سوءمديريت اقتصادي دولت بيش از پيش نمايان شدهاست و فضاي رواني بازارهاي سرمايه ( بورس اوراق بهادار، فرابورس و كالا )، ارز، سكه و طلا نشان از رشد ريسك و نگراني در بازارها دارد. در كنار كاهش پيوسته شاخص كل بازار بورس تهران، بهاي سكه، طلا و ارز رشد يافته است كه اين نوسانها باعث شده تا بازارهاي كالايي نيز با اختلالاتي چون عدم عرضه كالا تا مشخص شدن وضعيت بازار ارز و طلا همراه شود.
به گزارش «جوان»، ضعف مديريت اقتصادي دولت تا جايي ادامه يافته است كه بسياري از دارندگان نقدينگي در كشور ترجيح ميدهند براي حفظ ارزش نقدينگي خود در برابر تورم واقعي و انتظاري، در بازارهاي ارز و سكه و طلا و آتي سكه سرمايهگذاري كنند و اين فضا در شرايطي شكل گرفته است كه عدهاي از كارشناسان اشكال در ماليه دولت، وزارت اقتصاد، بانك مركزي و برخي از كاسبكاري بوروكراتها و ديوانسالارها را دليل تشديد نوسانهاي اقتصاد ايران معرفي ميكنند، نوسانهايي كه بيشك بخش زيادي از دهكهاي پايين درآمدي و متوسط جامعه را مضرور كرده و هزينههاي معيشت و زندگي را براي آنها بالا ميبرد.
بازار قاچاق دلار رونق گرفت
در پي رشد بهاي دلار تا مرز 6 هزار تومان، در حالي دولت خريد و فروش دلار با قيمتي غير از۴ هزار و ۲۰۰ تومان را قاچاق اعلام كرد كه اين روزها دلار چند هزار تومان ديگر نيز گران شده است و ارز قاچاق ( بنابه تعريف دولت ) در بازار فردوسي در حال معامله است و عبور نرخ سكه تمام بهار نيز از مرز2 هزار و100تومان بيانگر تداوم نوسانها دارد.
از 21 فروردين ماه، نرخ رسمي دولت براي معاملات ارزي با دلار،4 هزار و 200 تومان شد. بانك مركزي هم مسئوليت توزيع ارز دولتي را به متقاضيان واجد شرايط بهعهده گرفت. البته بسياري از توليدكنندگان و فعالان اقتصادي از سياست جديد دولت ناراضي هستند بهطور نمونه رئيس كميسيون بازار پول و سرمايه اتاق تهران با اشاره به دستورالعمل بانك مركزي مبني بر عدم خروج ارز همراه مسافر بهميزان 10هزار دلار از كشور گفت: اين دستورالعمل، عملاً بازرگانان و تجار كشور را با مشكل جدي مواجه كرده است؛چراكه ارز مورد نياز اين بخش بهدليل مسافرتهاي كاري و رفتوآمدهاي متعدد براي انجام مذاكرات تجاري، بيش از رقم مصوب بانك مركزي است.
از سوي ديگر، تقريباً تمام صرافيهاي خيابان فردوسي با دستور بانك مركزي، دست از خريد و فروش ارز كشيدهاند و اين روزها فقط واسطهها هستند كه بهصورت پنهاني خريد و فروش را انجام ميدهند، البته اين درحالي است كه مأموران نيروي انتظامي در بازار حضور پررنگي دارند.
بر بازار ارز اشراف پيدا ميكنيم
در اين ميان، در شرايطي كه چهار دهه از انقلاب اسلامي ميگذرد، رئيس كل بانك مركزي گفت: در چهار دهه گذشته به دليل عدم اشراف كامل در بازار ارز شاهد نوسانات و تلاطماتي در بازار ارز بوديم كه خوشبختانه با فعاليت سامانه نيما اشراف همهجانبه بر بازار ارز در حال وقوع است.
تحويل سكههاي پيشفروشي يك هفته زودتر از موعد
از سوي ديگر كارشناسان اقتصادي تحويل سكههاي پيشفروش شده در چند ماهه اخير با صدها هزارتومان ارزانتر از نرخ روز سكه را به صلاح اقتصاد ملي و كلان ايران نميدانند و بر اين باورند كه يا بايد ما به تفاوت نرخ سكه به بهاي روز از پيشخريدكنندگان دريافت شود (البته با تخفيف جزئي) يا اينكه به اين افراد گواهي سكه با نرخ سود متناسب با بانك پرداخت شود، اما رئيس كل بانك مركزي گويا قصد دارد چوب حراج به ذخاير طلاي كشور بزند، زيرا از تحويل سكههاي پيشفروش يك هفته زودتر از موعد خبر داده است.
