مهمترین بخش طرح پنج مرحله ای توازن ذوب آهن اصفهان ، پروژه ساخت و نصب تجهیزات کوره بلند طرح توازن با عنوان « کوره بلند شماره 3» است که به عنوان بزرگترین پروژه صنعت فولاد کشور، با ظرفیت یک میلیون و چهارصد هزار تن مراحل آزمایشی بهره برداری را با موفقیت به پایان رسانده است و به زودی با حضور رییس جمهور بهره برداری رسمی از بزرگترین کوره بلند کشور با حداکثر ظرفیت آغاز خواهد شد.
هدف گذاری کمی سند راهبردی توسعه صنعتی در مورد تولید فلزات اساسی سهم فولاد را تا پایان سال 1404 معادل 3/5 درصد تولید جهانی، یعنی از نظر وزن تولیدی معادل 55 میلیون تن وهمچنین در زمینه صادرات معادل 4 درصد صادرات جهانی یعنی حدود 20 میلیون تن را در نظر گرفته است .
به منظور دستیابی به این مهم طرح های عظیمی در سطح کشور در حال اجرا است که از آنجمله می توان به طرح توازن ذوب آهن اصفهان اشاره کرد طرحی که با هدف موازنه و متعادل ساختن ظرفیت تولید بین بخشهای مختلف خط تولید و افزایش ظرفیت سالانه از 2/2 میلیون تن در سال به 6/3 میلیون تن چدن مذاب پیش بینی شده و مطالعه و اجرای آن از محل درآمدهای داخل این شرکت به تصویب شورای اقتصاد کشور رسیده ا ست.
مهمترین بخش طرح پنج مرحله ای توازن ذوب آهن اصفهان ، پروژه ساخت و نصب تجهیزات کوره بلند طرح توازن با عنوان « کوره بلند شماره 3» است که به عنوان بزرگترین پروژه صنعت فولاد کشور، با ظرفیت یک میلیون و چهارصد هزار تن مراحل آزمایشی بهره برداری را با موفقیت به پایان رسانده است و به زودی بهره برداری رسمی از بزرگترین کوره بلند کشور با حداکثر ظرفیت آغاز خواهد شد.
اهمیت این پروژه زمانی آشکارتر می شود که بدانیم، هم اکنون 65درصد کل تولید فولاد دنیا، به دلیل گران بودن گاز و صرفه اقتصادی به روش کوره بلند انجام می شود، بنابراین با حذف احتمالی یارانه های انرژی، به خصوص گاز، قاعدتا تولید فولاد در کشور از روش احیای مستقیم به سمت کوره بلند گرایش خواهد یافت.
در زمینه مشخصات فنی متمایز کننده این پروژه عظیم ملی با شاهین اخوت مدیر دفتر فنی شرکت پیمانکار نصب و تامین بخشی از قطعات کوره بلند شماره 3 گفت و گویی کرده ایم که از نظر شما می گذرد گفتنی است شرکت پیمانکار نصب این پروژه شرکت انرژی گستر نصیر از مجموعه شرکت های مادر تخصصی انرژی گستر سینا وابسته به معاونت توسعه انرژی بنیاد مستضعفان است .
مهندس شاهین اخوت در مورد ظرفیت کوره بلند شماره 3 و وجه تمایز آن با کوره های بلند شمار ه های 1و2 گفت :
پروژه کوره بلند شماره 3 نسبت به ظرفیت و تناژ تولید نسبت به سایر کوره های بلند کشور منحصر به فرد است به عنوان مثال کوره های بلند میبد و همدان و قروه با حجمی به مراتب کوچکتر ساخته شده اند . حجم این کوره دو هزار مترمکعب و بالاترین ارتفاع کوره بلند معادل 94 متر است ظرفیت تولید اسمی کوره بلند شماره 3 ذوب آهن اصفهان معادل 27هزار تن در طول یک شبانه روز و4/1 میلیون تن در سال که این ظرفیت تا سقف 6/1 میلیون تن قابلیت افزایش را دارد. برای این کوره بهترین و تقریبا به روز ترین تکنولوژی تولید در دنیا در نظر گرفته شده است
وی مهمترین سیستم ها و تکنولوژی های منحصر به فرد بکار رفته در بزرگترین کوره بلند کشوررا چنین برشمرد :
1- تکنولوژی طراحی و نصب خنک کننده های جداره کوره به صورتی که نیاز به اتصالات غیر جوشی برای بازکردن یا تعمیر آنها نیست و به مراتب استهلاک و آسیب پذیری کمتری دارند 426 قطعه خنک کننده با مجموع180 هزار متر لوله با میانگین سایز 8/1 اینچ به بدنه کوره نصب شده است و سیستم مورد استفاده از نسل چهارم خنک کننده های کوره بلند می باشد که توسط شرکت کره ای از کشور های اروپایی تامین شده است .
