظهار داشت: سينماي دفاع مقدس تنهاترين، صادق‌ترين، پاك‌ترين و مقدس‌ترين سينمايي است كه بعد از انقلاب شكل گرفته است. بهمني سينماي دفاع مقدس را به عنوان سينماي ملي خواند و تأكيد كرد: اين سينما هم به فرهنگ دفاع مقدس وابستگي شديد دارد و هم به فرهنگ انقلاب اسلامي ايران وابسته است. به عبارت ديگر اين سينما بومي‌ترين سينماي ماست. وي افزود: اين سينما اگر مورد حمايت جدي مسؤولان قرار بگيرد نجات‌بخش نسل تشنه و افسارگسيخته ما خواهد بود.بهمني خاطرنشان كرد: ما دراين فرهنگ مي‌توانيم اسطوره‌هاي واقعي نه افسانه‌اي پيدا كنيم. وي به ستاره‌هاي درخشان در عرصه دفاع مقدس اشاره كرد و اذعان داشت: ستاره‌هاي عرصه دفاع مقدس ابدي هستند و هيچ گاه خاموش نمي‌شوند چون در پرتو خداوند بودند، براي خدا رفتند، براي او جانشان را فدا كردند و باعث درخشان ماندن اين ستاره شده است. وي اوج سينماي دفاع مقدس را در سال‌هاي 74، 75 و اوايل 76 دانست و تصريح كرد: از سال 76 به بعد سينماي دفاع مقدس با مسير نزولي همراه است چون در آن زمان با ورود دولت اصلاحات سينماي دفاع مقدس به انزوا كشيده شد و نفس سينماي دفاع مقدس را به شماره انداخت. وي افزود: اين زخم آنقدر عميق است كه به‌رغم تلاش دولت‌ نهم نتوانسته اين زخم را ترميم كند يعني حداقل دو دولت بايد روي كار بيايد تا بتواند اين عرصه را به رشد و شكوفايي برساند. بهمني به خصوصي شدن سينماي جنگ اشاره كرد و اظهار داشت: نگاه سينماي جنگ شخصي شده و اين نگاه فراگستر نيست، به طوري كه در دوران اصلاحات چند فيلم مانند «دوئل» با بودجه‌هاي بالا ساخته شد، ولي تأثيرگذاري آن در مقايسه با فيلم «آژانس شيشه‌اي»، «از كرخه تا راين» و «ليلي با من است» خيلي ضعيف‌ بود. وي افزود: با وجود حمايت‌ها، سرمايه‌ها و زمان طولاني كه صرف اين فيلم شد، مورد استقبال مخاطبان واقع نشد. بهمني تأكيد كرد: سينماي دفاع مقدس ضامن هويت ملي ماست. وي با اشاره به فيلم‌هاي اخراجي‌ 1 و 2 اظهار داشت: به دليل اينكه اين فيلم تكيه بر فرهنگ دفاع مقدس دارد ولي با به كارگيري از ژانر طنز مورد استقبال مردم قرار گرفت. حتي در بعد تراژدي نيز فيلم‌هاي« از كرخه تا راين» و« آژانس شيشه‌اي» نيز توانست مخاطب خود را به دست آورد.وي به ايرادات اصلي در ساخت فيلم‌هاي دفاع مقدس اشاره كرد و اذعان داشت: دلايل اصلي اين ايرادات متوجه سياستگذاري، عدم حمايت دولت‌هاي قبل و همچنين دلسرد شدن دست‌اندركاران سينما است، در حالي كه سينماي دفاع مقدس دين سنگيني بر گردن كارگردانان دارد.نگاه جديد به سينماي دفاع مقدس باعث استقبال از آن مي‌شود عبدالله باكيده، كارگردان و فيلمنامه‌نويس سينماي دفاع مقدس نيز به افول سينماي دفاع مقدس اشاره و تصريح كرد: منظر نگاه به جنگ جدا از حماسه به جزئيات اجتماعي مي‌پردازد كه به وجود آورنده افت اين سينما است و اين امر باعث مي‌شود كه دولتمردان ما حاضر به سرمايه‌گذاري در زمينه سينماي دفاع مقدس نيستند و اين سينما را به انزوا مي‌كشد.كارگردان فيلم «تو را دوست دارم» به برخي‌از فيلم‌هاي قوي و قابل قبول سينماي دفاع مقدس اشاره كرد و افزود: فيلم‌هايي مانند «گيلانه» و «اتوبوس شب» با رويكرد جديدي كه به اين نوع سينما پرداخته است، باعث موفقيت اين فيلم‌ها مي‌‌شود.باكيده اظهار داشت: در همين عرصه دو فيلم اخراجي‌هاي 1 و 2 ظهور مي‌كند كه از ديدگاه جديدتري به مسأله نگاه مي‌كند و موفق مي‌شود تا حد ركودشكني بي‌سابقه‌اي در فروش آثار دفاع مقدس پيش رود كه اين امر دور از ذهن نبوده است. وي افزود: از شروع سينماي جنگ هميشه فيلم‌هايي كه نوع نگاه جديدتري داشتند از استقبال و توجه مخاطبان برخوردار شده‌اند.جوانان به سينماي دفاع مقدس علاقه‌مندند شمقدري درباره دليل عدم تمايل سينماگران به ساخت آثار دفاع مقدس گفت: ‌ضربه‌اي که در دوره اصلاحات به سينماي دفاع مقدس وارد شد سبب شد تا بين فيلمسازان و سينماي دفاع مقدس فاصله بزرگي ايجاد شود. ‌همچنين سياستگذاري‌هاي فرهنگي در آن دوره نيز سبب شد تا سينماگران انگيزه خود را براي ساخت فيلم‌هاي دفاع مقدس از دست بدهند. ‌فيلمسازان ما با ساخت چنين آثاري بيگانه شده‌‌اند و بايد در پي چاره‌اي براي اين مهم باشيم. ‌ کارگردان فيلم سينمايي« بر بال فرشتگان» در ادامه در پاسخ به اين پرسش که چگونه مي‌توان در فيلمسازان براي ساخت آثار سينمايي دفاع مقدس ايجاد رغبت کرده و اين سينما را احيا کرد، ‌گفت: ‌بايد موانعي را که سبب ايجاد بيگانگي ميان سينماگران و سينماي دفاع مقدس شده از ميان برداشته شود تا بار ديگر اين ژانر سينمايي پرطرفدار احيا شود؛ براي اين مهم در قدم اول مي‌بايست شرايط فرهنگي ساخت چنين آثاري و امکانات و ساز و کارهاي اجرايي در نهادهاي فرهنگي و سينمايي کشور همچون معاونت سينمايي ارشاد فراهم شود. ‌شمقدري خاطرنشان کرد: ‌جوانان ما به دفاع مقدس و آثار حاصل از آن علاقه بسياري دارند. ‌نمونه اين اشتياق را مي‌توان در اردوهاي راهيان نور که در مناطق جنگي برگزار مي‌شود جست و جو کرد. ‌هنوز جوانان ما 25 سال بعد از آزادي خرمشهر به اين مناطق مي‌روند تا با چگونگي اين رويداد بزرگ بيشتر آشنا شوند. ‌با وجود چنين شرايطي کافي است آتش اشتياق را در ميان فيلمسازان با تجربه‌اي که در جنگ حضور داشته‌‌اند و فيلمسازان جواني که خواهان ساخت آثار سينمايي دفاع مقدس هستند زنده کرد. ‌بايد به دور از هرگونه تخيل در راه بيان حقايق جنگ به‌ وسيله سينما بيان کرد. ‌