رئیس کل بانک مرکزی در یادداشتی تأکید کرد: با توجه به تأکید مقام معظم رهبری و سیاست دولت، در کنترل و هدایت نقدینگی به طور جدی و قاطع اقدام خواهیم کرد.
هر چند سخنان شجاعانه رئیس کل بانک مرکزی به مذاق بانکداران دولتی و خصوصی و نیمه خصوصی چندان خوش نیامد، اما باید بدانیم حل مسئله در گروی بیان و طرح مسئله است؛ از این دستگاهی که ضریب فزاینده پولی را تشدید میکند (مجموعه بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری) نیاز به اصلاحات جدی دارد و اتفاقاً دستگاهی که مالیه دستگاه مالی کشور را به هم میزند (دولت با انبوهی از بدهی) نیز نیاز به اصلاحات دارد.
بعد از بازتاب سخنان مهم ارزی رئیس کل بانک مرکزی در بازار ارز و البته سیگنال این بخش از سخنانش که ارادهای برای کنترل نقدینگی وجود ندارد، در بازار، جهت رشد قیمت در طلا و ارز بار دیگر صعودی شد، اما در عین حال رئیس کل بانک مرکزی شجاعت به خرج داد و به یکی از ریشههای اصلی افزایش حجم نقدینگی در بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری با عنوان ضریب فزاینده پولی اشاره کرد، اما حتماً همتی میداند که یکی دیگر از ریشههای اصلی افزایش حجم نقدینگی بدهی بانکها و شرکتهای دولتی است که مالیه دستگاه مالی و پولی ایران را به هم زده است.
در شرایط کنونی نیاز است که به ریشههای واقعی مشکلات اقتصادی ایران اشاره کنیم، زیرا به دلایل مختلف در دهههای گذشته عدهای به شکل پیدا و پنهان از طرح مشکلات ممانعت کردند و در ابتدا اینگونه تصور میشد که ممانعت از طرح مسائل و مشکلات با این هدف انجام میگیرد که سیاستهای اصلاحی در جریان است و طرح مسئله در روند اصلاحی خلل ایجاد میکند، اما با گذشت سالها از مشکلات و بزرگتر شدن دامنه آن، نیت عدهای در خلوت و جلوت از طرح و در میان نگذاشتن مشکلات با مردم نامعلوم ماند.
حال مشخص است که قدرت بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری که مجوز خود را از بانک مرکزی دریافت میکنند و صندوقهای سرمایهگذاری و شرکتهای سرمایهگذاری تأمین سرمایهها که مجوز خود را از سازمان بورس اوراق بهادار دریافت میکنند و حتی صندوقهای بیمه (درمانی و بازنشستگی) سهم قابل ملاحظهای از حجم ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومانی دارند و در این میان در شرایطی که حداقل ۹۰ درصد این حجم پول تعهداتی و امانی است و مالکیتش برای مردم، مشترکان و مشتریانشان است، اما بانک مرکزی، سازمان بورس اوراق بهادار و بیمه مرکزی قدرت لازم و کافی را بهعنوان نهاد ناظر و رگلاتور برای کنترل رفتار این بخش را ندارند و این دارندگان پولهای عظیم امانی برای کسب سود هر روز بازارهایی را که تعیینکننده هزینه و تورم خانوار است همانند سکه و طلا، ارز و خودرو به هم میریزند.
به نظر میرسد حاکمیت باید برای اصلاح بخشهایی که در اقتصاد تولید تورم میکنند فکری عاجل کند، زیرا به طور روزانه قدرت خرید مردم به دلیل آنچه ارتباطی با جنگ اقتصادی امریکا با ایران ندارد در حال کاهش است و آن هم دلیلش رشد بدون پشتوانه پول در اقتصاد است.
در این میان باید از برخورد مسئولانه رئیس کل بانک مرکزی با مسئله اصلاح نظام بانکی تشکر کرد، کمااینکه پیش از این نیز وی در بیان مشکلات اقتصادی تلاش کرده است تا واقعیت را بیان کند و به قلب مشکلات اقتصادی فارغ از نگاههای سیاسی و جناحی گذرا و مصلحتاندیشانه اشاره کند.
