اگر قرار باشد به حرف مسئولان در مورد کم آبیها توجه کنیم، مشخص میشود همیشه انگشت اتهام آنها فقط به سمت مردم و اضافه مصرف آنهاست. هر چند بحث سوء مدیریتها در مصرف آب و هدر رفت آب در لولههای فرسوده بخش زیادی از آمار را بهخود اختصاص داده است، اما هیچ کس درباره برنامههایی که بتواند این عوامل را سامان ببخشد ارائه نمیکند. به همین خاطر از یکی از پرآبترین استانهای کشور خبر میرسد که بیش از یک چهارم آب شرب اردبیل پیش از رسیدن بهخانهها در لولههای فرسوده هدر میرود.
فرسودگی شبکه و نشت آب یکی از عوامل هدر رفت آب شرب در بیشتر شهرهای کشور است و این فرسودگی در شبکه آب استان اردبیل ۲۵ تا ۳۰ درصد اعلام شده است. رقمی که در مقابل التماس مسئولان برای صرفهجویی ۱۰ درصدی مردم در مصرف آب، به شدت بالاست. سالهاست که بحث مدیریت مصرف در رسانهها، مطبوعات و طی سالهای اخیر در فضاهای مجازی مطرح است، اما به وجود آمدن شرایط کنونی و درگیری ایران با تنش آبی نشان میدهد که با این حرفها نه کاری پیش میرود و نه اتفاق خاصی در حفظ منابع آبی رخ میدهد.
هدر رفت ۳۰ درصد آب در لولههای فرسوده
شبکه انتقال و توزیع آب که صدها و هزاران کیلومتر را شامل میشود، یکی از عواملی است که فرسودگی و نشتی و در صورت بیتوجهی میتواند بخش عمده و قابل توجهی از آب تولیدی را با هدر رفت روبهرو کند. بنابر این ضرورت نشتیابی، ترمیم و بازسازی شبکههای فرسوده همواره باید از سوی شرکتهای آب و فاضلاب در اولویت قرار گیرد. برهمین اساس و در حالیکه فرسودگی شبکه آب استان اردبیل ۲۵ تا ۳۰ درصد عنوان میشود، هنوز کسی برنامه یا طرحی برای جلوگیری از این اتفاق ارائه نکرده است. وقتی یک سوم آب شرب اردبیل در شبکهها هدر میرود یعنی بخش عمدهای از آب شرب این استان به ویژه مرکز استان که با هزینه گزافی به دست آمده است بدون هیچ دلیلی به هدر میرود که عملاً پول آن از جیب مردم پرداخت شده است. رقمی که مدیر دفتر مدیریت مصرف آبفای شهری استان اردبیل هم آنرا تأیید کرده و نسبت به این اتفاق ابراز نگرانی میکند. هدر رفت آب در لولههای فرسوده آنقدر عادی شده که کاوه نظام خیاوی نیز این آمار را منطبق با نرُم کشوری میداند و میگوید: «بخش زیادی از شبکه آب این استان طی ۵۰ سال پیش لولهگذاری شده بنابر این فرسودگی در شبکه قابل پیشبینی است.» وی با بیان اینکه بیشک فرسودگی شبکه احتمال نشتی آب را افزایش داده و موجب بالا رفتن مصرف آب تولیدی میشود، ادامه میدهد: «نشتی لولههای آب در بخشهای مختلف به دلیل اینکه به چشم دیده نمیشوند ممکن است سالها آب تولیدی را قبل از رسیدن به دست مشترکان هدر بدهند.»
صرفه جویی ۸۰ هزار لیتر آب در ساعت
مدیر دفتر مدیریت مصرف آبفای شهری استان با تأکید بر اینکه تلاش آبفای شهری اردبیل همواره رفع فرسودگی شبکه و جلوگیری از نشتی آب شرب است، به نشتیابی و اصلاح ۶۰۰ کیلومتر از نشتی لوله آب اردبیل طی سال گذشته اشاره کرد و تأکید میکند: «با اصلاح این میزان از هدر رفت ۲۲ لیتر در ثانیه آب جلوگیری و صرفهجویی شده است.» وقتی با ترمیم تنها ۶۰۰ کیلومتر از شبکه انتقال آب در اردبیل هزار و ۳۲۰ لیتری در هر دقیقه و نزدیک به ۸۰ هزار لیتری در هر ساعت آب صرفهجویی میشود، چرا دولت با اختصاص بودجهای برای این کار، تصمیمی برای ترمیم کل شبکه خطوط لولههای انتقال آب کشور نمیگیرد؟
وقتی ایران با کمبود آب روبهروست، حتماً این یکی از مهمترین تصمیات دولت خواهد بود که مشخص نیست چرا این همه تعلل میکند. مدیر دفتر مدیریت مصرف آبفای شهری استان اردبیل نیز با بیان اینکه اجرای طرحهای نشتیابی و ترمیم و اصلاح شبکه بسیار پرهزینه و نیازمند اعتبارات سنگین است، اخذ اعتباراتی از محل اعتبارات ملی و استانی را خواستار میشود. نظام خیاوی بروز اتفاق در شبکه آب اردبیل و سایر مناطق استان را از دیگر عوامل هدررفت آب برشمرده و میگوید: «در این خصوص زمان رفع اتفاق را به صورت محسوسی کاهش دادهایم که همین روند در کاهش هدر رفت و صرفهجویی در مصرف تأثیرگذار بوده است. وی با بیان اینکه تعداد اتفاقات مربوط به شبکه آب مرکز استان نیز طی یک سال گذشته کاهش یافته است، تأکید میکند: «این مهم بیشک با اصلاح بخشی از شبکه آب شرب اردبیل محقق شده است.»
