سرویس جامعه جوان آنلاین: مؤسسه مطالعات جمعیتی وزارت علوم یکی از مراکزی است که آمارهایی از وضعیت مهاجرت در سراسر جهان با توجه به آمارهای بینالمللی منتشر میکند. این مؤسسه چندی قبل جزئیات مهاجرت بینالمللی دانشجویان ایرانی را منتشر کرد و از سکونت تنها یک درصد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور خبر داد. بر اساس گزارش منتشر شده این مؤسسه «کشور ایران با در نظر گرفتن شاخص تعداد افراد دارای برنامه مهاجرت نسبت به کل جمعیت کشور، میان ۲۰ کشور این شاخص قرار ندارد. همچنین ایران با حدود ۵۲ هزار دانشجوی خارج از کشور در سال ۲۰۱۲، در رتبه دهم کشورهای دانشجوفرست قرار داشته است، اما در سال ۲۰۱۵ با همین حدود تعداد دانشجوی بینالمللی در رتبه پانزدهم کشورهای دانشجوفرست قرار دارد.»
این گزارش دادههای دیگری را نیز ارائه میکند، بهطوری که حدود یک درصد از کل دانشجویان ایرانی ساکن خارج هستند. در حالی که این نرخ در چین ۸/ ۱ درصد، عربستانسعودی ۶/ ۵ درصد و ترکیه ۷۵/ ۰ درصد است، موضوعی که سورنا ستاری، رئیس بنیاد ملی نخبگان هم آن را تأیید میکند. وی میگوید: «آمار دانشجویان خارج از کشور ما بسیار پایین است، یعنی حدود ۴۸- ۴۷ هزار دانشجوی ایرانی در خارج از کشور داریم که به نسبت جمعیت دانشجویی کل کشور ۵/۴ میلیون است که تقریباً حدود یکدرصد میشود. این در حالی است که متوسط دنیا در این زمینه بالای ۳ درصد است و ما براساس آخرین آمار، نرخ بالایی در زمینه تحصیل دانشجویانمان در دانشگاههای خارجی نداریم.»
نوع دانشگاههای مقصد مهاجران، یکی از ابهاماتی است که در این گزارشها به آن اشاره نشده، به این معنی معلوم نیست از تعداد دانشجویانی که به کشورهای خارجی جهت ادامه تحصیل مهاجرت میکنند، دانشگاههای مقصد از چه جایگاه علمی برخوردار هستند.
بهرام صلواتی، عضو هیئتعلمی مؤسسه مطالعات جمعیتی وزارت علوم و مدیرگروه مهاجرت پژوهشکده سیاستگذاری علم و فناوری دانشگاه صنعتیشریف، این ابهام مهم را برطرف کرد و با اشاره به آمار دقیق دانشجویان ایرانی که در دانشگاههای برتر دنیا تحصیل میکنند، گفت: «حدود ۵۳ هزار و ۷۰۰ نفر از دانشجویان ایرانی در خارج از کشور تحصیل میکنند که تنها ۵/ ۰ درصد آنها یعنی کمتر از یکدرصد در دانشگاههای برتر دنیا مشغول به تحصیل هستند و مابقی آنها در دانشگاههای متوسط و حتی ضعیف به تحصیل مشغول هستند.»
این آمار که برای اولین بار از سوی یک مسئول منتشر میشود، قابلتأمل است. آمار تحصیل ۵ /۰ درصد دانشجویان ایرانی در دانشگاههای برتر دنیا به این معنی است که قریببهاتفاق دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل، در دانشگاههای درجه چندم خارجی درس میخوانند.
این دانشجویان به علت عدم توانایی رقابت برای پذیرش در دانشگاههای برتر کشور مجبور میشوند به دانشگاههای سطح پایین خارجی مهاجرت کنند. در حالی که تقویت پردیسهای دانشگاههای دولتی میتواند این دانشجویان را بهراحتی جذب کند؛ دانشگاههای دولتی هم درآمد حاصل از این پردیسها را میتوانند در پژوهش و فناوری سرمایهگذاری کنند.
خروج کمتر دانشجویان ایرانی به خارج از کشور هم به معنی خارجکردن ارز کمتر از کشور است؛ ارزی که بسیاری از دانشگاههای کشور برای تبادلات علمی مدتهاست چشم انتظار آن هستند.