وليالله سيف در حاشيه جلسه ستاد اقتصادي دولت با بيان اينكه 11 روز ديگر تعهد تحويل سكههاي پيشفروش است، اظهار داشت: بر اساس برنامهريزيها يك هفته زودتر سكههاي پيشفروش تحويل ميشود.
سيف با اعلام آمار تخصيص ارز بر اساس تدابير جديد ارزي تصريح كرد: از 22 فروردين ماه سال جاري 4 ميليارد و 650 ميليون دلار به ارزهاي مختلف گشايش اعتبار شده، ضمن اينكه 2 ميليارد و 700 ميليون دلار نيز تأمين ارز شده است.
رئيس كل بانك مركزي با بيان اينكه مسير واردات روند طبيعي خود را طي ميكند، گفت: معادل 100 ميليون دلار ارز به مسافران تخصيص داده شده است. این در حالی است که روزگذشته در اتاق بازرگانی تهران مطرح شد بازرگانان بزرگ هم ارزی برای مسافرت ندارند و معلوم نیست این نوع تخصیص ارز چه رانتها و فسادهایی را ایجاد کرده است.
سوداگري ۴ دولت گذشته با دلار
يك اقتصاددان در ميزگرد با موضوع بررسي علل و عوامل نوسانات ارزي با عنوان رياست دلار كه توسط محفل پاتوق رسانههاي انقلاب اسلامي برگزار شد،گفت: در اقتصاد ايران چهار دولت با انواع شعارهاي سياسي مختلف تاكنون داشتهايم،اما در يك نگاه كلي كه به آنها مينگريم ميبينيم در هر چهار دولت عملكرد اقتصادي كاملاً مشابهي را در نظر داريم. يكي از اين عملكردهاي مشابه وابستگي روزافزون شديد به نفت است كه از دولت سازندگي تا تدبير و اميد ادامه داشته و دارد. مورد ديگر واردات قاچاق روزافزون است.
محمد خوشچهره بيان كرد: شاهد آن هستيم كه اكثر واردات به كشورمان را مواد مصرفي و قابل توليد داخلي تشكيل ميدهد،بنابراين اين خود يك زنگ خطر است.
وي افزود: معضل بعدي كه در همه دولتها مشاهده شده است،بحث فساد اقتصادي و ريشهدار بودن آن در تمامي دولتهاست كه اگر اين را بهصورت عمقي نگاه كنيم، ميبينيم علت اصلي اين فساد به خامفروشي نفت بازميگردد و بابك زنجاني و ساير مفسدان با رانت نفتي بهطور مستقيم در ارتباطند.
دولتها ارز را با كالا اشتباه گرفتهاند
وي افزود: هر چهار دولت ما با تفكر اشتباه خود ارز را بهمثابه يك كالا در نظر گرفتند، بنابراين دولتها با گران كردن دلار بهنوعي خواستند دارايي خود را افزايش دهند و امور« توليدي دولتي» خود را بهنحوي رفع و رجوع كنند و بتوانند داراييهاي خود را گرانتر بفروشند كه عمده اين دارايي نفت بوده است،اما بايد گفت اين عمل سودگرايانه در اصل اولين ضررش متوجه خود دولت است؛چراكه اين كار افزايش تورم و افزايش حقوق كارمندان دولتي را بههمراه خواهد داشت.
خوشچهره با تذكر اينكه تفكري كه ميگويد با افزايش قيمت ارز صادرات بالا ميرود و صادركنندگان منتفع ميشوند كاملاً غلط و سفسطهگرايانه است، گفت: در حال حاضر استارت تبديل دارايي به ارز توسط مردم خورده شده است بدين گونه كه مردم داراييهاي خود را به ارز تبديل كنند تا بتوانند ارزش ريالي آن را حفظ كنند، اما خوشبختانه اين روند بهطور فراگير نشده است. از سوی دیگراحمد توکلی، اقتصاددان، ضمن گلایه از ورود دیرهنگام دولت به بازار ارز، قیمت کنونی ارز در بازار آزاد را غیرمنطقی و مصنوعی معرفی کرد و گفت: نوسانهای فعلی بازار ارز، رکود اقتصادی را تشدید میکند و دولت باید بهترین اقتصاددان را در بانک مرکزی به کار بگیرد زیرا با این وضعیت فقر و بیکاری تشدید می شود.
