علیرضا سزاوار
روز درختكاري هرسال با تبليغات فراوان بسياري از نهادها همراه است. اما چرا با وجود اين همه آمار از كاشت موفق نهال، فضاي سبز شهرها هر روز كمرنگتر ميشود؟ ريزگردها هر روز راحتتر درون ريه شهروندان رسوب ميكنند، آلودگي هوا گستردهتر ميشود و كارشناسان از كاهش سرانه فضاي سبز خبر ميدهند؟
طبق آمارهاي هر ساله اگر نيمي از نهالهايي كه در يك دهه اخير در روز درختكاري كاشته شده، به ثمر ميرسيد اكنون دهها جنگل در گوشه و كنار كشور داشتيم، اما چرا اين اتفاق نميافتد؟
«كاشت» تنها يك قدم پروسه روييدن و نمو يك درخت است و از آن مهمتر «داشت» است كه انگار براي مسئولان درختكار خيلي اهميت ندارد! براي اينكه نهالي به درختي تبديل شود كه سايه و ميوهاي داشتهباشد پروسه طولاني و با اهميت «داشت» را بايد با حساسيت بيشتر پي گرفت. مرحلهاي كه گاهي به دليل فقدان آب، گرماي بيش از حد، كاشت غلط، خاك نامناسب، انتخاب گونه غيربومي، قطع و تخريب توسط انسان نهال را جوان مرگ ميكند و از ميان هزاران نهالي كه هر ساله روي كاغذ آمارشان اعلام ميشود، اندك تعدادي از آنها به درخت تبديل ميشوند.
اين اتفاق در شهرستانها در ابعاد گستردهتري رخ ميدهد. نهالها را چطور با عجله و شتاب در جاهايي ميكارند كه گاهي اصلاً امكان آبياري آنها وجود ندارد يا بعد از كاشت توسط دامها بلعيده ميشوند!
شهردار تهران اخيراً در مراسم ساماندهي و احياي درختان چنار خيابان وليعصر، از مردم خواست كه به جاي سبزه درخت بكارند و اين درخت را ۱۳فروردينماه به حياط منتقل كنند. شهرونداني هم كه خانههايشان حياط ندارد شهرداري زمينهايي را به اين منظور اختصاص داده است تا مردم بتوانند نهال خود را در آنجا غرس كنند.
دراين باره مديركل سابق مشاركتهاي مردمي سازمان محيط زيست گفت: اصولاً فصل كاشت درخت در تهران ۱۳فروردين نيست و روشن است كه احتمال سالم ماندن اين نهالها پايين است چون در تهران نهايتاً بايد تا نيمه اسفندماه نهالها كاشته شوند.
محمد درويش درباره غرس نهال در مكانهاي در نظرگرفته شده از سوي شهرداري تهران گفت: قطعاً ايده كاشت درخت در طبيعت به مراتب خطرناكتر است، چون تنها كاشت درخت كار مهم و دشواري نيست بلكه آبياري، نگهداري از آن كار پراهميتتري است و چطور ميتوانيم يك درخت را در طبيعت بكاريم وقتي امكان آبياري و رسيدگي به آن وجود ندارد؟
چون درختان بدون توجه به نيازهايشان صرفاً كاشته ميشوند و سرنوشتي جز خشك شدن ندارند. ضمن اينكه بايد توجه كنيم كه اگر يك منطقه استعداد كاشت درخت داشته باشد، درخت در آنجا رشد ميكند، اما اگر يك منطقه از اين استعداد محروم باشد طبيعي است كه براي رشد درخت در اين منطقه بايد به آن آب بدهيم و اين آبياري به معناي تغيير اكوسيستم است كه هزينهبردار است و مشكلاتي را ايجاد ميكند. محمد درويش در مورد گونههاي مناسب براي كشت در تهران اظهار كرد: تهران يك زماني به چنارستان معروف بود، بنابراين گونه مناسب براي تهران همين درخت چنار است كه نياز آبي كمي دارد و بهخوبي ميتواند خود را با شرايط سازگار كند البته بادام كوهي، سنجد، ون يا زبان گنجشك نيز گونههاي مناسبي براي كاشت در تهران هستند كه سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور نيز آنها را تأييد ميكند. در واقع آنچه اين فعالان حوزه محيط زيست بر آن تأكيد دارند، اين است كه نهالهاي تهران بايد مطابق با مختصات اقليمي منطقه باشند و ناآگاهي در مورد درخت نامناسب براي هر اقليم، مشكلات را بيشتر ميكند.