2- برای اولین بار در ایران سیستم دانه بندی سرباره اتوماتیک در ساخت تجهیزات این کوره پیش بینی شده است در گذشته استخر های سرباره حاصل از ذوب را با پاشیدن آب ، سرد میکردند و سر باره به صورت غیر قابل استفاده در می آمد ولی در این کوره سرباره تولیدی دانه بندی شده و قابل استفاده برای کارخانجات سیمان است
3- این کوره به جهت تشدید تمهیدات زیست محیطی در گروه کوره های سبز قرار گرفته است چرا که سیستم های غبار گیری قوی در محوطه مذاب و بونکر های ذخیر مواد اولیه و سایر مسیر انتقال مواد اولیه به کوره پیش بینی شده که در نوع خود در کشوربا این وسعت بی نظیر است و محیط کاری عاری از آلایندگی را برای کارکنان پر تلاش و زحمت کش ذوب آهن اصفهان فراهم کرده است .
4- سیستم بارگیری پیشرفته کوره بلند نیز در نوع خود در کشور کم نظیر است چرا که برخلاف سایر کوره های بلند شماره 1 و 2 که از واگن برای انتقال مواد استفاده می شده با بکارگیری یک سیستم نوار نقاله مسلح به سیم بکسل به طول 750 متر ، ضخامت 16 میلیمتر و عرض 140 سانتی متر کارانتقال مواد را انجام می دهد
5- سیستم اتوماتیک کنترل و بارگیری مواد اولیه کوره بلند شامل : آکلومره ، سنگ اهن ،کک و سایر افزودنی ها متشکل از 16 ترکیب دیگر با امکان کنترل دقیق وزنی که کلیه اطلاعات آن از طریق اتاق کنترل اصلی به وسیله مانیتورهایی با اخذ اطلاعات از دستگاه های ابزار دقیق قابل اندازه گیری و بررسی است و این سیستم برای اولین بار در کشور از شرکت polvorth از لوکزامبورگ برای این پروژه توسط تیم ما نصب شده است
• نحوه تعامل متخصصان ایرانی با کارشناسان شرکت پیمانکار خارجی پوسکو در حین نصب تجهیزات چگونه بود و آیا در این زمینه موفق به انتقال تکنولوژی نصب به کشور شده اید ؟
تنها شرکت خارجی پیمانکار که به صورت مستقیم در این پروژه همکاری داشت شرک posco کره ای بود که کار تامین قطعات خارجی را به وزن 6 هزار و 412 تن و 514 کیلوگرم به عهده داشت عملا هر قطعه خارجی دریافتی از این شرکت دارای دستور العمل بود و ابتکار عمل مهندسان ما تنها به استفاده حداکثری از امکانات موجود نصب محدود می شد به عبارتی تعهد و دلبستگی کارشناسان داخلی منجر شده بود تا با برنامه ریزی دقیق و بدون نیاز به استفاده از تجهیزات پیشرفته احتمالی مورد نیاز در حداقل زمان ممکن قطعات بزرگ و کوچک پروژه را نصب کنند کما اینکه در حین اجرای پروژه با چهار نصب سنگین مواجه شدیم که نیاز به امکانات و تجهیزات فراتر از کارگاه داشت از جمله نصب لوله حلقوی پیرامون که کره ای ها باورشان نمی شد که تنها با استفاده از چرثقیل های موجود ، مجموعه همکاران ما موفق شوند کار را با این دقت و حساسیت انجام دهند و طرح اجرایی ما به عنوان طرح ابتکاری در گزارش عملکرد شرکت posco لحاظ شد . البته لازم به ذکر است که کاردانی برخی از همکاران ما باعث شد تا در پایان پروژه برای همکاری در posco دعوت به کار شوند .
