مسئلهای که به دنبال احتمال وقوع حادثه و شدت تخریب منجر به افزایش نگرانی کارشناسان شده است. از همین رو چندی پیش معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری سیستان و بلوچستان از اختصاص ۱۹۰ میلیارد ریال به صورت نقدی در راستای بهسازی و مقاومسازی بافتهای فرسوده سیستان و بلوچستان خبر داده است. اتفاقی که دیگر اثری از ترس و دلهره در دل مردم این استان در خصوص وقوع زلزله باقی نمیگذارد.
زمان زیادی از حادثه تلخ آبان سال گذشته در کرمانشاه، نگذشته است. اتفاقی که گریبان مردم ۳ شهرستان استان را گرفت و پیامدهای آن نصیب تمام مردم کشور شد. زنگ خطری که سال گذشته به صدا درآمد و مسئولان را به یاد ضرورت بازسازی بافت فرسوده انداخت. از همین رو استان سیستان و بلوچستان به عنوان منطقهای که سالهاست سکونت ۴۰ درصدی جمعیت شهری آن در بافت فرسوده مورد توجه است؛ به عنوان هدف مسئولان برای بازسازی قرار گرفته است. در این راستا نیز باقر کرد، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری سیستان و بلوچستان وعده خوش اختصاص ۱۹۰ میلیارد ریال به صورت نقدی برای بهسازی بافتهای فرسوده مسکونی را داده است. اتفاقی که میتواند خانههای مردم این استان را در مقابل هر بلای طبیعی مقاوم کند و جلوی مهاجرتهای مداوم مردم که منجر به خالی شدن شهرها و روستاها میشود را بگیرد.
رتبه نخست بافت فرسوده
اکثر بافتهای فرسوده استان سیستان وبلوچستان در مناطق کریمآباد، شیرآباد، همتآباد و بلوار رسالت قرار دارد و این مناطق از نواحی حاشیهنشین نیز به شمار میروند. از این رو زلزلههای اخیر زنگ خطری برای مسئولان جنوب شرق کشور است، چراکه استان سیستان و بلوچستان رتبه نخست بافتهای فرسوده را در کشور دارد و خطر وقوع زمین لرزه هر لحظه بیخ گوش واحدهای نامقاوم این مناطق به شدت احساس میشود. اتفاقی که در صورت وقوع تنها به یک شهرستان و دو شهرستان ختم نمیشود و به طور حتم فجایع بزرگی را برای سیستان و بلوچستان به همراه دارد. البته زلزله تنها معضل مردم این استان نیست. چراکه آنها در کنار برخورداری از بافت فرسوده؛ بادهای ۱۲۰ روزه که امروز نزدیک به ۱۶۰ روز هم میرسند را هم دارند. از این رو از مدتها پیش حس ناامنی در بین مردم گسترش یافته است و آنها را به سمت مهاجرت ترغیب میکند. مهاجرتی که یا به شهرهای بزرگ ختم میشود، یا بر جمعیت حاشیهنشینی استانهای اطراف میافزاید و به مشکلات اجتماعی دامن میزند.
لازم به ذکر است که اکنون بافتهای فرسوده در شهرستان دلگان بیش از ۴۰ درصد است و در شهرستان میرجاوه نیز اکثریت بافتهای فرسوده در محله برفی وجود دارد که در این محله ۴۰ درصد منازل خشتی و فرسوده هستند. در شهرستان هیرمند هم بر اساس اعلام نظر کارشناسان ۹۰ درصد منازل روستایی هستند که حدود ۴۰ درصد از اهالی آن، منازل خود را رها و مهاجرت کردهاند که این منازل هم اکنون در حال تخریب هستند. در شهرستان ایرانشهر نیز ۱۵ درصد بافت فرسوده وجود دارد که در این مهم حاشیه شهر ۳۷ درصد است. همچنین ۴۵ درصد مساحت شهرهای ایرانشهر، کنارک و چابهار در محدوده بافت فرسوده شهری قرار دارند.
فرسودگی کنار میرود
حالا بهرغم گستردگی بافتهای فرسوده در سیستان و بلوچستان؛ دیگر قرار نیست مردم این استان همچنان از ترس آوار شدن سقف خانههایشان تا صبح پلک نزنند و هر روز نقشه خداحافظی با شهر و دیارشان را در سر بپرورانند. بلکه از این پس قرار است دیوارها و سقفها مستحکمتر شوند و در اثر وقوع حادثهای آسیبی به آنها وارد نشود. حتی در این برنامه برای ساماندهی مناطق محروم و حاشیهنشینی استان نیز برنامههای از سوی مسئولان در نظر گرفته شده است. در این خصوص معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری سیستان و بلوچستان ضمن اشاره به اختصاص ۱۹۰ میلیارد ریالی تسهیلات مقاومسازی مناطق مسکونی میگوید: «با توجه به اینکه پنج شهر سیستان و بلوچستان دارای بافت حاشیهنشینی هستند، ۴ هزار و ۷۶۰ تن قیر رایگان برای آسفالت معابر تحویل ادارات کل راه و شهرسازی شمال و جنوب این استان شده است.»
کرد ادامه میدهد: «کل پهنه حاشیه نشینی در این شهرها ۵ هزار و ۹۰۰ هکتار با ۴۲۶ هزار نفر جمعیت معادل ۴۱ درصد جمعیت شهرهای دارای بافت حاشیهنشینی است که اکنون در ۷۷ محله سازماندهی شدهاند.» لازم به ذکر است که این میزان قیر از محل تبصره یک قانون بودجه سال ۹۶ به این استان اختصاص داده شده است. با توجه به اینکه سیستان و بلوچستان وسعتی حدود ۱۸۷ هزار و ۵۰۲ کیلومتر مربع (معادل ۵/۱۱ درصد مساحت کشور) دارد و با برخورداری از ۱۹ شهرستان و بیش از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر جمعیت به عنوان دومین استان پهناور کشور شناخته میشود، مقاومسازی و بهسازی بافت فرسوده آن اهمیت بالایی مییابد. اتفاق خوش یمنی که حالا زمان تحقق آن فرا رسیده و قرار است با همت مسئولان رخ دهد و چهره محرومیت را از این استان کنار بزند. رویدادی که با فراهم کردن شرایط مهاجرت معکوس مردم به استان؛ حتی میتواند زمینهساز رونق اقتصادی و اشتغالزای سیستان و بلوچستان شود.
