یک سال پیش بود که شهر تبریز در استان آذربایجانشرقی از سوی «سازمان کنفرانس اسلامی» و بر اساس فاکتورهای تاریخی، فرهنگی، دینی و مذهبی توانست خود را به عنوان مدرنترین، سالمترین، زیباترین و توسعه یافتهترین شهر ایران در میان کشورهای اسلامی برای سال ۲۰۱۸ معرفی کند. این مهم سبب شد تا سازمان میراث فرهنگی در کنار سایر سازمانها و با همکاری «سازمان همکاری اسلامی» اقداماتی را در زمینه رونق گردشگری این شهر انجام دهد. این در حالی است که به گفته کارشناسان نباید این مهم با گذشت یکسال از انتخاب آن به فراموشی سپرده شود و جا دارد تا سالها از رونق اقتصادی و فرهنگی ایجاد شده در استان آذربایجان شرقی استفاده شود. موضوعی که سبب شد یک استاد دانشگاه با گلهمندی از اینکه سازمان میراث فرهنگی در برنامهریزیهای گردشگری از ظرفیت دانشگاهها استفادهای نمیکند اعلام کند: «این مهم سبب شده تا طرحهایی که در این زمینه میدهد به شکست منجر شود.»
شرایط اقلیمی، زیبایی و توسعه یافتگی در کنار ظرفیت بالای گردشگری سالم و پاک برای مردم کشورهای اسلامی سبب شد تا «سازمان کنفرانس اسلامی» معروف به «سازمان همکاری اسلامی» طرحی را از سال ۲۰۱۵ با نام معرفی شهر نمونه گردشگری کشورهای اسلامی کلید زده و هر ساله شهری از کشورهای اسلامی به عنوان «شهر نمونه گردشگری جهان اسلام» معرفی کند. در حالی که در سالهای گذشته، شهرهای همدان و مشهد به این افتخار نائل آمده بودند اینبار نوبت به شهر تبریز مرکز استان آذربایجانشرقی رسید تا در میان کشورهای اسلامی به این افتخار نائل آید و سال ۲۰۱۸ به نام آن زده شود. دارا بودن ۲۶۳ سال قدمت پایتختی ایران در طول تاریخ و ظرفیتهای بالایی برای جذب گردشگر و حفظ میراث فرهنگی و توسعه صنایع دستی از جمله مواهبی است که میتواند به بهترین فرصت برای رونق گردشگری در تبریز منجر شود. این مهم موجب شد تا، سازمان صنایع دستی و گردشگری آذربایجانشرقی، برای رونق هرچه بیشتر تمهیدات ویژهای اندیشیده و اجرایی کند که از جمله میتوان به تکمیل موزه فرش و منطقهای، بهسازی، مرمت، حفظ و احیای بازار تبریز، ربع رشیدی، ارگ علیشاه، افتتاح چند موزه جدید در استان، راهاندازی بازارچههای صنایع دستی و نورپردازی اماکن تاریخی به صورت مشارکتی با شهرداری تبریز اشاره کرد.
آماده شدن تبریز برای ۲۰۱۸
در حالی که انتخاب یک شهر از سوی سازمانهای جهانی میتواند رونق را برای سالهای بعدی نیز به ارمغان بیاورد، اما در بیشتر مواقع تنها تلاشها در طول آن سالی که آن شهر انتخاب شده صورت گرفته و بعدها به فراموشی سپرده میشود؛ لذا این مهم میطلبد با توجه به سرمایهگذاری که در آن سال شده است تا سالها از این مهم بهره لازم را برد. سال گذشته بود که رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با اشاره به اهمیت برگزاری این رویداد بینالمللی، در این خصوص گفت: «پرونده ثبت جهانی ارسباران به یونسکو ارسال شده و جلسه شورای ثبت یونسکو برای تصیمگیری در خصوص این پرونده تیرماه سال آینده، هم زمان با رویداد «تبریز ۲۰۱۸» برگزار میشود.» محمدحسن طالبیان افزود: «در صورت ثبت جهانی شدن ارسباران، تقارن آن با «تبریز ۲۰۱۸» از اهمیت ویژهای برخوردار است لذا امیدواریم که این مهم به حقیقت بپیوندد.»