• مهندس اخوت در مورد دقت عملیات اجرایی توضیح داد :
از ابتدای کار سعی کردیم با ایجاد یک بانک اطلاعاتی قوی ضمن ایجاد یک شناسنامه برای هر قطعه دریافتی از سوی تامین کنندگان داخلی و خارجی و دسته بندی نقشه ها ، دستور العمل کارفرما ، مشاورو ناظران پروژه با نرم افزار های رایانه ای پرونده ای برای هر بخش کار ایجاد کنیم تا در فصل مشترک نصب سیستم ها کمترین خطای ممکن را داشته باشیم . در این رابطه حدود 1500 پکیج کنترلی برای قطعات داخلی و یکصد پکیج کنترلی برای قطعات خارجی طراحی شد .
در بیشتر موارد نقشه های دوبعدی را به نقشه های سه بعدی تبدیل کردیم تا خطا های احتمالی ناشی از نصب و عدم رعایت توالی ارسال قطعات را به حداقل ممکن برسانیم و طراحی این سیستم مدیریتی و تعامل بین دفتر فنی طرح با دفتر کنترل پروژه و نیرو های اجرایی باعث شد در هیچ موردی نیاز به دمونتاژ و دوباره کاری نشویم .
مدیر دفتر فنی پروژه نصب کوره بلند 3 ذوب اهن اصفهان در پایان سخنان خود ضمن تشکر از همه همکارانی که به صورت مستقیم و غیر مستقیم در اجرای این پروژه ملی همکاری داشتند اظهار داشت : تجربیات بدست آمده در این پروژه برای کارشناسان داخل کشور تجربه ذیقیمتی است که به نظر من حتی قابلیت صدور خدمات تخصصی به خارج از کشور را دارد وبه نظر من لطف خدا و تعهد و دلبستگی همکارانم به سازندگی کشور عزیزمان تنها عوامل موثر در این موفقیت بود وی ابراز امیدواری کرد همه کارشناسان و متخصصان ایرانی با جسارت و شجاعت در اجرای اینگونه پروژه ها نقش محوری در سازندگی کشور ایفا کنند.
کوره بلند شماره 3
پروژه کوره بلند شماره 3 به منظور تامین چدن مورد نیاز طرح سبا در زمینی به مساحت 175 هزار متر مربع از شش بخش مجزای اصلی زیر تشکیل شده است که شامل
1- سیستم انتقال مواد
2- برج های پیش گرم کن هوای دم
3- بونکر های تامین مواد اولیه روزانه
4- واحد تصفیه گاز
5- واحد دانه بندی سرباره
6- غبارگیر ها
7- واحد ها وتاسیسات جنبی شامل : مخازن ، پمپ خانه مازوت ، تعمیرگاه پاتیل چدن،آبرسانی ، جمع آوری لجن و تاسیسات و ...
نصب تجهیزات این پروژه عظیم و منحصر به فرد ملی ، طی یک موافقتنامه در اردیبهشت ماه 1383 از سوی شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان به عنوان کارفرما به شرکت انرژی گستر نصیر واگذار شد که موضوع این پیمان عبارت بود از: نصب تجهیزات ساخت داخل و خارج کوره بلند شماره 3 به میزان 26 هزار تن تجهیزات و اسکلت فلزی ، نصب و راه اندازی تجهیزات برقی ، ابزار دقیق ، مکانیک و تاسیسات و لوله کشی کوره بلند 3 به انضمام عملیات عایق کاری ، اسید شویی ، شستشوی داخلی و passivation لوله ها و رنگ آمیزی و نصب اسکلت فلزی ساختمانی واحد کوره بلند 3 .
