جوان آنلاین: نشست خبری پنجمین فصل مستندمسابقه «خانه ما» با حضور حسین افشار تهیهکننده، حسام اسلامی عضو تیم ایدهپردازی و احسان عمادی و امین کفاشزاده کارگردانهای این مجموعه در مرکز خانه مستند انقلاب اسلامی برگزار شد. حسین افشار در ابتدای این نشست با بیان اینکه «خانه ما» محصول یک تیم و یک تجربه خوب است، اظهار داشت: این ۵ فصل مرهون زحمت بچههای استودیوی نوین است که با کمک سازمان اوج توانستند ژانر رئالیتیشو (مستندمسابقه) را در تلویزیون جا بیندازند؛ ژانری که چند دهه است در تلویزیونهای دنیا رواج دارد، اما هنوز در ایران نوپاست.
فرهنگ مصرف، اولویت اصلی خانه ما
وی در ادامه با برشمردن دغدغهها و اهداف خانه ما بیان داشت: یکی از مهمترین چیزهایی که ما را به فکر واداشت تا دست به تولید این مستندمسابقه بزنیم، بحث درست مصرف کردن و فرهنگ مصرف بهینه بود. اوایل گمان میکردیم مشکل ما مصرف زیاد و بیرویه است، اما بعدها متوجه شدیم از اساس مساله چیز دیگری است و آن این است که ما بلد نیستیم درست مصرف کنیم. علاوه بر این، آشنایی با فرهنگهای مختلف که هرکدام گویش و آداب و رسوم خاص خود را دارند، از دیگر اهداف ما در این مجموعه بود که آن را پیگیری کردیم. این برای ما جالب بود که فردی از جنوب ایران مستقیما با شیوه زندگی شمالیها آشنا شود و از آداب و رسوم آنها اطلاع پیدا کند. افشار همچنین با برشمردن شهرهایی که این رئالیتیشو میزبان آنها بوده است، عنوان داشت: از فصل یک تاکنون به ترتیب شهرهای تهران، اصفهان، تهران، اهواز و رشت محیطهای جغرافیایی بودند که میهمان آنها بودیم. همچنین فصل ششم به میزبانی تبریز در زمستان آینده پخش خواهد شد و شیراز نیز مقصد بعدی خانه ما است که فروردین سال آینده تصویربرداری آن انجام خواهد شد.
دوست داریم «مدیران ما» را بسازیم
افشار با بیان اینکه مهمترین دغدغه «خانه ما» نقد نظام برنامهریزی کشور است، افزود: ما معتقدیم از این ناحیه ضربه بسیاری خوردیم و خانواده را نیز به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی و مدیریتی کشور میدانیم و معتقدیم اگر نظام خانواده اصلاح شود، به تبع آن کشور نیز اصلاح خواهد شد. اما واقعیت این است که وقتی حجم زیاد تصمیمهای غلط در کشور را مشاهده میکنیم، میبینیم بد نیست که رئالیتیشو مدیران کشور یا همان «مدیران ما» را تولید کنیم و گمان میکنم مسؤولان کشور نیاز دارند در شیوه تصمیمگیری خود بازنگری کنند و مورد قضاوت مردم قرار گیرند؛ همانطور که در فصلهای اخیر این مجموعه ما توجه ویژهای به نوجوانها داشتیم و بسیاری اوقات مشاهده کردیم که آنها راهکارهای چارهساز را ارائه میدهند و این را میتوان به مجموعه مدیریتی کشور نیز تعمیم داد که خیلی اوقات مردم و مشورت با آنها میتواند راهکارهای اساسیتری ارائه دهد. افشار در ادامه افزود: مهمترین مساله در خانه ما چالش انتخاب بین گزینههای موجود است تا در هر زمینه یاد بگیریم با انتخاب خود اتفاق بهتری را رقم بزنیم.
نه سلبریتی داریم، نه بازیگر!
حسام اسلامی، مشاور کارگردان و عضو تیم طراحی نیز در این نشست با بیان اینکه این مستندمسابقه عامدانه از معیارهای جذابیت تلویزیون فاصله گرفته است، گفت: خانوادههای این مجموعه باید مشابه خانوارهای معمولی کشور میبودند و نهتنها از سلبریتیها بهرهای نبردیم، بلکه خانوادهها نیز بعضا با دوربین بیگانه بودند. از همه مهمتر طبق مطالعاتی که داشتیم جامعه ایرانی جامعه درونگرایی است و ورود یک تیم غریبه با دوربین در یک خانواده کار آسانی نبود. وی با بیان اینکه قاعدههای این رئالیتیشو مانند فوتبال نیست، اظهار داشت: برعکس فوتبال که همهساله قاعدهها ثابت است و بازیگران در این چارچوب بازی میکنند، ما برای هر فصل جدید ۶- ۵ ماه تامل داریم، چرا که قصهها و قاعدههای فصل قبل برای شرکتکنندهها لو رفته است و باید آنها در مواجهه با چالشهای جدید شگفتزده شوند. وی همچنین با بیان اینکه در فصلهای بعدی بناست خانوادهها در شرایط خاصتری قرار گیرند، «ازدواج» را یکی از مراحل این مستندمسابقه عنوان کرد که در کنار سایر ایدهها بناست این مسابقه را تبدیل به اتفاق خاص تلویزیون کند.
