محمدمهدي نيكضمير
يكي از موضوعاتي كه اخيراً در لايههايي از جامعه قابل رصد و شناسايي است، شيوع همباشيهايي است كه برگرفته از سبك زندگي غربي وارد زندگي برخي از شهروندان شده كه با عبور از عرف و شرع مقدس علاوه بر شكلدهي به تعارض در ميان خانوادهها چالشهاي جديدي را فراهم ساخته است؛ چالشهايي كه آسيبهاي روحي و رفتارهاي پرخطر بسياري را نيز به همراه خود دارد.
اگر ما در سنت اصيل خود كه ازدواج را امري پاك براي مسئوليتپذيري جنسها به يكديگر و كانون خانواده را منشأ كاميابيها ميدانيم، اگر در شرع ما ازدواج به عنوان امري مقدس تعريف و هرگونه رابطه و تعاملي خارج از شرع مردود قلمداد شده و همواره توصيههاي ديني مبتني بر پاكدامني، خويشتنداري و عفاف در قالب ازدواج توصيه شده است اما متأسفانه بايد گفت اين سبك زندگي توسط بخشي از شهروندان بنا بر سيطره سبك زندگي غربي بر شئون زندگاني آنان سايه انداخته و بيتعهدي و عدممسئوليتپذيري نسبت به يكديگر آنان را وارد چرخه ارتباطات غيرقانوني و غيرشرعي ساخته كه امروز به چالشي براي متزلزل كردن خانوادهها تبديل شده است.
در اين ميان اما ميتوان با تدقيق در اين همباشيها تأكيد كرد:
- همباشيها شكل جديدي از ارتباطات غيرمتعارف و مذموم است كه بر اساس تغيير يافتن ارزشهاي طرفين، زندگي مشترك بدون بنيانهاي عرفي و قانوني را توصيه ميكند.
- ميتوان اشاره داشت كه زندگيهاي لحظهاي محصول تحولات ناموزون اجتماعي است.
- با بررسيهاي دقيقتر ميتوان بر اساس ديدگاههاي كارشناسان تأكيد داشت كه مسئله زير يك سقف زندگي كردن بدون ضوابط قانوني و عرفي، مختص كلانشهرها و بيشتر در ميان برخي از قشرهاي دانشجويي صورت ميگيرد كه عطاي موانع فرهنگي شهر كوچك خود را به لقاي زندگي گمنام در شهرهاي بزرگ بخشيدهاند و بدون تعهد و مسئوليت در كنار جنس مخالف روزگار ميگذرانند؛ دانشجوياني كه با فضاي فكري سنتي براي تحصيل به شهرهاي بزرگ آمده و محيط عامل تغيير فكري آنان شده است.
- بر اساس تحقيقات صورت گرفته ميتوان گفت كه بيشتر افرادي كه همباشي سياه را انتخاب كردهاند و براي مشاوره به كلينيكهاي خاص مراجعه ميكنند از نبود امنيت و تداوم در اين روابط آگاهي دارند اما پسران به اين بهانه كه توانايي مخارج سنگين ازدواج را ندارند و دختران مراجعهكننده به اميد ازدواج دائم با شخص مورد نظر به اين رابطه ادامه ميدهند كه در 95 درصد موارد، شخص متضرر از اين رابطه، دختراني هستند كه با روح و روان پريشان و دلي شكسته بايد شاهد پايان رابطه باشند.
- زنان در چنين رابطههايي بيش از انواع ديگر ازدواج دچار خشونت خانگي ميشوند.
- چنين روابطي زودتر از ازدواجهاي رسمي و شرعي از هم ميپاشد.
در مجموع با توجه به نكات مطرح شده ميتوان گفت كه به دليل وجود فناوريهاي نوين ارتباطي و شبكههاي اجتماعي، بايد با هوشمندي و با دقت نظر بيشتري سراغ پديدههاي نوظهوري همچون همباشي در ميان جوانان رفت تا به راهكارهايي مناسب و زيرساختي براي تقويت خانواده و ازدواج قانوني رسيد.
بيگمان اشاعه طرحهاي حمايتي براي ازدواج جوانان از سوي دولتمردان سياستگذار، جلوگيري از رد و انكار پديدههاي نوظهور، به رسميت شناختن گونهشناسي خانواده و بازگشت نهادهاي ملي و مذهبي به كاركردهاي اصلي خود، تقويت بنيه اقتصادي، فرهنگي و حقوقي افراد و نهادهاي مدني از جمله راهكارهايي است كه ميتوان بر اساس آن اين پديده غيرقانوني، غيرشرعي و نامتعارف را مورد بررسي و تدبير جهت حل آن قرار داد.