این در حالی بود که شهردار تبریز، نیز با تشریح برنامههای این رویداد مهم گفت: «در مجموع، ۳۰۰ میلیارد تومان پروژه برای برگزاری این رویداد در نظر گرفته شده است. وی گفت: ساماندهی بازار تبریز، مرمت برخی از ابنیه تاریخی این شهر، ساماندهی ورودیهای شهر تبریز، احداث سرویسهای بهداشتی در ۲۰ نقطه از شهر، بهسازی پیادهروها، مرمت بخشهایی از مقبرة الشعرا، نصب مجسمه شهریار، تجهیز ۳۰۰ اتوبوس نو به ناوگان حملونقل درون شهری، نورپردازی ابنیه تاریخی و… از مهمترین فعالیتهای شهرداری تبریز در خصوص این رویداد است.» صادق نجفی افزود: «احداث اقامتگاههای ییلاقی، خدماتدهی خانههای بهداشتی روستا به گردشگران، برگزاری جشنوارههای فرهنگی هنری، تولید فیلمهای مستند، تولید تله فیلم، لکهگیری آسفالت معابر، برگزاری نمایشگاههای تجاری، برگزاری نشستهای تخصصی تجاری، برپایی نمایشگاه صنایع دستی افراد تحت پوشش بهزیستی نیز از مهمترین برنامههایی هستند که به مناسبت رویداد «تبریز ۲۰۱۸» دستگاههای مختلف در حال اجرای آنها هستند.»
تبریز فقط برای ۲۰۱۸ نیست
با وجود اینکه این رویداد میتواند سبب رونق همیشگی گردشگری نه تنها در شهر تبریز بلکه تمامی استان آذربایجانشرقی شود، اما مداوم نبودن برنامهریزیها در سالهای بعدی سبب شد تا این مهم تنها موجب رونق یکساله این شهر شود که به عنوان نمونه میتوان از اتفاق افتادن این مهم برای شهرهایی همچون؛ همدان و مشهد نام برد که میتوانست رونق همه جانبه برای این سه شهر بزرگ فرهنگی مذهبی را تا سالها به ارمغان بیاورد. یکی از اساتید دانشگاه علامه طباطبایی در این زمینه میگوید: «از آنجا که رونق گردشگری در کشور نیاز به همکاری تمام سازمانها و نهادها دارد لذا جای دارد در این زمینه از تجارب دانشگاهیان نیز بهرهبرداری شود.»
محمود ضیایی با اشاره به جای خالی جوامع دانشگاهی و پژوهشهای آنها در طرحهای سازمان میراث فرهنگی میافزاید: «یک گردشگر خارجی که به ایران میآید تنها برای لذت و تفریح به ایران نمیآید پس اگر هتل سه ستاره خوب به او بدهید برای او بسیار بهتر از یک هتل پنج ستاره است. پس یک مدیر اگر بخواهد انتخاب کند باید روی این موضوع فکر کند که کدام در اولویت است، اما چقدر روی این موضوع کار و تحقیق شده است.» این در حالی است که علاوه بر تبریز منطقه ارس نیز با داشتن کوهستان «کیامکی»، روستای «اشتبین»، منطقه حفاظت شده «ارسباران» یا همان «اینالو»، حمام تاریخی جلفا، امامزاده سیدمحمد نوجه مهر، رود ارس، آبشار آسیاب، کلیسای سنتاستپانوس و...، که تکتکشان از شهرت کافی برخوردارند میتواند گردشگرانی را از سراسر کشور و حتی خارج از کشور به این منطقه بکشانند.