«خانه ما» کت و شلواری نیست
در ادامه برنامه، احسان عمادی، کارگردان این مجموعه یکی از ویژگیهای این مستندمسابقه را پرداخت واقعی و به دور از تظاهر دانست و اظهار داشت: اگر «خانه ما» امروز خوب دیده میشود و برای مخاطب لحظات دلچسبی را فراهم میآورد به خاطر وجود یک نقشه راه و مسیر مشخص و معینی است که از ابتدا به آن فکر شده و همچون برخی پرداختهای دیگر ترجیح دادیم درباره سبک زندگی و خانواده به دور از تظاهر و ریا با مردم سخن بگوییم. وی در ادامه افزود: نزدیک شدن به خانواده ایرانی اتفاق مهمی است، ما از لحاظ فرهنگی و رسانهای محدودیتهای زیادی داریم و ممکن است در بدایت امر این کار حتی غیرممکن بهنظر برسد. از سوی دیگر، نوع مواجهه مردم با رسانه هنوز به صورت صحیح صورت نگرفته، مردم هنوز فکر میکنند حضور در رسانه یعنی حضور یافتن با کتوشلوار اتو کشیده و رسمی بودن. شکستن این نوع نگاه و راحت کردن شرکتکنندهها کار آسانی نبود، هرچند استرس مسابقه خود واقعی آنها را راحتتر نشان میداد. برنامه ما برنامه کتوشلواری نیست و شرکتکنندگان باید جسارتی برای زیر پا گذاشتن آن شمایل و شکل رسمی خود داشته باشند.
جذابیت رئالیتیشو به تعدد قهرمانهایش است
امین کفاشزاده، دیگر کارگردان این مجموعه نیز در ادامه اظهار داشت: در همه آثار سینمایی ما پدیدهای به نام اختلاف پتانسیل شخصیتها داریم که تحول شخصیت را از ابتدا تا انتها و تغییر آن را به تصویر میکشد. برای ما این سوال پیش آمده بود که آیا در رئالیتیشو هم این کار امکانپذیر است که جواب آن مثبت بود. نقشهای فراوانی را میبینیم که ویژگیهای شخصیتی آنها و نوع رفتارشان در ابتدا و انتهای کار تحولی شگرف داشته است. وی همچنین افزود: در فیلمنامههای داستانی عمدتا یک قهرمان بار داستان را به دوش میکشد، اما جذابیت رئالیتیشو به تعدد قهرمانهایش است. مصداق بارز آن آرای مردمی است که مخاطبان به خانوادههای شرکتکننده در مسابقه میدهند، گاهی خانوادهای از نظر مردم شاخص میشود که در چالش کسب و کار شکست خورده، اما شادی، صمیمیت، تلاش و پشتکارش ستودنی بوده، به همین خاطر مورد نظر قرار گرفته است. این خاصیت رئالیتیشو نشان از عمق برنامهریزی دارد که متاسفانه برخی از برنامهسازان به این حجم از باور نرسیدهاند و فقط سوار بر موج سلبریتیها قصد دارند مخاطب را به سمت خود بکشانند.
روایت «خاله زنکی» مخاطب کودک و بزرگسال نمیشناسد
حسین افشار در پاسخ به خبرنگار «وطنامروز» مبنی بر اینکه راهی برای اثرسنجی این مستندمسابقه بر مردم و سبک زندگی آنها تدارک دیده شده است یا خیر، اظهار داشت: ما با توجه به بودجه محدودی که در اختیار داریم گروههای افکارسنجی را در سطوح خاص تدارک دیدهایم که البته نمیتوان گفت: برآورد افکار عامه مردم است، اما با همین گروه و به واسطه مصاحبهها و پرسشنامههایی که در سایت درج شده است تلاش داریم نسبت به این مجموعه اثرسنجی کنیم. احسان عمادی نیز در ادامه با این پرسش خبرنگار «وطن امروز» مواجه شد که آیا در این فصل «خانه ما» به فرم ثابت و مطلوب خودش رسیده است؟ چرا که بسیاری از مخاطبان نسل جدید ممکن است علاقه بیشتری به روایت هیجانیتر داشته باشند و در زمره مخاطبان هدف این برنامه قرار نگیرند. در این میان آیا برای تنوعبخشی به فرم تلاش خواهید کرد یا تاکنون دیگر الگوی ثابت خود را پیدا کردهاید. این کارگردان نیز با بیان اینکه این ادعا ثابت شده نیست، اظهار داشت: من بسیاری از همکاران دهههای ۶۰ و ۷۰ را مشاهده کردهام که اشتیاق زیادی به این مجموعه تلویزیونی دارند؛ روایت جذابی که میتواند وجود داشته باشد و امیدوارم درآمده باشد؛ مساله دیدن زندگی خصوصی آدمهای واقعی یا به زبان خودمانی خالهزنکی کردن است که سن و مخاطب خاص نمیشناسد. این مساله در وهله اول فارغ از همه ابعاد مسابقه میتواند برای مخاطب جذاب باشد، از سوی دیگر درباره فرم نیز احساس میکنم مسیر ما بعد از فصل ۲ پیدا شده است و شما وقتی طراحی درستی انجام دادهاید نیازی به زیر و رو کردن کار ندارید و صرفا لکهگیری نیاز دارد به جای تغییر هویت و طراحی کار.