عبدالناصر همتی اتفاق بازار ارز را اگرچه محصول رشد نقدینگی و اصرار بر افزایش نقدینگی دانست، اما با بیان این جمله که «من حرکتی در جهت کاهش نقدینگی نمیبینم و تا زمانی که این روال ادامه داشته باشد بازار ارز به همین صورت خواهد بود» اینطور در جامعه برداشت شد که ارادهای برای کنترل نقدینگی و حل مسئله ارزی در کشور وجود ندارد.
فعالان بازار معتقدند صحبتهای دیروز صبح رئیس کل بانک مرکزی، سیگنالی مبنی بر احتمال بالقوه افزایش قیمت دلار از دیدگاه بازارساز داشت تا مخاطب هوشمند بازاری، آن را سریعاً به این برداشت برساند که قیمت دلار از دید بانک مرکزی باز هم افزایش مییابد.
همین نقطه نظرات و سیگنالهای منفی از سخنان ارزی همتی موجب شد تا او دیشب در یادداشتی اینستاگرامی به ارائه توضیحاتی درباره تقطیع و خلاصه پخش شدن این قسمت از سخنرانیاش در رسانهها بپردازد.
همتی در اینستاگرام نوشت: امروز در همایش بانکداری اسلامی بحث مفصلی در مورد دلایل رشد نقدینگی داشتم و اینکه عمده عامل رشد نقدینگی را رفتار بانکهای مشکلدار در ارائه سودهای بالا برخلاف سیاست اعلام شده و تحمیل بیکفایتی مدیریتشان از طریق اضافه برداشت از بانک مرکزی دانستم و تأکید کردم ارادهای برای کنترل نقدینگی وجود ندارد که در واقع به تداوم رفتار بانکها اشاره داشتم و تأکید کردم این روند را تحمل نخواهیم کرد. متأسفانه به علت پخش تقطیع و خلاصه شده اظهارات من، این برداشت اشتباه از صحبتهای من شده است که گویا دولت یا بانک مرکزی این اراده را ندارد.
همانطور که در همایش تأکید کردم باید مجدداً تأکید کنم با توجه به تأکید مقام معظم رهبری و سیاست دولت، در کنترل و هدایت نقدینگی به طور جدی و قاطع اقدام خواهیم کرد.
۷۴ درصد سپردههای بانکها در دست یک درصد سپردهگذاران
همچنین عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: یک درصد سپردهگذاران بزرگ بانک کسانی هستند که ۷۴درصد سپردهها را در اختیار دارند که این شکاف فقر و غنا را نشان میدهد و حاصل سیستم بانکداری ماست.
به گزارش تسنیم، غلامرضا مصباحی مقدم گفت: منافعی که بانکها بهدست میآورند در قالب دو نوع سپرده انجام میشود که سپردهگذاری برای سرمایهگذاری و پسانداز برای حساب جاری است و اینکه مردم به بانک قرضالحسنه بدهند معنی ندارد.
این اقتصاددان بیان کرد: حدود ۶۰ درصد نقدینگی کشور بهسمت فعالیتهای نامولد رفته و فقط ۴۰ درصد نقدینگی در بخش مولد اقتصادی به کار گرفته شده است.
وی با بیان اینکه نرخ سود بانکی بهگونهای است که تولیدکنندگان سعی میکنند تولید را متوقف کنند و سرمایه را بدون ریسک در بانک قرار دهند و سود کنند، گفت: دلیلش این است که سرمایه در تولید ریسکپذیرتر است و مالیات و هزینههای نیروی انسانی نیز دارد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار داشت: روش اتخاذ شده در نظام بانکداری بهگونهای است که بهسمت مشوقهای غیرتولیدی رفتهاند. بانکها باید پروژهها و سرمایهگذاریها را تأمین مالی کنند و سودی را که از تجارت و تولید برمیگردد مبنا قرار دهند، بنابراین نباید تعهدی از قبل ایجاد کنند.
مصباحی مقدم افزود: رقابت در افزایش نرخ سود بانکی در اقتصاد کشور مخرب است و اقتصاد را به ورشکستگی سوق میدهد و بنگاههای تولیدی را تعطیل میکند.