هادی غلامحسینیچند سالی است که مسؤولان بانکی کشور تصمیم به حذف صفر از واحد پول ملی گرفته و معتقدند که این اقدام موجب کاهش تورم و حجم معاملات و کاستن بار روانی در جامعه و سبب سهولت بیشتر در فعالیتهای اقتصادی میشود.
در همین خصوص در حاشیه جلسه هیأت دولت در تاریخ چهارشنبه 27 شهریور محمود بهمنی رئیس بانک مرکزی به خبرنگاران گفت: حذف سه صفر از واحد پولی در جلسه کارگروه طرح تحول به تصویب رسیده است و به نتیجه نهایی رسیدیم ولی تا کاهش بیشتر تورم این طرح را متوقف کردهایم.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با "جوان آنلاین" گفت: این طرح همچون تمام پروژههای بزرگ و پرهزینه ملی موافقان و مخالفانی دارد که باید پیش از هر اقدام عملی نظرات آنها مورد بررسی قرار گیرد.
بیگلریان اظهار داشت: البته در عرصه بینالمللی بعضی از کشورها همچون ترکیه هستند که چند سال پیش اقدام به چنین عملی کردند و شش صفر را از واحد پول خود حذف کردند و از سوی دیگر کشورهای زیادی نیز هستند مانند ژاپن که نیازی به این قبیل کارها در عرصه اقتصادی نمیببینند.
وی افزود: هرگونه اقدامی در زمینه حذف صفر از پول ملی نیازمند قرار گرفتن روند حرکتی اقتصاد کشور در مسیر کاهش تورم است. وی خاطرنشان کرد: در صورت عدم مهار تورم ارزش پول به سرعت کاهش یافته و ناگزیر از اضافه کردن مجدد صفر در مقابل اسکناسها خواهیم بود کما اینکه در برخی کشورها همین مسأله به تغییر 18باره واحد پول ملی انجامید.
وی در خصوص مزیتهای حذف سه صفر با توجه به رعایت مسائل اقتصادی در جامعه افزود: اگر نقدینگی را کنترل کنیم و همچنین زمینههای کاهش تورم هم ایجاد کنیم در آن صورت این طرح میتواند منجر به کاهش حجم اسکناس، سادگی در مبادلات، نگهداری سادهتر حسابها، ارقام و ترازنامهها، اشغال فضای کمتر آمار و اطلاعات مالی در حافظه و هارد رایانهها، نقل و انتقال سادهتر پول، کاهش آثار روانی تورم و نیز صرفهجویی در وقت برای شمارش حجم زیاد اسکناسها بشود.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا حذف سه صفر به خودی خود باعث کاهش تورم میشود گفت: اگر ما با این نگاه مبادرت به انجام این عمل کنیم که باعث کاهش تورم شود خیر و چه بسا که این عمل باعث افزایش تورم هم شود.
وی تصریح کرد: در صورت حذف سه صفر از واحد پول هر هزار تومان به یک تومان برابر خواهد شد.
حال ما اقلامی را دارا هستیم که کمتر از هزار تومان مبادله میشوند. با اجرای این طرح قطعاً قیمتهای جدیدی برای این دسته از کالاها تعیین خواهد شد که فروشندگان برای رهایی از مشکل پول خرد نرخ کالای خود را با کمی افزایش رند میکنند که در این صورت شاهد افزایش تورم خواهیم بود.
از سوی دیگر رئیس شورای رقابت در گفتوگو با فارس گفت: حذف سه صفر تنها در تعریف پول ملی، حجم اسکناس مورد نیاز و تغییر ظاهری نرخ مبادله پول ملی با ارزهای دیگر اثرگذار است و تأثیری بر شاخصهای واقعی اقتصاد نخواهد داشت.
جمشید پژویان ادامه داد: اثرات حذف سه صفر کوتاه مدت است، این کار در بلند مدت هیچ تاثیری در اقتصاد کشور نخواهد داشت و این عمل برخی مشکلات حمل، حسابداری و هزینه چاپ پول را تحت تاثیر قرار می دهد. مردم به علت مطلع نبودن از حذف سه صفر متضرر نشوند
پژویان زمانبر بودن جابهجایی کامل اسکناس های قدیم و اسکناسهای جدید را از دیگر تأثیرات کوتاهمدت این اقدام برشمرد و افزود: جابهجایی کامل اسکناسهای قدیم و اسکناسهای جدید و از چرخه خارج شدن اسکناس های قدیم به یک دوره نسبتاً طولانی نیاز دارد.
رئیس شورای رقابت ادامه داد: در جامعه فعلی ما، هنوز کسانی هستند که در نوعی انزوای خبری قرار دارند و آنطور که باید و لازم است در جریان اخبار و وقایع قرار نمیگیرند که این قبیل افراد نباید متضرر شوند.