کارفرمای این پروژه : شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان ، مشاور و ناظر پروژه شرکت قولاد تکنیک ، پیمانکار خارجی پروژه شرکت پوسکو کره جنوبی ، پیمانکار ساخت داخل شرکت قائم رضا ، پیمانکار نصب تجهیزات و همکار در تامین بخشی از قطعات داخلی و همچنین بخشی از پیمان های ساختمانی شرکت انرژی گستر نصیر ، پیمانکار بخش نسوز شرکت توکا انتخاب شدند
مسئولیت تامین قطعات داخلی و خارجی مورد نیاز این پروژه همانطور که اشاره شد به شرکت ایرانی « قائم رضا» و شرکت کره ای « posco» واگذار شده بود که تا پایان پروژه معادل 20 هزار و 724 تن و 362کیلو از تجهیزات نصب شده توسط شرکت ایرانی قائم رضا با همکاری سایر شرکت های داخلی از جمله شرکت انرژی گستر نصیر طی یک پیمان مستقل دیگر و6 هزار و 412 تن و 514 کیلوگرم از تجهیزات نصب شده توسط شرکت posco از کشور های مختلف اروپایی از جمله : آلمان ، لوکزامبورگ و همچنین سایر کشور ها تامین شده است . این پروژه سر انجام در اوایل مرداد ماه به صورت غیر رسمی و آزمایشی به بهره برداری رسید و عملکرد شرکت انرژی گستر نصیر به عنوان یکی از شرکت های مادر تخصصی انرژی گستر سینا وابسته به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی ، علی رغم مشکلات معمول در اجرای پروژه های بالا دستی ، عملکرد موفق شرکت انرژی گستر نصیر در این پروژه به جهت سرعت عمل و ابتکار عمل های فنی و مدیریتی برای کارفرما ، ناظر قرار داد و حتی مجری خارجی تحسین برانگیز بود در مراسم اولین بار گیری مواد اولیه که مقدمه راه اندازی آزمایشی کوره بلند شماره 3 طرح توازن ذوب آهن اصفهان بود مهندس بابایی مدیر عامل ذوب آهن اصفهان در همین زمینه اشاره کرد : جای بسی خرسندی است که بلاخره پس ازتلاش ها و تحمل سختی ها که در اجرای این پروژه و تامین منابع مالی آن از محل منابع مالی ذوب آهن صورت گرفته بارگیری کک در کوره بلند شماره 3 آغاز شده است وی آغاز بهره برداری از این پروژه بدست مهندسین و متخصصان کشور را و ساخت و نصب بسیاری از تجهیزات این طرح بزرگ ملی در داخل کشور نوید بخش آینده ای درخشان برای صنعت کشور دانست .
ابراز رضایت جانگ مدیر راه اندازی شرکت کره ای «posco » از عملکرد کارشناسان و مهندسین شرکت نصیر نیز در اجرای این پروژه نیز قابل توجه بود وی توانمندی کارشناسان و متخصصان ایرانی در کوره بلند شماره 3 و اجرای این طرح عظیم صنعتی را ارزنده توصیف کرده و تصریح کرد: کارشناسان ایرانی با توانمندی هایی که دارند می توانند کار های بزرگتری را انجام دهند.
مهندس وفایی مدیر ارشد توسعه شرکت ذوب آهن اصفهان نیز ،کوره بلند شماره 3 را یکی از بزرگترین کوره های بلند جهان معرفی کرد و در مورد عملکرد شرکت پیمانکار نصب گفت : در این کوره 27 هزار تن تجهیزات نصب شده که 21 هزارتن از آن ساخت داخل کشور و 6 هزار تن آن از خارج تامین شده است وی نصب تجهیزات ساخت داخل را به عنوان یکی از پرافتخارترین پروژه ها در ایران معرفی کرد و همچنین ازکلیه مدیران ،کارشناسان و پیمانکاران داخلی و خارجی که در این پروژه نقش داشته اند قدردانی نمود .
گفتنی است برای نصب و اجرای کوره بلند حجم عملیات نهایی چنین گزارش شده است :
خاکبرداری محوطه 507 هزار مترمکعب
خاک برداری فونداسیون ها : 80 هزار متر مکعب
قالب بندی : 50 هزار متر مکعب
آرماتور بندی :2600تن
بتن ریزی مسلح : 35 هزار متر مکعب
و نسوز کاری 19هزار تن شامل 7 هزار تم داخلی و 12 هزار تن خارجی
گزارش :مهرداد ابراهیمیان