وی خاطرنشان کرد: این قبیل مسائل با برنامهریزی صحیح و منطقی قابل پیشگیری و حل است و مشکلی ایجاد نخواهد کرد.
حذف سه صفر تاثیری در نرخ تورم ندارد
پژویان در پاسخ به این پرسش که آیا حذف سه صفر بر نرخ تورم تاثیرگذار خواهد بود، گفت: باور اینکه حذف سه صفر باعث افزایش نرخ تورم می شود، بسیار سخت است و هرچند ممکن است در کوتاه مدت باعث افزایش قیمتهای موردی شود اما در شاخصهای تغییرات قیمت تفاوتی ندارد.
این استاد اقتصاد خاطرنشان کرد: تورم یعنی درصد تغییر قیمتها. تعداد صفرهای پول ملی تفاوت عمده و چشم گیری در درصد تغییرات ایجاد نمیکند که بتواند در نرخ تورم تاثیرگذار باشد.
وی ادامه داد: ممکن است در کوتاه مدت عدهای به دلیل عدم دسترسی سریع برای تبدیل اسکناسهای قدیم به جدید بخواهند اسکناسهای قدیمی را به سریعتر خرج کنند و به این دلیل خریدهای خود را زودتر انجام دهند، این امر مشروط بر این است که مردم برای تبدیل اسکناسهای خود با مشکل مواجه باشند که میتوان از این عمل جلوگیری کرد.
پژویان تأکید کرد: خرید زودتر میتواند افزایش قیمت موردی را به دنبال داشته باشد ولی در شاخص تغییر قیمتها تأثیرگذار نیست.
رئیس شورای رقابت در پاسخ به این پرسش که راهکار حذف سه صفر از پول ملی توأم با کاهش تورم چیست؟، گفت: مسأله حذف سه صفر تنها یک سیاست تغییر تعریف پول است که بانک مرکزی در مطالعات خود به این نتیجه رسیده که این سیاست تغییر تعریف پول را اعمال کند.
وی در پایان یادآور شد: حذف سه صفر تنها در تعریف پول ملی، حجم اسکناس مورد نیاز و تغییر ظاهری نرخ مبادله پول ملی با ارزهای دیگر اثرگذار است و تاثیری در شاخصهای واقعی اقتصاد نخواهد داشت.
همچنین محمد واعظ اقتصاددان نیز معتقد است: موفقیت در اجرای طرح حذف سه صفر از واحد پول ملی در گرو توفیق در مدیریت انتظارات تورمی است.
این کارشناس مسائل اقتصادی افزود: عموماً این سیاست با هدف تسهیل در مبادلات به اجرا درمیآید، زیرا کوچک شدن ارقام به شکل غیرمنطقی بزرگ شده، باعث سهولت در نگهداری حسابها، معاملات اقتصادی، دریافتها و پرداختها خواهد شد.
این اقتصاددان با بیان اینکه در کوتاه مدت، دو مسأله یا محدودیت برای این سیاست قابل تصور است افزود: محدودیت اول به مسائل تغییر ارقام حسابهای نگهداری شده مربوط است مانند بروز برخی اشتباهات، تخلفات و تغییر پایه آماری .
وی اضافه کرد: محدودیت دوم، تاثیر تورمی است از ناحیه ایجاد انتظارات تورمی که به شکلی خفیف ظهور و بروز می یابد.
واعظ گفت: گرچه اجرای سیاست حذف یک یا چند صفر از واحد شمارش پول ملی، نباید با تورم روبهرو باشد، اما اگرتلقی عموم از این سیاست این باشد که چون در کشور تورم بالاست واحد شمارش تغییر کرده؛ خود این تلقی، انتظارات تورمی و در نتیجه یک تورم خفیف که منشأ آن روانی است را به دنبال خواهد داشت.
وی افزود: مدیریت انتظارات که تا حدودی اقدامی روانشناسانه و جامعهشناسانه است، از نقش بسزایی در روند موفقیتهای حذف صفر از واحدهای شمارش پول ملی برخوردار است.
این اقتصاددان با بیان اینکه در بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین و همچنین ترکیه این سیاست به اجرا درآمده است، گفت: میزان موفقیت این سیاست بیش از هرچیز به چگونگی اجرای آن بستگی دارد.
بنابراین گزارش اگرچه نگاههای کارشناسان نسبت به اجرای طرح حذف سه صفر از پول ملی، با توجه به شرایط یکسان نیست اما با توجه به تجربه اجرای این طرح در کشورهای دیگر کارشناسان معتقدند که موفقیت و یا ناکارآمدی آن به نحوه اجرا بستگی دارد و در حقیقت طرح حذف سه صفر به خودی خود نمیتواند گرهی از مشکلات بگشاید، مگر آنکه سیاستهای مکمل و مهمتری در جلوگیری از تورم را که همانا توجه به تولید و کم کردن تأثیرات اقتصاد از سیاستهای بینالمللی است در دستور کار قرار داد.
